Sundara Kanda Sarga (Chapter) 57
Sundarakanda Sarga (Chapter) 57
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| హనూమత్ప్రత్యాగమనమ్ ||
సుందరకాండ
|| హనూమత్ప్రత్యాగమనమ్ ||
VERSE #2
[* ఆప్లుత్య చ మహావేగః పక్షవానివ పర్వతః | *]
VERSE #3
సచంద్రకుముదం రమ్యం సార్కకారండవం శుభమ్ |
తిష్యశ్రవణకాదంబమభ్రశైవాలశాద్వలమ్ ||
తిష్యశ్రవణకాదంబమభ్రశైవాలశాద్వలమ్ ||
VERSE #4
పునర్వసుమహామీనం లోహితాంగమహాగ్రహమ్ |
ఐరావతమహాద్వీపం స్వాతీహంసవిలోలితమ్ ||
ఐరావతమహాద్వీపం స్వాతీహంసవిలోలితమ్ ||
VERSE #5
వాతసంఘాతజాతోర్మి చంద్రాంశుశిశిరాంబుమత్ |
భుజంగయక్షగంధర్వప్రబుద్ధకమలోత్పలమ్ ||
భుజంగయక్షగంధర్వప్రబుద్ధకమలోత్పలమ్ ||
VERSE #6
హనుమాన్మారుతగతిర్మహానౌరివ సాగరమ్ |
అపారమపరిశ్రాంతః పుప్లువే గగనార్ణవమ్ ||
అపారమపరిశ్రాంతః పుప్లువే గగనార్ణవమ్ ||
VERSE #7
గ్రసమాన ఇవాకాశం తారాధిపమివోల్లిఖన్ |
హరన్నివ సనక్షత్రం గగనం సార్కమండలమ్ ||
హరన్నివ సనక్షత్రం గగనం సార్కమండలమ్ ||
VERSE #8
మారుతస్యాత్మజః శ్రీమాన్కపిర్వ్యోమచరో మహాన్ |
హనుమాన్మేఘజాలాని వికర్షన్నివ గచ్ఛతి ||
హనుమాన్మేఘజాలాని వికర్షన్నివ గచ్ఛతి ||
VERSE #9
పాండరారుణవర్ణాని నీలమాంజిష్ఠకాని చ |
హరితారుణవర్ణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే ||
హరితారుణవర్ణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే ||
VERSE #10
ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్క్రామంశ్చ పునః పునః |
ప్రచ్ఛన్నశ్చ ప్రకాశశ్చ చంద్రమా ఇవ లక్ష్యతే ||
ప్రచ్ఛన్నశ్చ ప్రకాశశ్చ చంద్రమా ఇవ లక్ష్యతే ||
VERSE #11
వివిధాభ్రఘనాపన్నగోచరో ధవలాంబరః |
దృశ్యాదృశ్యతనుర్వీరస్తదా చంద్రాయతేంబరే ||
దృశ్యాదృశ్యతనుర్వీరస్తదా చంద్రాయతేంబరే ||
VERSE #12
తార్క్ష్యాయమాణో గగనే బభాసే వాయునందనః |
దారయన్మేఘబృందాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః ||
దారయన్మేఘబృందాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః ||
VERSE #13
నదన్నాదేన మహతా మేఘస్వనమహాస్వనః |
ప్రవరాన్రాక్షసాన్హత్వా నామ విశ్రావ్య చాత్మనః ||
ప్రవరాన్రాక్షసాన్హత్వా నామ విశ్రావ్య చాత్మనః ||
VERSE #14
ఆకులాం నగరీం కృత్వా వ్యథయిత్వా చ రావణమ్ |
అర్దయిత్వా బలం ఘోరం వైదేహీమభివాద్య చ ||
అర్దయిత్వా బలం ఘోరం వైదేహీమభివాద్య చ ||
VERSE #15
ఆజగామ మహాతేజాః పునర్మధ్యేన సాగరమ్ |
పర్వతేంద్రం సునాభం చ సముపస్పృశ్య వీర్యవాన్ ||
పర్వతేంద్రం సునాభం చ సముపస్పృశ్య వీర్యవాన్ ||
VERSE #16
జ్యాముక్త ఇవ నారాచో మహావేగో'భ్యుపాగతః |
స కించిదనుసంప్రాప్తః సమాలోక్య మహాగిరిమ్ ||
స కించిదనుసంప్రాప్తః సమాలోక్య మహాగిరిమ్ ||
VERSE #17
మహేంద్రం మేఘసంకాశం ననాద హరిపుంగవః |
స పూరయామాస కపిర్దిశో దశ సమంతతః ||
స పూరయామాస కపిర్దిశో దశ సమంతతః ||
VERSE #18
నదన్నాదేన మహతా మేఘస్వనమహాస్వనః |
స తం దేశమనుప్రాప్తః సుహృద్దర్శనలాలసః ||
స తం దేశమనుప్రాప్తః సుహృద్దర్శనలాలసః ||
VERSE #19
ననాద హరిశార్దూలో లాంగూలం చాప్యకంపయత్ |
తస్య నానద్యమానస్య సుపర్ణచరితే పథి ||
తస్య నానద్యమానస్య సుపర్ణచరితే పథి ||
VERSE #20
ఫలతీవాస్య ఘోషేణ గగనం సార్కమండలమ్ |
యే తు తత్రోత్తరే తీరే సముద్రస్య మహాబలాః ||
యే తు తత్రోత్తరే తీరే సముద్రస్య మహాబలాః ||
VERSE #21
పూర్వం సంవిష్ఠితాః శూరా వాయుపుత్రదిదృక్షవః |
మహతో వాయునున్నస్య తోయదస్యేవ గర్జితమ్ ||
మహతో వాయునున్నస్య తోయదస్యేవ గర్జితమ్ ||
VERSE #22
శుశ్రువుస్తే తదా ఘోషమూరువేగం హనూమతః |
తే దీనవదనాః సర్వే శుశ్రువుః కాననౌకసః ||
తే దీనవదనాః సర్వే శుశ్రువుః కాననౌకసః ||
VERSE #23
వానరేంద్రస్య నిర్ఘోషం పర్జన్యనినదోపమమ్ |
నిశమ్య నదతో నాదం వానరాస్తే సమంతతః ||
నిశమ్య నదతో నాదం వానరాస్తే సమంతతః ||
VERSE #24
బభూవురుత్సుకాః సర్వే సుహృద్దర్శనకాంక్షిణః |
జాంబవాంస్తు హరిశ్రేష్ఠః ప్రీతిసంహృష్టమానసః ||
జాంబవాంస్తు హరిశ్రేష్ఠః ప్రీతిసంహృష్టమానసః ||
VERSE #25
ఉపామంత్ర్య హరీన్సర్వానిదం వచనమబ్రవీత్ |
సర్వథా కృతకార్యో'సౌ హనూమాన్నాత్ర సంశయః ||
సర్వథా కృతకార్యో'సౌ హనూమాన్నాత్ర సంశయః ||
VERSE #26
న హ్యస్యాకృతకార్యస్య నాద ఏవం విధో భవేత్ |
తస్య బాహూరువేగం చ నినాదం చ మహాత్మనః ||
తస్య బాహూరువేగం చ నినాదం చ మహాత్మనః ||
VERSE #27
నిశమ్య హరయో హృష్టాః సముత్పేతుస్తతస్తతః |
తే నగాగ్రాన్నగాగ్రాణి శిఖరాచ్ఛిఖరాణి చ ||
తే నగాగ్రాన్నగాగ్రాణి శిఖరాచ్ఛిఖరాణి చ ||
VERSE #28
ప్రహృష్టాః సమపద్యంత హనూమంతం దిదృక్షవః |
తే ప్రీతాః పాదపాగ్రేషు గృహ్య శాఖాః సుపుష్పితాః || [సువిష్ఠితాః]
తే ప్రీతాః పాదపాగ్రేషు గృహ్య శాఖాః సుపుష్పితాః || [సువిష్ఠితాః]
VERSE #29
వాసాంసీవ ప్రశాఖాశ్చ సమావిధ్యంత వానరాః |
గిరిగహ్వరసంలీనో యథా గర్జతి మారుతః ||
గిరిగహ్వరసంలీనో యథా గర్జతి మారుతః ||
VERSE #30
ఏవం జగర్జ బలవాన్హనూమాన్మారుతాత్మజః |
తమభ్రఘనసంకాశమాపతంతం మహాకపిమ్ ||
తమభ్రఘనసంకాశమాపతంతం మహాకపిమ్ ||
VERSE #31
దృష్ట్వా తే వానరాః సర్వే తస్థుః ప్రాంజలయస్తదా |
తతస్తు వేగవాంస్తస్య గిరేర్గిరినిభః కపిః ||
తతస్తు వేగవాంస్తస్య గిరేర్గిరినిభః కపిః ||
VERSE #32
నిపపాత మహేంద్రస్య శిఖరే పాదపాకులే |
హర్షేణాపూర్యమాణో'సౌ రమ్యే పర్వతనిర్ఝరే ||
హర్షేణాపూర్యమాణో'సౌ రమ్యే పర్వతనిర్ఝరే ||
VERSE #33
ఛిన్నపక్ష ఇవాకాశాత్పపాత ధరణీధరః |
తతస్తే ప్రీతమనసః సర్వే వానరపుంగవాః ||
తతస్తే ప్రీతమనసః సర్వే వానరపుంగవాః ||
VERSE #34
హనుమంతం మహాత్మానం పరివార్యోపతస్థిరే |
పరివార్య చ తే సర్వే పరాం ప్రీతిముపాగతాః ||
పరివార్య చ తే సర్వే పరాం ప్రీతిముపాగతాః ||
VERSE #35
ప్రహృష్టవదనాః సర్వే తమరోగముపాగతమ్ |
ఉపాయనాని చాదాయ మూలాని చ ఫలాని చ ||
ఉపాయనాని చాదాయ మూలాని చ ఫలాని చ ||
VERSE #36
ప్రత్యర్చయన్హరిశ్రేష్ఠం హరయో మారుతాత్మజమ్ |
హనూమాంస్తు గురూన్వృద్ధాన్ జాంబవత్ప్రముఖాంస్తదా ||
హనూమాంస్తు గురూన్వృద్ధాన్ జాంబవత్ప్రముఖాంస్తదా ||
VERSE #37
కుమారమంగదం చైవ సో'వందత మహాకపిః |
స తాభ్యాం పూజితః పూజ్యః కపిభిశ్చ ప్రసాదితః ||
స తాభ్యాం పూజితః పూజ్యః కపిభిశ్చ ప్రసాదితః ||
VERSE #38
దృష్టా సీతేతి విక్రాంతః సంక్షేపేణ న్యవేదయత్ |
నిషసాద చ హస్తేన గృహీత్వా వాలినః సుతమ్ ||
నిషసాద చ హస్తేన గృహీత్వా వాలినః సుతమ్ ||
VERSE #39
రమణీయే వనోద్దేశే మహేంద్రస్య గిరేస్తదా |
హనుమానబ్రవీద్దృష్టస్తదా తాన్వానరర్షభాన్ ||
హనుమానబ్రవీద్దృష్టస్తదా తాన్వానరర్షభాన్ ||
VERSE #40
అశోకవనికాసంస్థా దృష్టా సా జనకాత్మజా |
రక్ష్యమాణా సుఘోరాభీ రాక్షసీభిరనిందితా ||
రక్ష్యమాణా సుఘోరాభీ రాక్షసీభిరనిందితా ||
VERSE #41
ఏకవేణీధరా దీనా రామదర్శనలాలసా | [బాలా]
VERSE #42
ఉపవాసపరిశ్రాంతా జటిలా మలినా కృశా ||
VERSE #43
తతో దృష్టేతి వచనం మహార్థమమృతోపమమ్ |
నిశమ్య మారుతేః సర్వే ముదితా వానరా భవన్ ||
నిశమ్య మారుతేః సర్వే ముదితా వానరా భవన్ ||
VERSE #44
క్ష్వేలంత్యన్యే నదంత్యన్యే గర్జంత్యన్యే మహాబలాః |
చక్రుః కిలికిలామన్యే ప్రతిగర్జంతి చాపరే ||
చక్రుః కిలికిలామన్యే ప్రతిగర్జంతి చాపరే ||
VERSE #45
కేచిదుచ్ఛ్రితలాంగూలాః ప్రహృష్టాః కపికుంజరాః |
అంచితాయతదీర్ఘాణి లాంగూలాని ప్రవివ్యధుః ||
అంచితాయతదీర్ఘాణి లాంగూలాని ప్రవివ్యధుః ||
VERSE #46
అపరే చ హనూమంతం వానరా వారణోపమమ్ |
ఆప్లుత్య గిరిశృంగేభ్యః సంస్పృశంతి స్మ హర్షితాః ||
ఆప్లుత్య గిరిశృంగేభ్యః సంస్పృశంతి స్మ హర్షితాః ||
VERSE #47
ఉక్తవాక్యం హనూమంతమంగదస్తమథాబ్రవీత్ |
సర్వేషాం హరివీరాణాం మధ్యే వచనముత్తమమ్ ||
సర్వేషాం హరివీరాణాం మధ్యే వచనముత్తమమ్ ||
VERSE #48
సత్త్వే వీర్యే న తే కశ్చిత్సమో వానర విద్యతే |
యదవప్లుత్య విస్తీర్ణం సాగరం పునరాగతః ||
యదవప్లుత్య విస్తీర్ణం సాగరం పునరాగతః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
[* అధికశ్లోకం –
VERSE #49
జీవితస్య ప్రదాతా నస్త్వమేకో వానరోత్తమ |
త్వత్ప్రసాదాత్సమేష్యామః సిద్ధార్థా రాఘవేణ హ ||
త్వత్ప్రసాదాత్సమేష్యామః సిద్ధార్థా రాఘవేణ హ ||
VERSE #50
అహో స్వామిని తే భక్తిరహో వీర్యమహో ధృతిః |
దిష్ట్యా దృష్టా త్వయా దేవీ రామపత్నీ యశస్వినీ ||
దిష్ట్యా దృష్టా త్వయా దేవీ రామపత్నీ యశస్వినీ ||
VERSE #51
దిష్ట్యా త్యక్ష్యతి కాకుత్స్థః శోకం సీతావియోగజమ్ |
తతోంగదం హనూమంతం జాంబవంతం చ వానరాః ||
తతోంగదం హనూమంతం జాంబవంతం చ వానరాః ||
VERSE #52
పరివార్య ప్రముదితా భేజిరే విపులాః శిలాః |
శ్రోతుకామాః సముద్రస్య లంఘనం వానరోత్తమాః ||
శ్రోతుకామాః సముద్రస్య లంఘనం వానరోత్తమాః ||
VERSE #53
దర్శనం చాపి లంకాయాః సీతాయా రావణస్య చ |
తస్థుః ప్రాంజలయః సర్వే హనుమద్వదనోన్ముఖాః ||
తస్థుః ప్రాంజలయః సర్వే హనుమద్వదనోన్ముఖాః ||
VERSE #54
తస్థౌ తత్రాంగదః శ్రీమాన్వానరైర్బహుభిర్వృతః |
ఉపాస్యమానో విబుధైర్దివి దేవపతిర్యథా ||
ఉపాస్యమానో విబుధైర్దివి దేవపతిర్యథా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హనూమతా కీర్తిమతా యశస్వినా
VERSE #55
తథాంగదేనాంగదబద్ధబాహునా |
ముదా తదాధ్యాసితమున్నతం మహ-
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే సప్తపంచాశః సర్గః ||
ముదా తదాధ్యాసితమున్నతం మహ-
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే సప్తపంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ సర్గ – అష్టపంచాశః సర్గః (౫౮)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 57 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.