Sundara Kanda Sarga (Chapter) 15
Sundarakanda Sarga (Chapter) 15
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| సీతోపలభ్యః ||
సుందరకాండ
|| సీతోపలభ్యః ||
VERSE #2
స వీక్షమాణస్తత్రస్థో మార్గమాణశ్చ మైథిలీమ్ |
అవేక్షమాణశ్చ మహీం సర్వాం తామన్వవైక్షత ||
అవేక్షమాణశ్చ మహీం సర్వాం తామన్వవైక్షత ||
VERSE #3
సంతానకలతాభిశ్చ పాదపైరుపశోభితామ్ |
దివ్యగంధరసోపేతాం సర్వతః సమలంకృతామ్ ||
దివ్యగంధరసోపేతాం సర్వతః సమలంకృతామ్ ||
VERSE #4
తాం స నందనసంకాశాం మృగపక్షిభిరావృతామ్ |
హర్మ్యప్రాసాదసంబాధాం కోకిలాకులనిఃస్వనామ్ ||
హర్మ్యప్రాసాదసంబాధాం కోకిలాకులనిఃస్వనామ్ ||
VERSE #5
కాంచనోత్పలపద్మాభిర్వాపీభిరుపశోభితామ్ |
బహ్వాసనకుథోపేతాం బహుభూమిగృహాయుతామ్ ||
బహ్వాసనకుథోపేతాం బహుభూమిగృహాయుతామ్ ||
VERSE #6
సర్వర్తుకుసుమై రమ్యాం ఫలవద్భిశ్చ పాదపైః |
పుష్పితానామశోకానాం శ్రియా సూర్యోదయప్రభామ్ ||
పుష్పితానామశోకానాం శ్రియా సూర్యోదయప్రభామ్ ||
VERSE #7
ప్రదీప్తామివ తత్రస్థో మారుతిః సముదైక్షత |
నిష్పత్రశాఖాం విహగైః క్రియమాణామివాసకృత్ ||
నిష్పత్రశాఖాం విహగైః క్రియమాణామివాసకృత్ ||
VERSE #8
వినిష్పతద్భిః శతశశ్చిత్రైః పుష్పావతంసకైః |
ఆమూలపుష్పనిచితైరశోకైః శోకనాశనైః ||
ఆమూలపుష్పనిచితైరశోకైః శోకనాశనైః ||
VERSE #9
పుష్పభారాతిభారైశ్చ స్పృశద్భిరివ మేదినీమ్ |
కర్ణికారైః కుసుమితైః కింశుకైశ్చ సుపుష్పితైః ||
కర్ణికారైః కుసుమితైః కింశుకైశ్చ సుపుష్పితైః ||
VERSE #10
స దేశః ప్రభయా తేషాం ప్రదీప్త ఇవ సర్వతః |
పున్నాగాః సప్తపర్ణాశ్చ చంపకోద్దాలకాస్తథా ||
పున్నాగాః సప్తపర్ణాశ్చ చంపకోద్దాలకాస్తథా ||
VERSE #11
వివృద్ధమూలా బహవః శోభంతే స్మ సుపుష్పితాః |
శాతకుంభనిభాః కేచిత్కేచిదగ్నిశిఖోపమాః ||
శాతకుంభనిభాః కేచిత్కేచిదగ్నిశిఖోపమాః ||
VERSE #12
నీలాంజననిభాః కేచిత్తత్రాశోకాః సహస్రశః |
నందనం వివిధోద్యానం చిత్రం చైత్రరథం యథా ||
నందనం వివిధోద్యానం చిత్రం చైత్రరథం యథా ||
VERSE #13
అతివృత్తమివాచింత్యం దివ్యం రమ్యం శ్రియావృతమ్ |
ద్వితీయమివ చాకాశం పుష్పజ్యోతిర్గణాయుతమ్ ||
ద్వితీయమివ చాకాశం పుష్పజ్యోతిర్గణాయుతమ్ ||
VERSE #14
పుష్పరత్నశతైశ్చిత్రం పంచమం సాగరం యథా |
సర్వర్తుపుష్పైర్నిచితం పాదపైర్మధుగంధిభిః ||
సర్వర్తుపుష్పైర్నిచితం పాదపైర్మధుగంధిభిః ||
VERSE #15
నానానినాదైరుద్యానం రమ్యం మృగగణైర్ద్విజైః |
అనేకగంధప్రవహం పుణ్యగంధం మనోరమమ్ ||
అనేకగంధప్రవహం పుణ్యగంధం మనోరమమ్ ||
VERSE #16
శైలేంద్రమివ గంధాఢ్యం ద్వితీయం గంధమాదనమ్ |
అశోకవనికాయాం తు తస్యాం వానరపుంగవః ||
అశోకవనికాయాం తు తస్యాం వానరపుంగవః ||
VERSE #17
స దదర్శావిదూరస్థం చైత్యప్రాసాదముచ్ఛ్రితమ్ |
మధ్యే స్తంభసహస్రేణ స్థితం కైలాసపాండురమ్ ||
మధ్యే స్తంభసహస్రేణ స్థితం కైలాసపాండురమ్ ||
VERSE #18
ప్రవాలకృతసోపానం తప్తకాంచనవేదికమ్ |
ముష్ణంతమివ చక్షూంషి ద్యోతమానమివ శ్రియా ||
ముష్ణంతమివ చక్షూంషి ద్యోతమానమివ శ్రియా ||
VERSE #19
విమలం ప్రాంశుభావత్వాదుల్లిఖంతమివాంబరమ్ |
తతో మలినసంవీతాం రాక్షసీభిః సమావృతామ్ ||
తతో మలినసంవీతాం రాక్షసీభిః సమావృతామ్ ||
VERSE #20
ఉపవాసకృశాం దీనాం నిఃశ్వసంతీం పునః పునః |
దదర్శ శుక్లపక్షాదౌ చంద్రరేఖామివామలామ్ ||
దదర్శ శుక్లపక్షాదౌ చంద్రరేఖామివామలామ్ ||
VERSE #21
మందం ప్రఖ్యాయమానేన రూపేణ రుచిరప్రభామ్ |
పినద్ధాం ధూమజాలేన శిఖామివ విభావసోః ||
పినద్ధాం ధూమజాలేన శిఖామివ విభావసోః ||
VERSE #22
పీతేనైకేన సంవీతాం క్లిష్టేనోత్తమవాససా |
సపంకామనలంకారాం విపద్మామివ పద్మినీమ్ ||
సపంకామనలంకారాం విపద్మామివ పద్మినీమ్ ||
VERSE #23
పీడితాం దుఃఖసంతప్తాం పరిమ్లానాం తపస్వినీమ్ | [వ్రీడితాం]
VERSE #24
గ్రహేణాంగారకేణేవ పీడితామివ రోహిణీమ్ ||
VERSE #25
అశ్రుపూర్ణముఖీం దీనాం కృశామనశనేన చ |
శోకధ్యానపరాం దీనాం నిత్యం దుఃఖపరాయణామ్ ||
శోకధ్యానపరాం దీనాం నిత్యం దుఃఖపరాయణామ్ ||
VERSE #26
ప్రియం జనమపశ్యంతీం పశ్యంతీం రాక్షసీగణమ్ |
స్వగణేన మృగీం హీనాం శ్వగణాభివృతామివ ||
స్వగణేన మృగీం హీనాం శ్వగణాభివృతామివ ||
VERSE #27
నీలనాగాభయా వేణ్యా జఘనం గతయైకయా |
నీలయా నీరదాపాయే వనరాజ్యా మహీమివ ||
నీలయా నీరదాపాయే వనరాజ్యా మహీమివ ||
VERSE #28
సుఖార్హాం దుఃఖసంతప్తాం వ్యసనానామకోవిదామ్ |
తాం సమీక్ష్య విశాలాక్షీమధికం మలినాం కృశామ్ ||
తాం సమీక్ష్య విశాలాక్షీమధికం మలినాం కృశామ్ ||
VERSE #29
తర్కయామాస సీతేతి కారణైరుపపాదిభిః |
హ్రియమాణా తదా తేన రక్షసా కామరూపిణా ||
హ్రియమాణా తదా తేన రక్షసా కామరూపిణా ||
VERSE #30
యథారూపా హి దృష్టా వై తథారూపేయమంగనా |
పూర్ణచంద్రాననాం సుభ్రూం చారువృత్తపయోధరామ్ ||
పూర్ణచంద్రాననాం సుభ్రూం చారువృత్తపయోధరామ్ ||
VERSE #31
కుర్వంతీం ప్రభయా దేవీం సర్వా వితిమిరా దిశః |
తాం నీలకంఠీం బింబోష్ఠీం సుమధ్యాం సుప్రతిష్ఠితామ్ || [నీలకేశీం]
తాం నీలకంఠీం బింబోష్ఠీం సుమధ్యాం సుప్రతిష్ఠితామ్ || [నీలకేశీం]
VERSE #32
సీతాం పద్మపలాశాక్షీం మన్మథస్య రతిం యథా |
ఇష్టాం సర్వస్య జగతః పూర్ణచంద్రప్రభామివ ||
ఇష్టాం సర్వస్య జగతః పూర్ణచంద్రప్రభామివ ||
VERSE #33
భూమౌ సుతనుమాసీనాం నియతామివ తాపసీమ్ |
నిఃశ్వాసబహులాం భీరుం భుజగేంద్రవధూమివ ||
నిఃశ్వాసబహులాం భీరుం భుజగేంద్రవధూమివ ||
VERSE #34
శోకజాలేన మహతా వితతేన న రాజతీమ్ |
సంసక్తాం ధూమజాలేన శిఖామివ విభావసోః ||
సంసక్తాం ధూమజాలేన శిఖామివ విభావసోః ||
VERSE #35
తాం స్మృతీమివ సందిగ్ధామృద్ధిం నిపతితామివ |
విహతామివ చ శ్రద్ధామాశాం ప్రతిహతామివ ||
విహతామివ చ శ్రద్ధామాశాం ప్రతిహతామివ ||
VERSE #36
సోపసర్గాం యథా సిద్ధిం బుద్ధిం సకలుషామివ |
అభూతేనాపవాదేన కీర్తిం నిపతితామివ ||
అభూతేనాపవాదేన కీర్తిం నిపతితామివ ||
VERSE #37
రామోపరోధవ్యథితాం రక్షోహరణకర్శితామ్ |
అబలాం మృగశాబాక్షీం వీక్షమాణాం తతస్తతః ||
అబలాం మృగశాబాక్షీం వీక్షమాణాం తతస్తతః ||
VERSE #38
బాష్పాంబుపరిపూర్ణేన కృష్ణవక్రాక్షిపక్ష్మణా |
వదనేనాప్రసన్నేన నిఃశ్వసంతీం పునః పునః ||
వదనేనాప్రసన్నేన నిఃశ్వసంతీం పునః పునః ||
VERSE #39
మలపంకధరాం దీనాం మండనార్హామమండితామ్ |
ప్రభాం నక్షత్రరాజస్య కాలమేఘైరివావృతామ్ ||
ప్రభాం నక్షత్రరాజస్య కాలమేఘైరివావృతామ్ ||
VERSE #40
తస్య సందిదిహే బుద్ధిర్ముహుః సీతాం నిరీక్ష్య తు |
ఆమ్నాయానామయోగేన విద్యాం ప్రశిథిలామివ ||
ఆమ్నాయానామయోగేన విద్యాం ప్రశిథిలామివ ||
VERSE #41
దుఃఖేన బుబుధే సీతాం హనుమాననలంకృతామ్ |
సంస్కారేణ యథా హీనాం వాచమర్థాంతరం గతామ్ ||
సంస్కారేణ యథా హీనాం వాచమర్థాంతరం గతామ్ ||
VERSE #42
తాం సమీక్ష్య విశాలాక్షీం రాజపుత్రీమనిందితామ్ |
తర్కయామాస సీతేతి కారణైరుపపాదిభిః ||
తర్కయామాస సీతేతి కారణైరుపపాదిభిః ||
VERSE #43
వైదేహ్యా యాని చాంగేషు తదా రామో'న్వకీర్తయత్ |
తాన్యాభరణజాలాని శాఖాశోభీన్యలక్షయత్ ||
తాన్యాభరణజాలాని శాఖాశోభీన్యలక్షయత్ ||
VERSE #44
సుకృతౌ కర్ణవేష్టౌ చ శ్వదంష్ట్రౌ చ సుసంస్థితౌ |
మణివిద్రుమచిత్రాణి హస్తేష్వాభరణాని చ ||
మణివిద్రుమచిత్రాణి హస్తేష్వాభరణాని చ ||
VERSE #45
శ్యామాని చిరయుక్తత్వాత్తథా సంస్థానవంతి చ |
తాన్యేవైతాని మన్యే'హం యాని రామో'న్వకీర్తయత్ ||
తాన్యేవైతాని మన్యే'హం యాని రామో'న్వకీర్తయత్ ||
VERSE #46
తత్ర యాన్యవహీనాని తాన్యహం నోపలక్షయే |
యాన్యస్యా నావహీనాని తానీమాని న సంశయః ||
యాన్యస్యా నావహీనాని తానీమాని న సంశయః ||
VERSE #47
పీతం కనకపట్టాభం స్రస్తం తద్వసనం శుభమ్ |
ఉత్తరీయం నగాసక్తం తదా దృష్టం ప్లవంగమైః ||
ఉత్తరీయం నగాసక్తం తదా దృష్టం ప్లవంగమైః ||
VERSE #48
భూషణాని చ ముఖ్యాని దృష్టాని ధరణీతలే |
అనయైవాపవిద్ధాని స్వనవంతి మహాంతి చ ||
అనయైవాపవిద్ధాని స్వనవంతి మహాంతి చ ||
VERSE #49
ఇదం చిరగృహీతత్వాద్వసనం క్లిష్టవత్తరమ్ |
తథాపి నూనం తద్వర్ణం తథా శ్రీమద్యథేతరత్ ||
తథాపి నూనం తద్వర్ణం తథా శ్రీమద్యథేతరత్ ||
VERSE #50
ఇయం కనకవర్ణాంగీ రామస్య మహిషీ ప్రియా |
ప్రనష్టాపి సతీ యాస్య మనసో న ప్రణశ్యతి ||
ప్రనష్టాపి సతీ యాస్య మనసో న ప్రణశ్యతి ||
VERSE #51
ఇయం సా యత్కృతే రామశ్చతుర్భిః పరితప్యతే |
కారుణ్యేనానృశంస్యేన శోకేన మదనేన చ ||
కారుణ్యేనానృశంస్యేన శోకేన మదనేన చ ||
VERSE #52
స్త్రీ ప్రనష్టేతి కారుణ్యాదాశ్రితేత్యానృశంస్యతః |
పత్నీ నష్టేతి శోకేన ప్రియేతి మదనేన చ ||
పత్నీ నష్టేతి శోకేన ప్రియేతి మదనేన చ ||
VERSE #53
అస్యా దేవ్యా యథా రూపమంగప్రత్యంగసౌష్ఠవమ్ |
రామస్య చ యథా రూపం తస్యేయమసితేక్షణా ||
రామస్య చ యథా రూపం తస్యేయమసితేక్షణా ||
VERSE #54
అస్యా దేవ్యా మనస్తస్మింస్తస్య చాస్యాం ప్రతిష్ఠితమ్ |
తేనేయం స చ ధర్మాత్మా ముహూర్తమపి జీవతి ||
తేనేయం స చ ధర్మాత్మా ముహూర్తమపి జీవతి ||
VERSE #55
దుష్కరం కృతవాన్రామో హీనో యదనయా ప్రభుః |
ధారయత్యాత్మనో దేహం న శోకేనావసీదతి ||
ధారయత్యాత్మనో దేహం న శోకేనావసీదతి ||
VERSE #56
దుష్కరం కురుతే రామో య ఇమాం మత్తకాశినీమ్ |
వినా సీతాం మహాబాహుర్ముహూర్తమపి జీవతి ||
వినా సీతాం మహాబాహుర్ముహూర్తమపి జీవతి ||
VERSE #57
ఏవం సీతాం తదా దృష్ట్వా హృష్టః పవనసంభవః |
జగామ మనసా రామం ప్రశశంస చ తం ప్రభుమ్ ||
జగామ మనసా రామం ప్రశశంస చ తం ప్రభుమ్ ||
VERSE #58
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే పంచదశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – షోడశః సర్గః(౧౬ )
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 15 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.