📖 Valmiki Ramayanam

Sundara Kanda Sarga (Chapter) 48

Sundarakanda Sarga (Chapter) 48

Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
Font Size:
📱 WhatsApp
📜

Sacred Scripture Study & Svadhyaya

Valmiki Ramayanam — Authentic Recitation with Sanskrit Verses & Classical Commentary
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| ఇంద్రజిదభియోగః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః స రక్షో'ధిపతిర్మహాత్మా
VERSE #2
హనూమతా'క్షే నిహతే కుమారే |
మనః సమాధాయ తదేంద్రకల్పం
సమాదిదేశేంద్రజితం సరోషాత్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
త్వమస్త్రవిచ్ఛస్త్రవిదాం వరిష్ఠః
VERSE #3
సురాసురాణామపి శోకదాతా |
సురేషు సేంద్రేషు చ దృష్టకర్మా
పితామహారాధనసంచితాస్త్రః ||
VERSE #4
తవాస్త్రబలమాసాద్య నాసురా న మరుద్గణాః |
న శేకుః సమరే స్థాతుం సురేశ్వరసమాశ్రితాః ||
VERSE #5
న కశ్చిత్త్రిషు లోకేషు సంయుగే నగతశ్రమః |
భుజవీర్యాభిగుప్తశ్చ తపసా చాభిరక్షితః |
దేశకాలవిభాగజ్ఞస్త్వమేవ మతిసత్తమః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న తే'స్త్యశక్యం సమరేషు కర్మణా
VERSE #6
న తే'స్త్యకార్యం మతిపూర్వమంత్రణే |
న సో'స్తి కశ్చిత్త్రిషు సంగ్రహేషు వై
న వేద యస్తే'స్త్రబలం బలం చ తే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మమానురూపం తపసో బలం చ తే
VERSE #7
పరాక్రమశ్చాస్త్రబలం చ సంయుగే |
న త్వాం సమాసాద్య రణావమర్దే
మనః శ్రమం గచ్ఛతి నిశ్చితార్థమ్ ||
VERSE #8
నిహతాః కింకరాః సర్వే జంబుమాలీ చ రాక్షసః |
అమాత్యపుత్రా వీరాశ్చ పంచ సేనాగ్రయాయినః ||
VERSE #9
బలాని సుసమృద్ధాని సాశ్వనాగరథాని చ |
సహోదరస్తే దయితః కుమారో'క్షశ్చ సూదితః |
న హి తేష్వేవ మే సారో యస్త్వయ్యరినిషూదన ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇదం హి దృష్ట్వా మతిమన్మహద్బలం
VERSE #10
కపేః ప్రభావం చ పరాక్రమం చ |
త్వమాత్మనశ్చాపి సమీక్ష్య సారం
కురుష్వ వేగం స్వబలానురూపమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
బలావమర్దస్త్వయి సన్నికృష్టే
VERSE #11
యథాగతే శామ్యతి శాంతశత్రౌ |
తథా సమీక్ష్యాత్మబలం పరం చ
సమారభస్వాస్త్రవిదాం వరిష్ఠ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న వీర సేనా గణశోచ్యవంతి
VERSE #12
న వజ్రమాదాయ విశాలసారమ్ |
న మారుతస్యాస్య గతేః ప్రమాణం
న చాగ్నికల్పః కరణేన హంతుమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తమేవమర్థం ప్రసమీక్ష్య సమ్య-
స్మరంశ్చ దివ్యం ధనుషో'స్త్రవీర్యం
VERSE #13
వ్రజాక్షతం కర్మ సమారభస్వ ||
VERSE #14
న ఖల్వియం మతిః శ్రేష్ఠా యత్త్వాం సంప్రేషయామ్యహమ్ |
ఇయం చ రాజధర్మాణాం క్షత్రస్య చ మతిర్మతా ||
VERSE #15
నానాశస్త్రైశ్చ సంగ్రామే వైశారద్యమరిందమ |
అవశ్యమేవ బోద్ధవ్యం కామ్యశ్చ విజయో రణే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః పితుస్తద్వచనం నిశమ్య
VERSE #16
ప్రదక్షిణం దక్షసుతప్రభావః |
చకార భర్తారమదీనసత్త్వో
రణాయ వీరః ప్రతిపన్నబుద్ధిః ||
VERSE #17
తతస్తైః స్వగణైరిష్టైరింద్రజిత్ప్రతిపూజితః |
యద్ధోద్ధతః కృతోత్సాహః సంగ్రామం ప్రత్యపద్యత ||
VERSE #18
శ్రీమాన్పద్మపలాశాక్షో రాక్షసాధిపతేః సుతః |
నిర్జగామ మహాతేజాః సముద్ర ఇవ పర్వసు ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స పక్షిరాజోపమతుల్యవేగై-
రథం సమాయుక్తమసంగవేగం
VERSE #19
సమారురోహేంద్రజిదింద్రకల్పః ||
VERSE #20
స రథీ ధన్వినాం శ్రేష్ఠః శస్త్రజ్ఞో'స్త్రవిదాం వరః |
రథేనాభియయౌ క్షిప్రం హనూమాన్యత్ర సో'భవత్ ||
VERSE #21
స తస్య రథనిర్ఘోషం జ్యాస్వనం కార్ముకస్య చ |
నిశమ్య హరివీరో'సౌ సంప్రహృష్టతరో'భవత్ ||
VERSE #22
సుమహచ్చాపమాదాయ శితశల్యాంశ్చ సాయకాన్ |
హనుమంతమభిప్రేత్య జగామ రణపండితః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్మింస్తతః సంయతి జాతహర్షే
VERSE #23
రణాయ నిర్గచ్ఛతి బాణపాణౌ |
దిశశ్చ సర్వాః కలుషా బభూవు-
సమాగతాస్తత్ర తు నాగయక్షా
మహర్షయశ్చక్రచరాశ్చ సిద్ధాః |
నభః సమావృత్య చ పక్షిసంఘా
వినేదురుచ్చైః పరమప్రహృష్టాః ||
VERSE #24
ఆయాంతం సరథం దృష్ట్వా తూర్ణమింద్రిజితం కపిః |
విననాద మహానాదం వ్యవర్ధత చ వేగవాన్ ||
VERSE #25
ఇంద్రజిత్తు రథం దివ్యమాస్థితశ్చిత్రకార్ముకః |
ధనుర్విస్ఫారయామాస తటిదూర్జితనిఃస్వనమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః సమేతావతితీక్ష్ణవేగౌ
VERSE #26
మహాబలౌ తౌ రణనిర్విశంకౌ |
కపిశ్చ రక్షో'ధిపతేశ్చ పుత్రః
సురాసురేంద్రావివ బద్ధవైరౌ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తస్య వీరస్య మహారథస్య
VERSE #27
ధనుష్మతః సంయతి సం‍మతస్య |
శరప్రవేగం వ్యహనత్ప్రవృద్ధ-
తతః శరానాయతతీక్ష్ణశల్యా-
ముమోచ వీరః పరవీరహంతా
సునన్నతాన్వజ్రనిపాతవేగాన్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తస్య తత్స్యందననిఃస్వనం చ
VERSE #28
మృదంగభేరీపటహస్వనం చ |
వికృష్యమాణస్య చ కార్ముకస్య
నిశమ్య ఘోషం పునరుత్పపాత ||
VERSE #29
శరాణామంతరేష్వాశు వ్యవర్తత మహాకపిః |
హరిస్తస్యాభిలక్ష్యస్య మోఘయఁల్లక్ష్యసంగ్రహమ్ ||
VERSE #30
శరాణామగ్రతస్తస్య పునః సమభివర్తత |
ప్రసార్య హస్తౌ హనుమానుత్పపాతానిలాత్మజః ||
VERSE #31
తావుభౌ వేగసంపన్నౌ రణకర్మవిశారదౌ |
సర్వభూతమనోగ్రాహి చక్రతుర్యుద్ధముత్తమమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హనూమతో వేద న రాక్షసోంతరం
VERSE #32
న మారుతిస్తస్య మహాత్మనోంతరమ్ |
పరస్పరం నిర్విషహౌ బభూవతుః
సమేత్య తౌ దేవసమానవిక్రమౌ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు లక్ష్యే స విహన్యమానే
VERSE #33
శరేష్వమోఘేషు చ సంపతత్సు |
జగామ చింతాం మహతీం మహాత్మా
సమాధిసంయోగసమాహితాత్మా ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో మతిం రాక్షసరాజసూను-
అవధ్యతాం తస్య కపేః సమీక్ష్య
VERSE #34
కథం నిగచ్ఛేదితి నిగ్రహార్థమ్ ||
VERSE #35
తతః పైతామహం వీరః సో'స్త్రమస్త్రవిదాం వరః |
సందధే సుమహాతేజాస్తం హరిప్రవరం ప్రతి ||
VERSE #36
అవధ్యో'యమితి జ్ఞాత్వా తమస్త్రేణాస్త్రతత్త్వవిత్ |
నిజగ్రాహ మహాబాహుర్మారుతాత్మజమింద్రజిత్ ||
VERSE #37
తేన బద్ధస్తతో'స్త్రేణ రాక్షసేన స వానరః |
అభవన్నిర్విచేష్టశ్చ పపాత స మహీతలే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో'థ బుద్ధ్వా స తదస్త్రబంధం
VERSE #38
ప్రభోః ప్రభావాద్విగతాత్మవేగః |
పితామహానుగ్రహమాత్మనశ్చ
విచింతయామాస హరిప్రవీరః ||
VERSE #39
తతః స్వాయంభువైర్మంత్రైర్బ్రహ్మాస్త్రమభిమంత్రితమ్ |
హనూమాంశ్చింతయామాస వరదానం పితామహాత్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న మే'స్య బంధస్య చ శక్తిరస్తి
VERSE #40
విమోక్షణే లోకగురోః ప్రభావాత్ |
ఇత్యేవ మత్వా విహితో'స్త్రబంధో
మయాత్మయోనేరనువర్తితవ్యః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స వీర్యమస్త్రస్య కపిర్విచార్య
VERSE #41
పితామహానుగ్రహమాత్మనశ్చ |
విమోక్షశక్తిం పరిచింతయిత్వా
పితామహాజ్ఞామనువర్తతే స్మ ||
VERSE #42
అస్త్రేణాపి హి బద్ధస్య భయం మమ న జాయతే |
పితామహమహేంద్రాభ్యాం రక్షితస్యానిలేన చ ||
VERSE #43
గ్రహణే చాపి రక్షోభిర్మహాన్మే గుణదర్శనః |
రాక్షసేంద్రేణ సంవాదస్తస్మాద్గృహ్ణంతు మాం పరే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స నిశ్చితార్థః పరవీరహంతా
VERSE #44
సమీక్ష్యకారీ వినివృత్తచేష్టః |
పరైః ప్రసహ్యాభిగతైర్నిగృహ్య
ననాద తైస్తైః పరిభర్త్స్యమానః ||
VERSE #45
తతస్తం రాక్షసా దృష్ట్వా నిర్విచేష్టమరిందమమ్ |
బబంధుః శణవల్కైశ్చ ద్రుమచీరైశ్చ సంహతైః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స రోచయామాస పరైశ్చ బంధం
VERSE #46
ప్రసహ్య వీరైరభినిగ్రహం చ |
కౌతూహలాన్మాం యది రాక్షసేంద్రో
ద్రష్టుం వ్యవస్యేదితి నిశ్చితార్థః ||
VERSE #47
స బద్ధస్తేన వల్కేన విముక్తో'స్త్రేణ వీర్యవాన్ |
అస్త్రబంధః స చాన్యం హి న బంధమనువర్తతే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అథేంద్రజిత్తు ద్రుమచీరబద్ధం
VERSE #48
విచార్య వీరః కపిసత్తమం తమ్ |
విముక్తమస్త్రేణ జగామ చింతాం
నాన్యేన బద్ధో హ్యనువర్తతే'స్త్రమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అహో మహత్కర్మ కృతం నిరర్థకం
VERSE #49
న రాక్షసైర్మంత్రగతిర్విమృష్టా |
పునశ్చ నాస్త్రే విహతే'స్త్రమన్య-
అస్త్రేణ హనుమాన్ముక్తో నాత్మానమవబుధ్యత |
కృష్యమాణస్తు రక్షోభిస్తైశ్చ బంధైర్నిపీడితః ||
VERSE #50
హన్యమానస్తతః క్రూరై రాక్షసైః కాష్ఠముష్టిభిః |
సమీపం రాక్షసేంద్రస్య ప్రాకృష్యత స వానరః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అథేంద్రజిత్తం ప్రసమీక్ష్య ముక్త-
వ్యదర్శయత్తత్ర మహాబలం తం
VERSE #51
హరిప్రవీరం సగణాయ రాజ్ఞే ||
VERSE #52
తం మత్తమివ మాతంగం బద్ధం కపివరోత్తమమ్ |
రాక్షసా రాక్షసేంద్రాయ రావణాయ న్యవేదయన్ ||
VERSE #53
కో'యం కస్య కుతో వా'త్ర కిం కార్యం కో వ్యపాశ్రయః |
ఇతి రాక్షసవీరాణాం తత్ర సంజజ్ఞిరే కథాః ||
VERSE #54
హన్యతాం దహ్యతాం వాపి భక్ష్యతామితి చాపరే |
రాక్షసాస్తత్ర సంక్రుద్ధాః పరస్పరమథాబ్రువన్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అతీత్య మార్గం సహసా మహాత్మా
VERSE #55
స తత్ర రక్షో'ధిపపాదమూలే |
దదర్శ రాజ్ఞః పరిచారవృద్ధా-
స దదర్శ మహాతేజా రావణః కపిసత్తమమ్ |
రక్షోభిర్వికృతాకారైః కృష్యమాణమితస్తతః ||
VERSE #56
రాక్షసాధిపతిం చాపి దదర్శ కపిసత్తమః |
తేజోబలసమాయుక్తం తపంతమివ భాస్కరమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స రోషసంవర్తితతామ్రదృష్టి-
అథోపవిష్టాన్కులశీలవృద్ధా-
యథాక్రమం తైః స కపిర్విపృష్టః
VERSE #57
కార్యార్థమర్థస్య చ మూలమాదౌ |
నివేదయామాస హరీశ్వరస్య
దూతః సకాశాదహమాగతో'స్మి ||
VERSE #58
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే అష్టచత్వారింశః సర్గః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – ఏకోనపంచాశః సర్గః (౪౯)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅
శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿
జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Sundara Kanda Sarga (Chapter) 48 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
🛡️
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.