Sundara Kanda Sarga (Chapter) 54
Sundarakanda Sarga (Chapter) 54
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| లంకాదాహః ||
సుందరకాండ
|| లంకాదాహః ||
VERSE #2
వీక్షమాణస్తతో లంకాం కపిః కృతమనోరథః |
వర్ధమానసముత్సాహః కార్యశేషమచింతయత్ ||
వర్ధమానసముత్సాహః కార్యశేషమచింతయత్ ||
VERSE #3
కిం ను ఖల్వవశిష్టం మే కర్తవ్యమిహ సాంప్రతమ్ |
యదేషాం రక్షసాం భూయః సంతాపజననం భవేత్ ||
యదేషాం రక్షసాం భూయః సంతాపజననం భవేత్ ||
VERSE #4
వనం తావత్ప్రమథితం ప్రకృష్టా రాక్షసా హతాః |
బలైకదేశః క్షపితః శేషం దుర్గవినాశనమ్ ||
బలైకదేశః క్షపితః శేషం దుర్గవినాశనమ్ ||
VERSE #5
దుర్గే వినాశితే కర్మ భవేత్సుఖపరిశ్రమమ్ |
అల్పయత్నేన కార్యే'స్మిన్మమ స్యాత్సఫలః శ్రమః ||
అల్పయత్నేన కార్యే'స్మిన్మమ స్యాత్సఫలః శ్రమః ||
VERSE #6
యో హ్యయం మమ లాంగూలే దీప్యతే హవ్యవాహనః |
అస్య సంతర్పణం న్యాయ్యం కర్తుమేభిర్గృహోత్తమైః ||
అస్య సంతర్పణం న్యాయ్యం కర్తుమేభిర్గృహోత్తమైః ||
VERSE #7
తతః ప్రదీప్తలాంగూలః సవిద్యుదివ తోయదః |
భవనాగ్రేషు లంకాయా విచచార మహాకపిః ||
భవనాగ్రేషు లంకాయా విచచార మహాకపిః ||
VERSE #8
గృహాద్గృహం రాక్షసానాముద్యానాని చ వానరః |
వీక్షమాణో హ్యసంత్రస్తః ప్రాసాదాంశ్చ చచార సః ||
వీక్షమాణో హ్యసంత్రస్తః ప్రాసాదాంశ్చ చచార సః ||
VERSE #9
అవప్లుత్య మహావేగః ప్రహస్తస్య నివేశనమ్ |
అగ్నిం తత్ర స నిక్షిప్య శ్వసనేన సమో బలీ ||
అగ్నిం తత్ర స నిక్షిప్య శ్వసనేన సమో బలీ ||
VERSE #10
తతో'న్యత్పుప్లువే వేశ్మ మహాపార్శ్వస్య వీర్యవాన్ |
ముమోచ హనుమానగ్నిం కాలానలశిఖోపమమ్ ||
ముమోచ హనుమానగ్నిం కాలానలశిఖోపమమ్ ||
VERSE #11
వజ్రదంష్ట్రస్య చ తథా పుప్లువే స మహాకపిః |
శుకస్య చ మహాతేజాః సారణస్య చ ధీమతః ||
శుకస్య చ మహాతేజాః సారణస్య చ ధీమతః ||
VERSE #12
తథా చేంద్రజితో వేశ్మ దదాహ హరియూథపః |
జంబుమాలేః సుమాలేశ్చ దదాహ భవనం తతః ||
జంబుమాలేః సుమాలేశ్చ దదాహ భవనం తతః ||
VERSE #13
రశ్మికేతోశ్చ భవనం సూర్యశత్రోస్తథైవ చ |
హ్రస్వకర్ణస్య దంష్ట్రస్య రోమశస్య చ రక్షసః ||
హ్రస్వకర్ణస్య దంష్ట్రస్య రోమశస్య చ రక్షసః ||
VERSE #14
యుద్ధోన్మత్తస్య మత్తస్య ధ్వజగ్రీవస్య రక్షసః |
విద్యుజ్జిహ్వస్య ఘోరస్య తథా హస్తిముఖస్య చ ||
విద్యుజ్జిహ్వస్య ఘోరస్య తథా హస్తిముఖస్య చ ||
VERSE #15
కరాలస్య పిశాచస్య శోణితాక్షస్య చైవ హి |
కుంభకర్ణస్య భవనం మకరాక్షస్య చైవ హి ||
కుంభకర్ణస్య భవనం మకరాక్షస్య చైవ హి ||
VERSE #16
యజ్ఞశత్రోశ్చ భవనం బ్రహ్మశత్రోస్తథైవ చ |
నరాంతకస్య కుంభస్య నికుంభస్య దురాత్మనః ||
నరాంతకస్య కుంభస్య నికుంభస్య దురాత్మనః ||
VERSE #17
వర్జయిత్వా మహాతేజా విభీషణగృహం ప్రతి |
క్రమమాణః క్రమేణైవ దదాహ హరిపుంగవః ||
క్రమమాణః క్రమేణైవ దదాహ హరిపుంగవః ||
VERSE #18
తేషు తేషు మహార్హేషు భవనేషు మహాయశాః |
గృహేష్వృద్ధిమతామృద్ధిం దదాహ స మహాకపిః ||
గృహేష్వృద్ధిమతామృద్ధిం దదాహ స మహాకపిః ||
VERSE #19
సర్వేషాం సమతిక్రమ్య రాక్షసేంద్రస్య వీర్యవాన్ |
ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్రావణస్య నివేశనమ్ ||
ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్రావణస్య నివేశనమ్ ||
VERSE #20
తతస్తస్మిన్గృహే ముఖ్యే నానారత్నవిభూషితే |
మేరుమందరసంకాశే సర్వమంగలశోభితే ||
మేరుమందరసంకాశే సర్వమంగలశోభితే ||
VERSE #21
ప్రదీప్తమగ్నిముత్సృజ్య లాంగూలాగ్రే ప్రతిష్ఠితమ్ |
ననాద హనుమాన్వీరో యుగాంతజలదో యథా ||
ననాద హనుమాన్వీరో యుగాంతజలదో యథా ||
VERSE #22
శ్వసనేన చ సంయోగాదతివేగో మహాబలః |
కాలాగ్నిరివ జజ్వాల ప్రావర్ధత హుతాశనః ||
కాలాగ్నిరివ జజ్వాల ప్రావర్ధత హుతాశనః ||
VERSE #23
ప్రవృద్ధమగ్నిం పవనస్తేషు వేశ్మస్వచారయత్ | [ప్రదీప్త]
VERSE #24
అభూచ్ఛ్వసనసంయోగాదతివేగో హుతాశనః ||
VERSE #25
తాని కాంచనజాలాని ముక్తామణిమయాని చ |
భవనాన్యవశీర్యంత రత్నవంతి మహాంతి చ ||
భవనాన్యవశీర్యంత రత్నవంతి మహాంతి చ ||
VERSE #26
తాని భగ్నవిమానాని నిపేతుర్వసుధాతలే |
భవనానీవ సిద్ధానామంబరాత్పుణ్యసంక్షయే ||
భవనానీవ సిద్ధానామంబరాత్పుణ్యసంక్షయే ||
VERSE #27
సంజజ్ఞే తుములః శబ్దో రాక్షసానాం ప్రధావతామ్ |
స్వగృహస్య పరిత్రాణే భగ్నోత్సాహోర్జితశ్రియామ్ ||
స్వగృహస్య పరిత్రాణే భగ్నోత్సాహోర్జితశ్రియామ్ ||
VERSE #28
నూనమేషో'గ్నిరాయాతః కపిరూపేణ హా ఇతి |
క్రందంత్యః సహసా పేతుస్తనంధయధరాః స్త్రియః ||
క్రందంత్యః సహసా పేతుస్తనంధయధరాః స్త్రియః ||
VERSE #29
కాశ్చిదగ్నిపరీతేభ్యో హర్మ్యేభ్యో ముక్తమూర్ధజాః |
పతంత్యో రేజిరే'భ్రేభ్యః సౌదామిన్య ఇవాంబరాత్ ||
పతంత్యో రేజిరే'భ్రేభ్యః సౌదామిన్య ఇవాంబరాత్ ||
VERSE #30
వజ్రవిద్రుమవైడూర్యముక్తారజతసంహితాన్ |
విచిత్రాన్భవనాంధాతూన్స్యందమానాందదర్శ సః ||
విచిత్రాన్భవనాంధాతూన్స్యందమానాందదర్శ సః ||
VERSE #31
నాగ్నిస్తృప్యతి కాష్ఠానాం తృణానాం హరియూథపః |
నాగ్నేర్నాపి విశస్తానాం రాక్షసానాం వసుంధరా ||
నాగ్నేర్నాపి విశస్తానాం రాక్షసానాం వసుంధరా ||
VERSE #32
క్వచిత్కింశుకసంకాశాః క్వచిచ్ఛాల్మలిసన్నిభాః |
క్వచిత్కుంకుమసంకాశాః శిఖా వహ్నేశ్చకాశిరే ||
క్వచిత్కుంకుమసంకాశాః శిఖా వహ్నేశ్చకాశిరే ||
VERSE #33
హనూమతా వేగవతా వానరేణ మహాత్మనా |
లంకాపురం ప్రదగ్ధం తద్రుద్రేణ త్రిపురం యథా ||
లంకాపురం ప్రదగ్ధం తద్రుద్రేణ త్రిపురం యథా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు లంకాపురపర్వతాగ్రే
VERSE #34
సముత్థితో భీమపరాక్రమో'గ్నిః |
ప్రసార్య చూడావలయం ప్రదీప్తో
హనూమతా వేగవతా విసృష్టః ||
ప్రసార్య చూడావలయం ప్రదీప్తో
హనూమతా వేగవతా విసృష్టః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుగాంతకాలానలతుల్యవేగః
VERSE #35
సమారుతో'గ్నిర్వవృధే దివిస్పృక్ |
విధూమరశ్మిర్భవనేషు సక్తో
రక్షఃశరీరాజ్యసమర్పితార్చిః ||
విధూమరశ్మిర్భవనేషు సక్తో
రక్షఃశరీరాజ్యసమర్పితార్చిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆదిత్యకోటీసదృశః సుతేజా
VERSE #36
లంకాం సమస్తాం పరివార్య తిష్ఠన్ |
శబ్దైరనేకైరశనిప్రరూఢై-
తత్రాంబరాదగ్నిరతిప్రవృద్ధో
రూక్షప్రభః కింశుకపుష్పచూడః |
నిర్వాణధూమాకులరాజయశ్చ
నీలోత్పలాభాః ప్రచకాశిరే'భ్రాః ||
శబ్దైరనేకైరశనిప్రరూఢై-
తత్రాంబరాదగ్నిరతిప్రవృద్ధో
రూక్షప్రభః కింశుకపుష్పచూడః |
నిర్వాణధూమాకులరాజయశ్చ
నీలోత్పలాభాః ప్రచకాశిరే'భ్రాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వజ్రీ మహేంద్రస్త్రిదశేశ్వరో వా
VERSE #37
సాక్షాద్యమో వా వరుణో'నిలో వా |
రుద్రో'గ్నిరర్కో ధనదశ్చ సోమో
న వానరో'యం స్వయమేవ కాలః ||
రుద్రో'గ్నిరర్కో ధనదశ్చ సోమో
న వానరో'యం స్వయమేవ కాలః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కిం బ్రహ్మణః సర్వపితామహస్య
VERSE #38
సర్వస్య ధాతుశ్చతురాననస్య |
ఇహాగతో వానరరూపధారీ
రక్షోపసంహారకరః ప్రకోపః ||
ఇహాగతో వానరరూపధారీ
రక్షోపసంహారకరః ప్రకోపః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కిం వైష్ణవం వా కపిరూపమేత్య
VERSE #39
రక్షోవినాశాయ పరం సుతేజః |
అనంతమవ్యక్తమచింత్యమేకం
స్వమాయయా సాంప్రతమాగతం వా ||
అనంతమవ్యక్తమచింత్యమేకం
స్వమాయయా సాంప్రతమాగతం వా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇత్యేవమూచుర్బహవో విశిష్టా
VERSE #40
రక్షోగణాస్తత్ర సమేత్య సర్వే |
సప్రాణిసంఘాం సగృహాం సవృక్షాం
దగ్ధాం పురీం తాం సహసా సమీక్ష్య ||
సప్రాణిసంఘాం సగృహాం సవృక్షాం
దగ్ధాం పురీం తాం సహసా సమీక్ష్య ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు లంకా సహసా ప్రదగ్ధా
VERSE #41
సరాక్షసా సాశ్వరథా సనాగా |
సపక్షిసంఘా సమృగా సవృక్షా
రురోద దీనా తుములం సశబ్దమ్ ||
సపక్షిసంఘా సమృగా సవృక్షా
రురోద దీనా తుములం సశబ్దమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హా తాత హా పుత్రక కాంత మిత్ర
VERSE #42
హా జీవితం భోగయుతం సుపుణ్యమ్ |
రక్షోభిరేవం బహుధా బ్రువద్భిః
శబ్దః కృతో ఘోరతరః సుభీమః ||
రక్షోభిరేవం బహుధా బ్రువద్భిః
శబ్దః కృతో ఘోరతరః సుభీమః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హుతాశనజ్వాలసమావృతా సా
VERSE #43
హతప్రవీరా పరివృత్తయోధా |
హనూమతః క్రోధబలాభిభూతా
బభూవ శాపోపహతేవ లంకా ||
హనూమతః క్రోధబలాభిభూతా
బభూవ శాపోపహతేవ లంకా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స సంభ్రమత్రస్తవిషణ్ణరాక్షసాం
VERSE #44
సముజ్జ్వలజ్వాలహుతాశనాంకితామ్ |
దదర్శ లంకాం హనుమాన్మహామానాః
స్వయంభుకోపోపహతామివావనిమ్ ||
దదర్శ లంకాం హనుమాన్మహామానాః
స్వయంభుకోపోపహతామివావనిమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
భంక్త్వా వనం పాదపరత్నసంకులం
VERSE #45
హత్వా తు రక్షాంసి మహాంతి సంయుగే |
దగ్ధ్వా పురీం తాం గృహరత్నమాలినీం
తస్థౌ హనూమాన్పవనాత్మజః కపిః ||
దగ్ధ్వా పురీం తాం గృహరత్నమాలినీం
తస్థౌ హనూమాన్పవనాత్మజః కపిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
త్రికూటశృంగాగ్రతలే విచిత్రే
VERSE #46
ప్రతిష్ఠితో వానరరాజసింహః |
ప్రదీప్తలాంగూలకృతార్చిమాలీ
వ్యరాజతాదిత్య ఇవాంశుమాలీ ||
ప్రదీప్తలాంగూలకృతార్చిమాలీ
వ్యరాజతాదిత్య ఇవాంశుమాలీ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స రాక్షసాంస్తాన్సుబహూంశ్చ హత్వా
VERSE #47
వనం చ భంక్త్వా బహుపాదపం తత్ |
విసృజ్య రక్షోభవనేషు చాగ్నిం
జగామ రామం మనసా మహాత్మా ||
విసృజ్య రక్షోభవనేషు చాగ్నిం
జగామ రామం మనసా మహాత్మా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో మహాత్మా హనుమాన్మనస్వీ
VERSE #48
నిశాచరాణాం క్షతకృత్కృతార్థః |
రామస్య నాథస్య జగత్త్రయాణాం
శ్రీపాదమూలం మనసా జగామ ||
రామస్య నాథస్య జగత్త్రయాణాం
శ్రీపాదమూలం మనసా జగామ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు తం వానరవీరముఖ్యం
VERSE #49
మహాబలం మారుతతుల్యవేగమ్ |
మహామతిం వాయుసుతం వరిష్ఠం
ప్రతుష్టువుర్దేవగణాశ్చ సర్వే ||
మహామతిం వాయుసుతం వరిష్ఠం
ప్రతుష్టువుర్దేవగణాశ్చ సర్వే ||
VERSE #50
భంక్త్వా వనం మహాతేజా హత్వా రక్షాంసి సంయుగే |
దగ్ధ్వా లంకాపురీం రమ్యాం రరాజ స మహాకపిః ||
దగ్ధ్వా లంకాపురీం రమ్యాం రరాజ స మహాకపిః ||
VERSE #51
తత్ర దేవాః సగంధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః |
దృష్ట్వా లంకాం ప్రదగ్ధాం తాం విస్మయం పరమం గతాః ||
దృష్ట్వా లంకాం ప్రదగ్ధాం తాం విస్మయం పరమం గతాః ||
VERSE #52
తం దృష్ట్వా వానరశ్రేష్ఠం హనుమంతం మహాకపిమ్ |
కాలాగ్నిరితి సంచింత్య సర్వభూతాని తత్రసుః ||
కాలాగ్నిరితి సంచింత్య సర్వభూతాని తత్రసుః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
దేవాశ్చ సర్వే మునిపుంగవాశ్చ
VERSE #53
గంధర్వవిద్యాధరకిన్నరాశ్చ | [నాగయక్షాః]
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
భూతాని సర్వాణి మహాంతి తత్ర
VERSE #54
జగ్ముః పరాం ప్రీతిమతుల్యరూపామ్ ||
VERSE #55
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే చతుఃపంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – పంచపంచాశః సర్గః (౫౫)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 54 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.