Sundara Kanda Sarga (Chapter) 5
Sundarakanda Sarga (Chapter) 5
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| భవనవిచయః ||
సుందరకాండ
|| భవనవిచయః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః స మధ్యం గతమంశుమంతం
VERSE #2
జ్యోత్స్నావితానం మహదుద్వమంతమ్ |
దదర్శ ధీమాందివి భానుమంతం
గోష్ఠే వృషం మత్తమివ భ్రమంతమ్ ||
దదర్శ ధీమాందివి భానుమంతం
గోష్ఠే వృషం మత్తమివ భ్రమంతమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
లోకస్య పాపాని వినాశయంతం
VERSE #3
మహోదధిం చాపి సమేధయంతమ్ |
భూతాని సర్వాణి విరాజయంతం
దదర్శ శీతాంశుమథాభియాంతమ్ ||
భూతాని సర్వాణి విరాజయంతం
దదర్శ శీతాంశుమథాభియాంతమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యా భాతి లక్ష్మీర్భువి మందరస్థా
VERSE #4
తథా ప్రదోషేషు చ సాగరస్థా |
తథైవ తోయేషు చ పుష్కరస్థా
రరాజ సా చారునిశాకరస్థా ||
తథైవ తోయేషు చ పుష్కరస్థా
రరాజ సా చారునిశాకరస్థా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హంసో యథా రాజతపంజరస్థః
VERSE #5
సింహో యథా మందరకందరస్థః |
వీరో యథా గర్వితకుంజరస్థ-
స్థితః కకుద్మానివ తీక్ష్ణశృంగో
మహాచలః శ్వేత ఇవోచ్చశృంగః |
హస్తీవ జాంబూనదబద్ధశృంగో
రరాజ చంద్రః పరిపూర్ణశృంగః ||
వీరో యథా గర్వితకుంజరస్థ-
స్థితః కకుద్మానివ తీక్ష్ణశృంగో
మహాచలః శ్వేత ఇవోచ్చశృంగః |
హస్తీవ జాంబూనదబద్ధశృంగో
రరాజ చంద్రః పరిపూర్ణశృంగః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వినష్టశీతాంబుతుషారపంకో
VERSE #6
మహాగ్రహగ్రాహవినష్టపంకః |
ప్రకాశలక్ష్మ్యాశ్రయనిర్మలాంకో
రరాజ చంద్రో భగవాన్ శశాంకః ||
ప్రకాశలక్ష్మ్యాశ్రయనిర్మలాంకో
రరాజ చంద్రో భగవాన్ శశాంకః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
శిలాతలం ప్రాప్య యథా మృగేంద్రో
VERSE #7
మహారణం ప్రాప్య యథా గజేంద్రః |
రాజ్యం సమాసాద్య యథా నరేంద్ర-
ప్రకాశచంద్రోదయనష్టదోషః
ప్రవృద్ధరక్షః పిశితాశదోషః |
రామాభిరామేరితచిత్తదోషః
స్వర్గప్రకాశో భగవాన్ ప్రదోషః ||
రాజ్యం సమాసాద్య యథా నరేంద్ర-
ప్రకాశచంద్రోదయనష్టదోషః
ప్రవృద్ధరక్షః పిశితాశదోషః |
రామాభిరామేరితచిత్తదోషః
స్వర్గప్రకాశో భగవాన్ ప్రదోషః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తంత్రీస్వనాః కర్ణసుఖాః ప్రవృత్తాః
VERSE #8
స్వపంతి నార్యః పతిభిః సువృత్తాః |
నక్తంచరాశ్చాపి తథా ప్రవృత్తాః
విహర్తుమత్యద్భుతరౌద్రవృత్తాః ||
నక్తంచరాశ్చాపి తథా ప్రవృత్తాః
విహర్తుమత్యద్భుతరౌద్రవృత్తాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మత్తప్రమత్తాని సమాకులాని
VERSE #9
రథాశ్వభద్రాసనసంకులాని |
వీరశ్రియా చాపి సమాకులాని
దదర్శ ధీమాన్ స కపిః కులాని ||
వీరశ్రియా చాపి సమాకులాని
దదర్శ ధీమాన్ స కపిః కులాని ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
పరస్పరం చాధికమాక్షిపంతి
VERSE #10
భుజాంశ్చ పీనానధినిక్షిపంతి |
మత్తప్రలాపానధికం క్షిపంతి
మత్తాని చాన్యోన్యమధిక్షిపంతి ||
మత్తప్రలాపానధికం క్షిపంతి
మత్తాని చాన్యోన్యమధిక్షిపంతి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
రక్షాంసి వక్షాంసి చ విక్షిపంతి
VERSE #11
గాత్రాణి కాంతాసు చ విక్షిపంతి |
రూపాణి చిత్రాణి చ విక్షిపంతి
దృఢాని చాపాని చ విక్షిపంతి ||
రూపాణి చిత్రాణి చ విక్షిపంతి
దృఢాని చాపాని చ విక్షిపంతి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
దదర్శ కాంతాశ్చ సమాలభంత్య-
సురూపవక్త్రాశ్చ తథా హసంత్యః
సురూపవక్త్రాశ్చ తథా హసంత్యః
VERSE #12
క్రుద్ధాః పరాశ్చపి వినిఃశ్వసంత్యః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మహాగజైశ్చాపి తథా నదద్భిః
VERSE #13
సుపూజితైశ్చాపి తథా సుసద్భిః |
రరాజ వీరైశ్చ వినిఃశ్వసద్భి-
బుద్ధిప్రధానాన్ రుచిరాభిధానాన్
సంశ్రద్దధానాన్ జగతః ప్రధానాన్ |
నానావిధానాన్ రుచిరాభిధానాన్
దదర్శ తస్యాం పురి యాతుధానాన్ ||
రరాజ వీరైశ్చ వినిఃశ్వసద్భి-
బుద్ధిప్రధానాన్ రుచిరాభిధానాన్
సంశ్రద్దధానాన్ జగతః ప్రధానాన్ |
నానావిధానాన్ రుచిరాభిధానాన్
దదర్శ తస్యాం పురి యాతుధానాన్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ననంద దృష్ట్వా స చ తాన్సురూపా-
విద్యోతమానాన్ స తదానురూపాన్
విద్యోతమానాన్ స తదానురూపాన్
VERSE #14
దదర్శ కాంశ్చిచ్చ పునర్విరూపాన్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో వరార్హాః సువిశుద్ధభావా-
ప్రియేషు పానేషు చ సక్తభావా
ప్రియేషు పానేషు చ సక్తభావా
VERSE #15
దదర్శ తారా ఇవ సుప్రభావాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
శ్రియా జ్వలంతీస్త్రపయోపగూఢా
VERSE #16
నిశీథకాలే రమణోపగూఢాః |
దదర్శ కాశ్చిత్ప్రమదోపగూఢా
యథా విహంగాః కుసుమోపగూఢాః ||
దదర్శ కాశ్చిత్ప్రమదోపగూఢా
యథా విహంగాః కుసుమోపగూఢాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అన్యాః పునర్హర్మ్యతలోపవిష్టా-
భర్తుః ప్రియా ధర్మపరా నివిష్టా
భర్తుః ప్రియా ధర్మపరా నివిష్టా
VERSE #17
దదర్శ ధీమాన్మదనాభివిష్టాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అప్రావృతాః కాంచనరాజివర్ణాః
VERSE #18
కాశ్చిత్పరార్థ్యాస్తపనీయవర్ణాః |
పునశ్చ కాశ్చిచ్ఛశలక్ష్మవర్ణాః
కాంతప్రహీణా రుచిరాంగవర్ణాః ||
పునశ్చ కాశ్చిచ్ఛశలక్ష్మవర్ణాః
కాంతప్రహీణా రుచిరాంగవర్ణాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః ప్రియాన్ప్రాప్య మనోభిరామాన్
VERSE #19
సుప్రీతియుక్తాః ప్రసమీక్ష్య రామాః |
గృహేషు హృష్టాః పరమాభిరామాః
హరిప్రవీరః స దదర్శ రామాః ||
గృహేషు హృష్టాః పరమాభిరామాః
హరిప్రవీరః స దదర్శ రామాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
చంద్రప్రకాశాశ్చ హి వక్త్రమాలా
VERSE #20
వక్రాక్షిపక్ష్మాశ్చ సునేత్రమాలాః |
విభూషణానాం చ దదర్శ మాలాః
శతహ్రదానామివ చారుమాలాః ||
విభూషణానాం చ దదర్శ మాలాః
శతహ్రదానామివ చారుమాలాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న త్వేవ సీతాం పరమాభిజాతాం
VERSE #21
పథి స్థితే రాజకులే ప్రజాతామ్ |
లతాం ప్రఫుల్లామివ సాధుజాతాం
దదర్శ తన్వీం మనసా'భిజాతామ్ ||
లతాం ప్రఫుల్లామివ సాధుజాతాం
దదర్శ తన్వీం మనసా'భిజాతామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సనాతనే వర్త్మని సన్నివిష్టాం
VERSE #22
రామేక్షణాంతాం మదనాభివిష్టామ్ |
భర్తుర్మనః శ్రీమదనుప్రవిష్టాం
స్త్రీభ్యో వరాభ్యశ్చ సదా విశిష్టామ్ ||
భర్తుర్మనః శ్రీమదనుప్రవిష్టాం
స్త్రీభ్యో వరాభ్యశ్చ సదా విశిష్టామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఉష్ణార్దితాం సానుసృతాస్రకంఠీం
VERSE #23
పురా వరార్హోత్తమనిష్కకంఠీమ్ |
సుజాతపక్ష్మామభిరక్తకంఠీం
వనే ప్రనృత్తామివ నీలకంఠీమ్ ||
సుజాతపక్ష్మామభిరక్తకంఠీం
వనే ప్రనృత్తామివ నీలకంఠీమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అవ్యక్తరేఖామివ చంద్రరేఖాం
VERSE #24
పాంసుప్రదిగ్ధామివ హేమరేఖామ్ |
క్షతప్రరూఢామివ బాణరేఖాం
వాయుప్రభిన్నామివ మేఘరేఖామ్ ||
క్షతప్రరూఢామివ బాణరేఖాం
వాయుప్రభిన్నామివ మేఘరేఖామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సీతామపశ్యన్మనుజేశ్వరస్య
VERSE #25
రామస్య పత్నీం వదతాం వరస్య |
బభూవ దుఃఖాభిహతశ్చిరస్య
ప్లవంగమో మంద ఇవాచిరస్య ||
బభూవ దుఃఖాభిహతశ్చిరస్య
ప్లవంగమో మంద ఇవాచిరస్య ||
VERSE #26
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకియే ఆదికావ్యే సుందరకాండే పంచమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – షష్ఠః సర్గః
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 5 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.