Sundara Kanda Sarga (Chapter) 46
Sundarakanda Sarga (Chapter) 46
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| సేనాపతిపంచకవధః ||
సుందరకాండ
|| సేనాపతిపంచకవధః ||
VERSE #2
హతాన్మంత్రిసుతాన్బుద్ధ్వా వానరేణ మహాత్మనా |
రావణః సంవృతాకారశ్చకార మతిముత్తమామ్ ||
రావణః సంవృతాకారశ్చకార మతిముత్తమామ్ ||
VERSE #3
స విరూపాక్షయూపాక్షౌ దుర్ధరం చైవ రాక్షసమ్ |
ప్రఘసం భాసకర్ణం చ పంచ సేనాగ్రనాయకాన్ ||
ప్రఘసం భాసకర్ణం చ పంచ సేనాగ్రనాయకాన్ ||
VERSE #4
సందిదేశ దశగ్రీవో వీరాన్నయవిశారదాన్ |
హనుమద్గ్రహణే వ్యగ్రాన్వాయువేగసమాన్యుధి ||
హనుమద్గ్రహణే వ్యగ్రాన్వాయువేగసమాన్యుధి ||
VERSE #5
యాత సేనాగ్రగాః సర్వే మహాబలపరిగ్రహాః |
సవాజిరథమాతంగాః స కపిః శాస్యతామితి ||
సవాజిరథమాతంగాః స కపిః శాస్యతామితి ||
VERSE #6
యత్తైశ్చ ఖలు భావ్యం స్యాత్తమాసాద్య వనాలయమ్ |
కర్మ చాపి సమాధేయం దేశకాలవిరోధినమ్ ||
కర్మ చాపి సమాధేయం దేశకాలవిరోధినమ్ ||
VERSE #7
న హ్యహం తం కపిం మన్యే కర్మణా ప్రతితర్కయన్ |
సర్వథా తన్మహద్భూతం మహాబలపరిగ్రహమ్ ||
సర్వథా తన్మహద్భూతం మహాబలపరిగ్రహమ్ ||
VERSE #8
భవేదింద్రేణ వా సృష్టమస్మదర్థం తపోబలాత్ |
సనాగయక్షగంధర్వా దేవాసురమహర్షయః ||
సనాగయక్షగంధర్వా దేవాసురమహర్షయః ||
VERSE #9
యుష్మాభిః సహితైః సర్వైర్మయా సహ వినిర్జితాః |
తైరవశ్యం విధాతవ్యం వ్యలీకం కించిదేవ నః ||
తైరవశ్యం విధాతవ్యం వ్యలీకం కించిదేవ నః ||
VERSE #10
తదేవ నాత్ర సందేహః ప్రసహ్య పరిగృహ్యతామ్ |
నావమాన్యో భవద్భిశ్చ హరిర్ధీరపరాక్రమః ||
నావమాన్యో భవద్భిశ్చ హరిర్ధీరపరాక్రమః ||
VERSE #11
దృష్టా హి హరయః పూర్వం మయా విపులవిక్రమాః |
వాలీ చ సహసుగ్రీవో జాంబవాంశ్చ మహాబలః ||
వాలీ చ సహసుగ్రీవో జాంబవాంశ్చ మహాబలః ||
VERSE #12
నీలః సేనాపతిశ్చైవ యే చాన్యే ద్వివిదాదయః |
నైవం తేషాం గతిర్భీమా న తేజో న పరాక్రమః ||
నైవం తేషాం గతిర్భీమా న తేజో న పరాక్రమః ||
VERSE #13
న మతిర్న బలోత్సాహౌ న రూపపరికల్పనమ్ |
మహత్సత్త్వమిదం జ్ఞేయం కపిరూపం వ్యవస్థితమ్ ||
మహత్సత్త్వమిదం జ్ఞేయం కపిరూపం వ్యవస్థితమ్ ||
VERSE #14
ప్రయత్నం మహదాస్థాయ క్రియతామస్య నిగ్రహః |
కామం లోకాస్త్రయః సేంద్రాః ససురాసురమానవాః ||
కామం లోకాస్త్రయః సేంద్రాః ససురాసురమానవాః ||
VERSE #15
భవతామగ్రతః స్థాతుం న పర్యాప్తా రణాజిరే |
తథాపి తు నయజ్ఞేన జయమాకాంక్షతా రణే ||
తథాపి తు నయజ్ఞేన జయమాకాంక్షతా రణే ||
VERSE #16
ఆత్మా రక్ష్యః ప్రయత్నేన యుద్ధసిద్ధిర్హి చంచలా |
తే స్వామివచనం సర్వే ప్రతిగృహ్య మహౌజసః ||
తే స్వామివచనం సర్వే ప్రతిగృహ్య మహౌజసః ||
VERSE #17
సముత్పేతుర్మహావేగా హుతాశసమతేజసః |
రథైర్మత్తైశ్చ మాతంగైర్వాజిభిశ్చ మహాజవైః ||
రథైర్మత్తైశ్చ మాతంగైర్వాజిభిశ్చ మహాజవైః ||
VERSE #18
శస్త్రైశ్చ వివిధైస్తీక్ష్ణైః సర్వైశ్చోపచితా బలైః |
తతస్తం దదృశుర్వీరా దీప్యమానం మహాకపిమ్ ||
తతస్తం దదృశుర్వీరా దీప్యమానం మహాకపిమ్ ||
VERSE #19
రశ్మిమంతమివోద్యంతం స్వతేజోరశ్మిమాలినమ్ |
తోరణస్థం మహోత్సాహం మహాసత్త్వం మహాబలమ్ ||
తోరణస్థం మహోత్సాహం మహాసత్త్వం మహాబలమ్ ||
VERSE #20
మహామతిం మహావేగం మహాకాయం మహాబలమ్ |
తం సమీక్ష్యైవ తే సర్వే దిక్షు సర్వాస్వవస్థితాః ||
తం సమీక్ష్యైవ తే సర్వే దిక్షు సర్వాస్వవస్థితాః ||
VERSE #21
తైస్తైః ప్రహరణైర్భీమైరభిపేతుస్తతస్తతః |
తస్య పంచాయసాస్తీక్ష్ణాః శితాః పీతముఖాః శరాః ||
తస్య పంచాయసాస్తీక్ష్ణాః శితాః పీతముఖాః శరాః ||
VERSE #22
శిరస్యుత్పలపత్రాభా దుర్ధరేణ నిపాతితాః |
స తైః పంచభిరావిద్ధః శరైః శిరసి వానరః ||
స తైః పంచభిరావిద్ధః శరైః శిరసి వానరః ||
VERSE #23
ఉత్పపాత నదన్వ్యోమ్ని దిశో దశ వినాదయన్ |
తతస్తు దుర్ధరో వీరః సరథః సజ్యకార్ముకః ||
తతస్తు దుర్ధరో వీరః సరథః సజ్యకార్ముకః ||
VERSE #24
కిరన్ శరశతైస్తీక్ష్ణైరభిపేదే మహాబలః |
స కపిర్వారయామాస తం వ్యోమ్ని శరవర్షిణమ్ ||
స కపిర్వారయామాస తం వ్యోమ్ని శరవర్షిణమ్ ||
VERSE #25
వృష్టిమంతం పయోదాంతే పయోదమివ మారుతః |
అర్ద్యమానస్తతస్తేన దుర్ధరేణానిలాత్మజః ||
అర్ద్యమానస్తతస్తేన దుర్ధరేణానిలాత్మజః ||
VERSE #26
చకార నినదం భూయో వ్యవర్ధత చ వేగవాన్ | [కదనం]
VERSE #27
స దూరం సహసోత్పత్య దుర్ధరస్య రథే హరిః ||
VERSE #28
నిపపాత మహావేగో విద్యుద్రాశిర్గిరావివ |
తతః స మథితాష్టాశ్వం రథం భగ్నాక్షకూబరమ్ ||
తతః స మథితాష్టాశ్వం రథం భగ్నాక్షకూబరమ్ ||
VERSE #29
విహాయ న్యపతద్భూమౌ దుర్ధరస్త్యక్తజీవితః |
తం విరూపాక్షయూపాక్షౌ దృష్ట్వా నిపతితం భువి ||
తం విరూపాక్షయూపాక్షౌ దృష్ట్వా నిపతితం భువి ||
VERSE #30
సంజాతరోషౌ దుర్ధర్షావుత్పేతతురరిందమౌ |
స తాభ్యాం సహసోత్పత్య విష్ఠితో విమలే'ంబరే ||
స తాభ్యాం సహసోత్పత్య విష్ఠితో విమలే'ంబరే ||
VERSE #31
ముద్గరాభ్యాం మహాబాహుర్వక్షస్యభిహతః కపిః |
తయోర్వేగవతోర్వేగం వినిహత్య మహాబలః ||
తయోర్వేగవతోర్వేగం వినిహత్య మహాబలః ||
VERSE #32
నిపపాత పునర్భూమౌ సుపర్ణసమవిక్రమః |
స సాలవృక్షమాసాద్య తముత్పాట్య చ వానరః ||
స సాలవృక్షమాసాద్య తముత్పాట్య చ వానరః ||
VERSE #33
తావుభౌ రాక్షసౌ వీరౌ జఘాన పవనాత్మజః |
తతస్తాంస్త్రీన్హతాన్ జ్ఞాత్వా వానరేణ తరస్వినా ||
తతస్తాంస్త్రీన్హతాన్ జ్ఞాత్వా వానరేణ తరస్వినా ||
VERSE #34
అభిపేదే మహావేగః ప్రసహ్య ప్రఘసో హరిమ్ |
భాసకర్ణశ్చ సంక్రుద్ధః శూలమాదాయ వీర్యవాన్ ||
భాసకర్ణశ్చ సంక్రుద్ధః శూలమాదాయ వీర్యవాన్ ||
VERSE #35
ఏకతః కపిశార్దూలం యశస్వినమవస్థితమ్ |
పట్టసేన శితాగ్రేణ ప్రఘసః ప్రత్యయోధయత్ ||
పట్టసేన శితాగ్రేణ ప్రఘసః ప్రత్యయోధయత్ ||
VERSE #36
భాసకర్ణశ్చ శూలేన రాక్షసః కపిసత్తమమ్ |
స తాభ్యాం విక్షతైర్గాత్రైరసృగ్దిగ్ధతనూరుహః ||
స తాభ్యాం విక్షతైర్గాత్రైరసృగ్దిగ్ధతనూరుహః ||
VERSE #37
అభవద్వానరః క్రుద్ధో బాలసూర్యసమప్రభః |
సముత్పాట్య గిరేః శృంగం సమృగవ్యాలపాదపమ్ ||
సముత్పాట్య గిరేః శృంగం సమృగవ్యాలపాదపమ్ ||
VERSE #38
జఘాన హనుమాన్వీరో రాక్షసౌ కపికుంజరః |
తతస్తేష్వవసన్నేషు సేనాపతిషు పంచసు ||
తతస్తేష్వవసన్నేషు సేనాపతిషు పంచసు ||
VERSE #39
బలం తదవశేషం చ నాశయామాస వానరః |
అశ్వైరశ్వాన్గజైర్నాగాన్యోధైర్యోధాన్రథై రథాన్ ||
అశ్వైరశ్వాన్గజైర్నాగాన్యోధైర్యోధాన్రథై రథాన్ ||
VERSE #40
స కపిర్నాశయామాస సహస్రాక్ష ఇవాసురాన్ |
హతైర్నాగైశ్చ తురగైర్భగ్నాక్షైశ్చ మహారథైః |
హతైశ్చ రాక్షసైర్భూమీ రుద్ధమార్గా సమంతతః ||
హతైర్నాగైశ్చ తురగైర్భగ్నాక్షైశ్చ మహారథైః |
హతైశ్చ రాక్షసైర్భూమీ రుద్ధమార్గా సమంతతః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః కపిస్తాంధ్వజినీపతీన్రణే
VERSE #41
నిహత్య వీరాన్సబలాన్సవాహనాన్ |
తదేవ వీరః పరిగృహ్య తోరణం [సమీక్ష్య]
తదేవ వీరః పరిగృహ్య తోరణం [సమీక్ష్య]
VERSE #42
కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే ||
VERSE #43
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే షట్చత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – సప్తచత్వారింశః సర్గః (౪౭)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 46 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.