Sundara Kanda Sarga (Chapter) 63
Sundarakanda Sarga (Chapter) 63
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| సుగ్రీవహర్షః ||
సుందరకాండ
|| సుగ్రీవహర్షః ||
VERSE #2
తతో మూర్ధ్నా నిపతితం వానరం వానరర్షభః |
దృష్ట్వైవోద్విగ్నహృదయో వాక్యమేతదువాచ హ ||
దృష్ట్వైవోద్విగ్నహృదయో వాక్యమేతదువాచ హ ||
VERSE #3
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ కస్మాత్త్వం పాదయోః పతితో మమ |
అభయం తే భవేద్వీర సర్వమేవాభిధీయతామ్ ||
అభయం తే భవేద్వీర సర్వమేవాభిధీయతామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
[* అధికపాఠః –
VERSE #4
కిం సంభ్రమాద్ధితం కృత్స్నం బ్రూహి యద్వక్తుమర్హసి |
కచ్చిన్మధువనే స్వస్తి శ్రోతుమిచ్ఛామి వానర ||
కచ్చిన్మధువనే స్వస్తి శ్రోతుమిచ్ఛామి వానర ||
VERSE #5
స తు విశ్వాసితస్తేన సుగ్రీవేణ మహాత్మనా |
ఉత్థాయ సుమహాప్రాజ్ఞో వాక్యం దధిముఖో'బ్రవీత్ ||
ఉత్థాయ సుమహాప్రాజ్ఞో వాక్యం దధిముఖో'బ్రవీత్ ||
VERSE #6
నైవర్క్షరజసా రాజన్న త్వయా నాపి వాలినా |
వనం నిసృష్టపూర్వం హి భక్షితం తచ్చ వానరైః ||
వనం నిసృష్టపూర్వం హి భక్షితం తచ్చ వానరైః ||
VERSE #7
ఏభిః ప్రధర్షితాశ్చైవ వానరా వనరక్షిభిః |
మధూన్యచింతయిత్వేమాన్భక్షయంతి పిబంతి చ ||
మధూన్యచింతయిత్వేమాన్భక్షయంతి పిబంతి చ ||
VERSE #8
శిష్టమత్రాపవిధ్యంతి భక్షయంతి తథా'పరే |
నివార్యమాణాస్తే సర్వే భ్రువౌ వై దర్శయంతి హి ||
నివార్యమాణాస్తే సర్వే భ్రువౌ వై దర్శయంతి హి ||
VERSE #9
ఇమే హి సంరబ్ధతరాస్తథా తైః సంప్రధర్షితాః |
వారయంతో వనాత్తస్మాత్క్రుద్ధైర్వానరపుంగవైః ||
వారయంతో వనాత్తస్మాత్క్రుద్ధైర్వానరపుంగవైః ||
VERSE #10
తతస్తైర్బహుభిర్వీరైర్వానరైర్వానరర్షభ |
సంరక్తనయనైః క్రోధాద్ధరయః ప్రవిచాలితాః ||
సంరక్తనయనైః క్రోధాద్ధరయః ప్రవిచాలితాః ||
VERSE #11
పాణిభిర్నిహతాః కేచిత్కేచిజ్జానుభిరాహతాః |
ప్రకృష్టాశ్చ యథాకామం దేవమార్గం చ దర్శితాః ||
ప్రకృష్టాశ్చ యథాకామం దేవమార్గం చ దర్శితాః ||
VERSE #12
ఏవమేతే హతాః శూరాస్త్వయి తిష్ఠతి భర్తరి |
కృత్స్నం మధువనం చైవ ప్రకామం తైః ప్రభక్ష్యతే ||
కృత్స్నం మధువనం చైవ ప్రకామం తైః ప్రభక్ష్యతే ||
VERSE #13
ఏవం విజ్ఞాప్యమానం తం సుగ్రీవం వానరర్షభమ్ |
అపృచ్ఛత్తం మహాప్రాజ్ఞో లక్ష్మణః పరవీరహా ||
అపృచ్ఛత్తం మహాప్రాజ్ఞో లక్ష్మణః పరవీరహా ||
VERSE #14
కిమయం వానరో రాజన్వనపః ప్రత్యుపస్థితః |
కం చార్థమభినిర్దిశ్య దుఃఖితో వాక్యమబ్రవీత్ ||
కం చార్థమభినిర్దిశ్య దుఃఖితో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #15
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవో లక్ష్మణేన మహాత్మనా |
లక్ష్మణం ప్రత్యువాచేదం వాక్యం వాక్యవిశారదః ||
లక్ష్మణం ప్రత్యువాచేదం వాక్యం వాక్యవిశారదః ||
VERSE #16
ఆర్య లక్ష్మణ సంప్రాహ వీరో దధిముఖః కపిః |
అంగదప్రముఖైర్వీరైర్భక్షితం మధు వానరైః ||
అంగదప్రముఖైర్వీరైర్భక్షితం మధు వానరైః ||
VERSE #17
విచిత్య దక్షిణామాశామాగతైర్హరిపుంగవైః |
నైషామకృతకృత్యానామీదృశః స్యాదుపక్రమః ||
నైషామకృతకృత్యానామీదృశః స్యాదుపక్రమః ||
VERSE #18
ఆగతైశ్చ ప్రమథితం యథా మధువనం హి తైః |
ధర్షితం చ వనం కృత్స్నముపయుక్తం చ వానరైః ||
ధర్షితం చ వనం కృత్స్నముపయుక్తం చ వానరైః ||
VERSE #19
వనం యదా'భిపన్నాస్తే సాధితం కర్మ వానరైః |
దృష్టా దేవీ న సందేహో న చాన్యేన హనూమతా ||
దృష్టా దేవీ న సందేహో న చాన్యేన హనూమతా ||
VERSE #20
న హ్యన్యః సాధనే హేతుః కర్మణో'స్య హనూమతః |
కార్యసిద్ధిర్మతిశ్చైవ తస్మిన్వానరపుంగవే ||
కార్యసిద్ధిర్మతిశ్చైవ తస్మిన్వానరపుంగవే ||
VERSE #21
వ్యవసాయశ్చ వీర్యం చ శ్రుతం చాపి ప్రతిష్ఠితమ్ |
జాంబవాన్యత్ర నేతా స్యాదంగదశ్చ మహాబలః ||
జాంబవాన్యత్ర నేతా స్యాదంగదశ్చ మహాబలః ||
VERSE #22
హనూమాంశ్చాప్యధిష్ఠాతా న తస్య గతిరన్యథా |
అంగదప్రముఖైర్వీరైర్హతం మధువనం కిల ||
అంగదప్రముఖైర్వీరైర్హతం మధువనం కిల ||
VERSE #23
వారయంతశ్చ సహితాస్తథా జానుభిరాహతాః |
ఏతదర్థమయం ప్రాప్తో వక్తుం మధురవాగిహ ||
ఏతదర్థమయం ప్రాప్తో వక్తుం మధురవాగిహ ||
VERSE #24
నామ్నా దధిముఖో నామ హరిః ప్రఖ్యాతవిక్రమః |
దృష్టా సీతా మహాబాహో సౌమిత్రే పశ్య తత్త్వతః ||
దృష్టా సీతా మహాబాహో సౌమిత్రే పశ్య తత్త్వతః ||
VERSE #25
అభిగమ్య తథా సర్వే పిబంతి మధు వానరాః |
న చాప్యదృష్ట్వా వైదేహీం విశ్రుతాః పురుషర్షభ ||
న చాప్యదృష్ట్వా వైదేహీం విశ్రుతాః పురుషర్షభ ||
VERSE #26
వనం దత్తవరం దివ్యం ధర్షయేయుర్వనౌకసః |
తతః ప్రహృష్టో ధర్మాత్మా లక్ష్మణః సహరాఘవః ||
తతః ప్రహృష్టో ధర్మాత్మా లక్ష్మణః సహరాఘవః ||
VERSE #27
శ్రుత్వా కర్ణసుఖాం వాణీం సుగ్రీవవదనాచ్చ్యుతామ్ |
ప్రాహృష్యత భృశం రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ||
ప్రాహృష్యత భృశం రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ||
VERSE #28
శ్రుత్వా దధిముఖస్యేదం సుగ్రీవస్తు ప్రహృష్య చ |
వనపాలం పునర్వాక్యం సుగ్రీవః ప్రత్యభాషత ||
వనపాలం పునర్వాక్యం సుగ్రీవః ప్రత్యభాషత ||
VERSE #29
ప్రీతో'స్మి సోహం యద్భుక్తం వనం తైః కృతకర్మభిః |
మర్షితం మర్షణీయం చ చేష్టితం కృతకర్మణామ్ ||
మర్షితం మర్షణీయం చ చేష్టితం కృతకర్మణామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇచ్ఛామి శీఘ్రం హనుమత్ప్రధానాన్
VERSE #30
శాఖామృగాంస్తాన్మృగరాజదర్పాన్ |
ద్రష్టుం కృతార్థాన్సహ రాఘవాభ్యాం
శ్రోతుం చ సీతాధిగమే ప్రయత్నమ్ ||
ద్రష్టుం కృతార్థాన్సహ రాఘవాభ్యాం
శ్రోతుం చ సీతాధిగమే ప్రయత్నమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రీతిస్ఫీతాక్షౌ సంప్రహృష్టౌ కుమారౌ
VERSE #31
దృష్ట్వా సిద్ధార్థౌ వానరాణాం చ రాజా |
అంగైః సంహృష్టైః కర్మసిద్ధిం విదిత్వా
బాహ్వోరాసన్నాం సో'తిమాత్రం ననంద ||
అంగైః సంహృష్టైః కర్మసిద్ధిం విదిత్వా
బాహ్వోరాసన్నాం సో'తిమాత్రం ననంద ||
VERSE #32
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే త్రిషష్టితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ సర్గ – చతుఃషష్టితమః సర్గః (౬౪)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 63 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.