Sundara Kanda Sarga (Chapter) 30
Sundarakanda Sarga (Chapter) 30
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| హనూమత్కృత్యాకృత్యవిచింతనమ్ ||
సుందరకాండ
|| హనూమత్కృత్యాకృత్యవిచింతనమ్ ||
VERSE #2
హనుమానపి విశ్రాంతః సర్వం శుశ్రావ తత్త్వతః |
సీతాయాస్త్రిజటాయాశ్చ రాక్షసీనాం చ తర్జనమ్ ||
సీతాయాస్త్రిజటాయాశ్చ రాక్షసీనాం చ తర్జనమ్ ||
VERSE #3
అవేక్షమాణస్తాం దేవీం దేవతామివ నందనే |
తతో బహువిధాం చింతాం చింతయామాస వానరః ||
తతో బహువిధాం చింతాం చింతయామాస వానరః ||
VERSE #4
యాం కపీనాం సహస్రాణి సుబహూన్యయుతాని చ |
దిక్షు సర్వాసు మార్గంతే సేయమాసాదితా మయా ||
దిక్షు సర్వాసు మార్గంతే సేయమాసాదితా మయా ||
VERSE #5
చారేణ తు సుయుక్తేన శత్రోః శక్తిమవేక్షతా |
గూఢేన చరతా తావదవేక్షితమిదం మయా ||
గూఢేన చరతా తావదవేక్షితమిదం మయా ||
VERSE #6
రాక్షసానాం విశేషశ్చ పురీ చేయమవేక్షితా |
రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ ||
రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ ||
VERSE #7
యుక్తం తస్యాప్రమేయస్య సర్వసత్త్వదయావతః |
సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనకాంక్షిణీమ్ ||
సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనకాంక్షిణీమ్ ||
VERSE #8
అహమాశ్వాసయామ్యేనాం పూర్ణచంద్రనిభాననామ్ |
అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖార్తాం దుఃఖస్యాంతమగచ్ఛతీమ్ ||
అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖార్తాం దుఃఖస్యాంతమగచ్ఛతీమ్ ||
VERSE #9
యద్యప్యహమిమాం దేవీం శోకోపహతచేతనామ్ |
అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవద్గమనం భవేత్ ||
అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవద్గమనం భవేత్ ||
VERSE #10
గతే హి మయి తత్రేయం రాజపుత్రీ యశస్వినీ |
పరిత్రాణమవిందంతీ జానకీ జీవితం త్యజేత్ ||
పరిత్రాణమవిందంతీ జానకీ జీవితం త్యజేత్ ||
VERSE #11
మయా చ స మహాబాహుః పూర్ణచంద్రనిభాననః |
సమాశ్వాసయితుం న్యాయ్యః సీతాదర్శనలాలసః ||
సమాశ్వాసయితుం న్యాయ్యః సీతాదర్శనలాలసః ||
VERSE #12
నిశాచరీణాం ప్రత్యక్షమనర్హం చాపి భాషణమ్ |
కథం ను ఖలు కర్తవ్యమిదం కృచ్ఛ్రగతో హ్యహమ్ ||
కథం ను ఖలు కర్తవ్యమిదం కృచ్ఛ్రగతో హ్యహమ్ ||
VERSE #13
అనేన రాత్రిశేషేణ యది నాశ్వాస్యతే మయా |
సర్వథా నాస్తి సందేహః పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్ ||
సర్వథా నాస్తి సందేహః పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్ ||
VERSE #14
రామశ్చ యది పృచ్ఛేన్మాం కిం మాం సీతా'బ్రవీద్వచః |
కిమహం తం ప్రతిబ్రూయామసంభాష్య సుమధ్యమామ్ ||
కిమహం తం ప్రతిబ్రూయామసంభాష్య సుమధ్యమామ్ ||
VERSE #15
సీతాసందేశరహితం మామితస్త్వరయా గతమ్ |
నిర్దహేదపి కాకుత్స్థః క్రుద్ధస్తీవ్రేణ చక్షుషా ||
నిర్దహేదపి కాకుత్స్థః క్రుద్ధస్తీవ్రేణ చక్షుషా ||
VERSE #16
యది చోద్యోజయిష్యామి భర్తారం రామకారణాత్ |
వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి ||
వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి ||
VERSE #17
అంతరం త్వహమాసాద్య రాక్షసీనామిహ స్థితః |
శనైరాశ్వాసయిష్యామి సంతాపబహులామిమామ్ ||
శనైరాశ్వాసయిష్యామి సంతాపబహులామిమామ్ ||
VERSE #18
అహం త్వతితనుశ్చైవ వానరశ్చ విశేషతః |
వాచం చోదాహరిష్యామి మానుషీమిహ సంస్కృతామ్ ||
వాచం చోదాహరిష్యామి మానుషీమిహ సంస్కృతామ్ ||
VERSE #19
యది వాచం ప్రదాస్యామి ద్విజాతిరివ సంస్కృతామ్ |
రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి ||
రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి ||
VERSE #20
వానరస్య విశేషేణ కథం స్యాదభిభాషణమ్ |
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్యమర్థవత్ ||
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్యమర్థవత్ ||
VERSE #21
మయా సాంత్వయితుం శక్యా నాన్యథేయమనిందితా |
సేయమాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా ||
సేయమాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా ||
VERSE #22
రక్షోభిస్త్రాసితా పూర్వం భూయస్త్రాసం గమిష్యతి |
తతో జాతపరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్మనస్వినీ ||
తతో జాతపరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్మనస్వినీ ||
VERSE #23
జానమానా విశాలాక్షీ రావణం కామరూపిణమ్ |
సీతయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీగణః ||
సీతయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీగణః ||
VERSE #24
నానాప్రహరణో ఘోరః సమేయాదంతకోపమః |
తతో మాం సంపరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః ||
తతో మాం సంపరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః ||
VERSE #25
వధే చ గ్రహణే చైవ కుర్యుర్యత్నం యథాబలమ్ |
గృహ్య శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కంధాంశ్చోత్తమశాఖినామ్ ||
గృహ్య శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కంధాంశ్చోత్తమశాఖినామ్ ||
VERSE #26
దృష్ట్వా విపరిధావంతం భవేయుర్భయశంకితాః |
మమ రూపం చ సంప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్ ||
మమ రూపం చ సంప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్ ||
VERSE #27
రాక్షస్యో భయవిత్రస్తా భవేయుర్వికృతాననాః |
తతః కుర్యుః సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి ||
తతః కుర్యుః సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి ||
VERSE #28
రాక్షసేంద్రనియుక్తానాం రాక్షసేంద్రనివేశనే |
తే శూలశక్తినిస్త్రింశవివిధాయుధపాణయః ||
తే శూలశక్తినిస్త్రింశవివిధాయుధపాణయః ||
VERSE #29
ఆపతేయుర్విమర్దే'స్మిన్వేగేనోద్విగ్నకారిణః |
సంరుద్ధస్తైః సుపరితో విధమన్రక్షసాం బలమ్ ||
సంరుద్ధస్తైః సుపరితో విధమన్రక్షసాం బలమ్ ||
VERSE #30
శక్నుయాం న తు సంప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః |
మాం వా గృహ్ణీయురాప్లుత్య బహవః శీఘ్రకారిణః ||
మాం వా గృహ్ణీయురాప్లుత్య బహవః శీఘ్రకారిణః ||
VERSE #31
స్యాదియం చాగృహీతార్థా మమ చ గ్రహణం భవేత్ |
హింసాభిరుచయో హింస్యురిమాం వా జనకాత్మజామ్ ||
హింసాభిరుచయో హింస్యురిమాం వా జనకాత్మజామ్ ||
VERSE #32
విపన్నం స్యాత్తతః కార్యం రామసుగ్రీవయోరిదమ్ |
ఉద్దేశే నష్టమార్గే'స్మిన్రాక్షసైః పరివారితే ||
ఉద్దేశే నష్టమార్గే'స్మిన్రాక్షసైః పరివారితే ||
VERSE #33
సాగరేణ పరిక్షిప్తే గుప్తే వసతి జానకీ |
విశస్తే వా గృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే ||
విశస్తే వా గృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే ||
VERSE #34
నాన్యం పశ్యామి రామస్య సాహాయ్యం కార్యసాధనే |
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః ||
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః ||
VERSE #35
శతయోజనవిస్తీర్ణం లంఘయేత మహోదధిమ్ |
కామం హంతుం సమర్థో'స్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్ ||
కామం హంతుం సమర్థో'స్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్ ||
VERSE #36
న తు శక్ష్యామి సంప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః |
అసత్యాని చ యుద్ధాని సంశయో మే న రోచతే ||
అసత్యాని చ యుద్ధాని సంశయో మే న రోచతే ||
VERSE #37
కశ్చ నిఃసంశయం కార్యం కుర్యాత్ప్రాజ్ఞః ససంశయమ్ |
ప్రాణత్యాగశ్చ వైదేహ్యా భవేదనభిభాషణే ||
ప్రాణత్యాగశ్చ వైదేహ్యా భవేదనభిభాషణే ||
VERSE #38
ఏష దోషో మహాన్హి స్యాన్మమ సీతాభిభాషణే |
భూతాశ్చార్థా వినశ్యంతి దేశకాలవిరోధితాః ||
భూతాశ్చార్థా వినశ్యంతి దేశకాలవిరోధితాః ||
VERSE #39
విక్లవం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా |
అర్థానర్థాంతరే బుద్ధిర్నిశ్చితా'పి న శోభతే ||
అర్థానర్థాంతరే బుద్ధిర్నిశ్చితా'పి న శోభతే ||
VERSE #40
ఘాతయంతి హి కార్యాణి దూతాః పండితమానినః |
న వినశ్యేత్కథం కార్యం వైక్లవ్యం న కథం భవేత్ ||
న వినశ్యేత్కథం కార్యం వైక్లవ్యం న కథం భవేత్ ||
VERSE #41
లంఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథా భవేత్ |
కథం ను ఖలు వాక్యం మే శృణుయాన్నోద్విజేత వా ||
కథం ను ఖలు వాక్యం మే శృణుయాన్నోద్విజేత వా ||
VERSE #42
ఇతి సంచింత్య హనుమాంశ్చకార మతిమాన్మతిమ్ |
రామమక్లిష్టకర్మాణం స్వబంధుమనుకీర్తయన్ ||
రామమక్లిష్టకర్మాణం స్వబంధుమనుకీర్తయన్ ||
VERSE #43
నైనాముద్వేజయిష్యామి తద్బంధుగతమానసామ్ |
ఇక్ష్వాకూణాం వరిష్ఠస్య రామస్య విదితాత్మనః ||
ఇక్ష్వాకూణాం వరిష్ఠస్య రామస్య విదితాత్మనః ||
VERSE #44
శుభాని ధర్మయుక్తాని వచనాని సమర్పయన్ |
శ్రావయిష్యామి సర్వాణి మధురాం ప్రబ్రువన్గిరమ్ |
శ్రద్ధాస్యతి యథా హీయం తథా సర్వం సమాదధే ||
శ్రావయిష్యామి సర్వాణి మధురాం ప్రబ్రువన్గిరమ్ |
శ్రద్ధాస్యతి యథా హీయం తథా సర్వం సమాదధే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇతి స బహువిధం మహానుభావో
VERSE #45
జగతిపతేః ప్రమదామవేక్షమాణః |
మధురమవితథం జగాద వాక్యం
ద్రుమవిటపాంతరమాస్థితో హనూమాన్ ||
మధురమవితథం జగాద వాక్యం
ద్రుమవిటపాంతరమాస్థితో హనూమాన్ ||
VERSE #46
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే త్రింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – ఏకత్రింశః సర్గః (౩౧)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 30 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.