Sundara Kanda Sarga (Chapter) 11
Sundarakanda Sarga (Chapter) 11
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| పానభూమివిచయః ||
సుందరకాండ
|| పానభూమివిచయః ||
VERSE #2
అవధూయ చ తాం బుద్ధిం బభూవావస్థితస్తదా |
జగామ చాపరాం చింతాం సీతాం ప్రతి మహాకపిః ||
జగామ చాపరాం చింతాం సీతాం ప్రతి మహాకపిః ||
VERSE #3
న రామేణ వియుక్తా సా స్వప్తుమర్హతి భామినీ |
న భోక్తుం నాప్యలంకర్తుం న పానముపసేవితుమ్ ||
న భోక్తుం నాప్యలంకర్తుం న పానముపసేవితుమ్ ||
VERSE #4
నాన్యం నరముపస్థాతుం సురాణామపి చేశ్వరమ్ |
న హి రామసమః కశ్చిద్విద్యతే త్రిదశేష్వపి ||
న హి రామసమః కశ్చిద్విద్యతే త్రిదశేష్వపి ||
VERSE #5
అన్యేయమితి నిశ్చిత్య పానభూమౌ చచార సః |
క్రీడితేనాపరాః క్లాంతా గీతేన చ తథాపరాః ||
క్రీడితేనాపరాః క్లాంతా గీతేన చ తథాపరాః ||
VERSE #6
నృత్తేన చాపరాః క్లాంతాః పానవిప్రహతాస్తథా |
మురజేషు మృదంగేషు పీఠికాసు చ సంస్థితాః ||
మురజేషు మృదంగేషు పీఠికాసు చ సంస్థితాః ||
VERSE #7
తథాస్తరణముఖ్యేషు సంవిష్టాశ్చాపరాః స్త్రియః |
అంగనానాం సహస్రేణ భూషితేన విభూషణైః ||
అంగనానాం సహస్రేణ భూషితేన విభూషణైః ||
VERSE #8
రూపసఁల్లాపశీలేన యుక్తగీతార్థభాషిణా |
దేశకాలాభియుక్తేన యుక్తవాక్యాభిధాయినా ||
దేశకాలాభియుక్తేన యుక్తవాక్యాభిధాయినా ||
VERSE #9
రతాభిరతసంసుప్తం దదర్శ హరియూథపః |
తాసాం మధ్యే మహాబాహుః శుశుభే రాక్షసేశ్వరః ||
తాసాం మధ్యే మహాబాహుః శుశుభే రాక్షసేశ్వరః ||
VERSE #10
గోష్ఠే మహతి ముఖ్యానాం గవాం మధ్యే యథా వృషః |
స రాక్షసేంద్రః శుశుభే తాభిః పరివృతః స్వయమ్ ||
స రాక్షసేంద్రః శుశుభే తాభిః పరివృతః స్వయమ్ ||
VERSE #11
కరేణుభిర్యథారణ్యే పరికీర్ణో మహాద్విపః |
సర్వకామైరుపేతాం చ పానభూమిం మహాత్మనః ||
సర్వకామైరుపేతాం చ పానభూమిం మహాత్మనః ||
VERSE #12
దదర్శ హరిశార్దూలస్తస్య రక్షఃపతేర్గృహే |
మృగాణాం మహిషాణాం చ వరాహాణాం చ భాగశః ||
మృగాణాం మహిషాణాం చ వరాహాణాం చ భాగశః ||
VERSE #13
తత్ర న్యస్తాని మాంసాని పానభూమౌ దదర్శ సః |
రౌక్మేషు చ విశాలేషు భాజనేష్వర్ధభక్షితాన్ ||
రౌక్మేషు చ విశాలేషు భాజనేష్వర్ధభక్షితాన్ ||
VERSE #14
దదర్శ హరిశార్దూలో మయూరాన్ కుక్కుటాంస్తథా |
వరాహ వార్ధ్రాణసకాందధిసౌవర్చలాయుతాన్ ||
వరాహ వార్ధ్రాణసకాందధిసౌవర్చలాయుతాన్ ||
VERSE #15
శల్యాన్మృగమయూరాంశ్చ హనుమానన్వవైక్షత |
క్రకరాన్వివిధాన్సిద్ధాంశ్చకోరానర్ధభక్షితాన్ ||
క్రకరాన్వివిధాన్సిద్ధాంశ్చకోరానర్ధభక్షితాన్ ||
VERSE #16
మహిషానేకశల్యాంశ్చ ఛాగాంశ్చ కృతనిష్ఠితాన్ |
లేహ్యానుచ్చావచాన్పేయాన్భోజ్యాని వివిధాని చ ||
లేహ్యానుచ్చావచాన్పేయాన్భోజ్యాని వివిధాని చ ||
VERSE #17
తథామ్లలవణోత్తంసైర్వివిధైరాగషాడవైః |
హారనూపురకేయూరైరపవిద్ధైర్మహాధనైః ||
హారనూపురకేయూరైరపవిద్ధైర్మహాధనైః ||
VERSE #18
పానభాజనవిక్షిప్తైః ఫలైశ్చ వివిధైరపి |
కృతపుష్పోపహారా భూరధికం పుష్యతి శ్రియమ్ ||
కృతపుష్పోపహారా భూరధికం పుష్యతి శ్రియమ్ ||
VERSE #19
తత్ర తత్ర చ విన్యస్తైః సుశ్లిష్టైః శయనాసనైః |
పానభూమిర్వినా వహ్నిం ప్రదీప్తేవోపలక్ష్యతే ||
పానభూమిర్వినా వహ్నిం ప్రదీప్తేవోపలక్ష్యతే ||
VERSE #20
బహుప్రకారైర్వివిధైర్వరసంస్కారసంస్కృతైః |
మాంసైః కుశలసంయుక్తైః పానభూమిగతైః పృథక్ ||
మాంసైః కుశలసంయుక్తైః పానభూమిగతైః పృథక్ ||
VERSE #21
దివ్యాః ప్రసన్నా వివిధాః సురాః కృతసురా అపి |
శర్కరాసవమాధ్వీకపుష్పాసవఫలాసవాః ||
శర్కరాసవమాధ్వీకపుష్పాసవఫలాసవాః ||
VERSE #22
వాసచూర్ణైశ్చ వివిధైర్దృష్టాస్తైస్తైః పృథక్ పృథక్ |
సంతతా శుశుభే భూమిర్మాల్యైశ్చ బహుసంస్థితైః ||
సంతతా శుశుభే భూమిర్మాల్యైశ్చ బహుసంస్థితైః ||
VERSE #23
హిరణ్మయైశ్చ వివిధైర్భాజనైః స్ఫాటికైరపి |
జాంబూనదమయైశ్చాన్యైః కరకైరభిసంవృతా ||
జాంబూనదమయైశ్చాన్యైః కరకైరభిసంవృతా ||
VERSE #24
రాజతేషు చ కుంభేషు జాంబూనదమయేషు చ |
పానశ్రేష్ఠం తదా భూరి కపిస్తత్ర దదర్శ హ ||
పానశ్రేష్ఠం తదా భూరి కపిస్తత్ర దదర్శ హ ||
VERSE #25
సో'పశ్యచ్ఛాతకుంభాని శీధోర్మణిమయాని చ |
రాజతాని చ పూర్ణాని భాజనాని మహాకపిః ||
రాజతాని చ పూర్ణాని భాజనాని మహాకపిః ||
VERSE #26
క్వచిదర్ధావశేషాణి క్వచిత్పీతాని సర్వశః |
క్వచిన్నైవ ప్రపీతాని పానాని స దదర్శ హ ||
క్వచిన్నైవ ప్రపీతాని పానాని స దదర్శ హ ||
VERSE #27
క్వచిద్భక్ష్యాంశ్చ వివిధాన్క్వచిత్పానాని భాగశః |
క్వచిదన్నావశేషాణి పశ్యన్వై విచచార హ ||
క్వచిదన్నావశేషాణి పశ్యన్వై విచచార హ ||
VERSE #28
క్వచిత్ప్రభిన్నైః కరకైః క్వచిదాలోలితైర్ఘటైః |
క్వచిత్సంపృక్తమాల్యాని మూలాని చ ఫలాని చ || [జలాని]
క్వచిత్సంపృక్తమాల్యాని మూలాని చ ఫలాని చ || [జలాని]
VERSE #29
శయనాన్యత్ర నారీణాం శుభ్రాణి బహుధా పునః |
పరస్పరం సమాశ్లిష్య కాశ్చిత్సుప్తా వరాంగనాః ||
పరస్పరం సమాశ్లిష్య కాశ్చిత్సుప్తా వరాంగనాః ||
VERSE #30
కాశ్చిచ్చ వస్త్రమన్యస్యాః స్వపంత్యాః పరిధాయ చ |
ఆహృత్య చాబలాః సుప్తాః నిద్రాబలపరాజితాః ||
ఆహృత్య చాబలాః సుప్తాః నిద్రాబలపరాజితాః ||
VERSE #31
తాసాముచ్ఛ్వాసవాతేన వస్త్రం మాల్యం చ గాత్రజమ్ |
నాత్యర్థం స్పందతే చిత్రం ప్రాప్యమందమివానిలమ్ ||
నాత్యర్థం స్పందతే చిత్రం ప్రాప్యమందమివానిలమ్ ||
VERSE #32
చందనస్య చ శీతస్య శీధోర్మధురసస్య చ |
వివిధస్య చ మాల్యస్య ధూపస్య వివిధస్య చ ||
వివిధస్య చ మాల్యస్య ధూపస్య వివిధస్య చ ||
VERSE #33
బహుధా మారుతస్తత్ర గంధం వివిధముద్వహన్ |
రసానాం చందనానాం చ ధూపానాం చైవ మూర్ఛితః ||
రసానాం చందనానాం చ ధూపానాం చైవ మూర్ఛితః ||
VERSE #34
ప్రవవౌ సురభిర్గంధో విమానే పుష్పకే తదా |
శ్యామావదాతాస్తత్రాన్యాః కాశ్చిత్కృష్ణా వరాంగనాః ||
శ్యామావదాతాస్తత్రాన్యాః కాశ్చిత్కృష్ణా వరాంగనాః ||
VERSE #35
కాశ్చిత్కాంచనవర్ణాంగ్యః ప్రమదా రాక్షసాలయే |
తాసాం నిద్రావశత్వాచ్చ మదనేన చ మూర్ఛితమ్ ||
తాసాం నిద్రావశత్వాచ్చ మదనేన చ మూర్ఛితమ్ ||
VERSE #36
పద్మినీనాం ప్రసుప్తానాం రూపమాసీద్యథైవ హి |
ఏవం సర్వమశేషేణ రావణాంతఃపురం కపిః ||
ఏవం సర్వమశేషేణ రావణాంతఃపురం కపిః ||
VERSE #37
దదర్శ సుమహాతేజా న దదర్శ చ జానకీమ్ |
నిరీక్షమాణశ్చ తదా తాః స్త్రియః స మహాకపిః ||
నిరీక్షమాణశ్చ తదా తాః స్త్రియః స మహాకపిః ||
VERSE #38
జగామ మహతీం చింతాం ధర్మసాధ్వసశంకితః |
పరదారావరోధస్య ప్రసుప్తస్య నిరీక్షణమ్ ||
పరదారావరోధస్య ప్రసుప్తస్య నిరీక్షణమ్ ||
VERSE #39
ఇదం ఖలు మమాత్యర్థం ధర్మలోపం కరిష్యతి |
న హి మే పరదారాణాం దృష్టిర్విషయవర్తినీ ||
న హి మే పరదారాణాం దృష్టిర్విషయవర్తినీ ||
VERSE #40
అయం చాత్ర మయా దృష్టః పరదారపరిగ్రహః |
తస్య ప్రాదురభూచ్చింతా పునరన్యా మనస్వినః ||
తస్య ప్రాదురభూచ్చింతా పునరన్యా మనస్వినః ||
VERSE #41
నిశ్చితైకాంతచిత్తస్య కార్యనిశ్చయదర్శినీ |
కామం దృష్టా మయా సర్వా విశ్వస్తా రావణస్త్రియః ||
కామం దృష్టా మయా సర్వా విశ్వస్తా రావణస్త్రియః ||
VERSE #42
న హి మే మనసః కించిద్వైకృత్యముపపద్యతే |
మనో హి హేతుః సర్వేషామింద్రియాణాం ప్రవర్తనే ||
మనో హి హేతుః సర్వేషామింద్రియాణాం ప్రవర్తనే ||
VERSE #43
శుభాశుభాస్వవస్థాసు తచ్చ మే సువ్యవస్థితమ్ |
నాన్యత్ర హి మయా శక్యా వైదేహీ పరిమార్గితుమ్ ||
నాన్యత్ర హి మయా శక్యా వైదేహీ పరిమార్గితుమ్ ||
VERSE #44
స్త్రియో హి స్త్రీషు దృశ్యంతే సర్వథా పరిమార్గణే |
యస్య సత్త్వస్య యా యోనిస్తస్యాం తత్పరిమార్గ్యతే ||
యస్య సత్త్వస్య యా యోనిస్తస్యాం తత్పరిమార్గ్యతే ||
VERSE #45
న శక్యా ప్రమదా నష్టా మృగీషు పరిమార్గితుమ్ |
తదిదం మార్గితం తావచ్ఛుద్ధేన మనసా మయా ||
తదిదం మార్గితం తావచ్ఛుద్ధేన మనసా మయా ||
VERSE #46
రావణాంతఃపురం సర్వం దృశ్యతే న చ జానకీ |
దేవగంధర్వకన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ వీర్యవాన్ ||
దేవగంధర్వకన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ వీర్యవాన్ ||
VERSE #47
అవేక్షమాణో హనుమాన్నైవాపశ్యత జానకీమ్ |
తామపశ్యన్కపిస్తత్ర పశ్యంశ్చాన్యా వరస్త్రియః ||
తామపశ్యన్కపిస్తత్ర పశ్యంశ్చాన్యా వరస్త్రియః ||
VERSE #48
అపక్రమ్య తదా వీరః ప్రధ్యాతుముపచక్రమే |
స భూయస్తు పరం శ్రీమాన్ మారుతిర్యత్నమాస్థితః |
ఆపానభూమిముత్సృజ్య తద్విచేతుం ప్రచక్రమే ||
స భూయస్తు పరం శ్రీమాన్ మారుతిర్యత్నమాస్థితః |
ఆపానభూమిముత్సృజ్య తద్విచేతుం ప్రచక్రమే ||
VERSE #49
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే ఏకాదశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – ద్వాదశ సర్గః(౧౨ )
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 11 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.