Sundara Kanda Sarga (Chapter) 24
Sundarakanda Sarga (Chapter) 24
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| రాక్షసీనిర్భర్త్సనమ్ ||
సుందరకాండ
|| రాక్షసీనిర్భర్త్సనమ్ ||
VERSE #2
తతః సీతాముపాగమ్య రాక్షస్యో వికృతాననాః |
పరుషం పరుషా నార్య ఊచుస్తాం వాక్యమప్రియమ్ ||
పరుషం పరుషా నార్య ఊచుస్తాం వాక్యమప్రియమ్ ||
VERSE #3
కిం త్వమంతఃపురే సీతే సర్వభూతమనోహరే |
మహార్హశయనోపేతే న వాసమనుమన్యసే ||
మహార్హశయనోపేతే న వాసమనుమన్యసే ||
VERSE #4
మానుషీ మానుషస్యైవ భార్యాత్వం బహు మన్యసే |
ప్రత్యాహర మనో రామాన్న త్వం జాతు భవిష్యసి ||
ప్రత్యాహర మనో రామాన్న త్వం జాతు భవిష్యసి ||
VERSE #5
త్రైలోక్యవసుభోక్తారం రావణం రాక్షసేశ్వరమ్ |
భర్తారముపసంగమ్య విహరస్వ యథాసుఖమ్ ||
భర్తారముపసంగమ్య విహరస్వ యథాసుఖమ్ ||
VERSE #6
మానుషీ మానుషం తం తు రామమిచ్ఛసి శోభనే |
రాజ్యాద్భ్రష్టమసిద్ధార్థం విక్లవం త్వమనిందితే ||
రాజ్యాద్భ్రష్టమసిద్ధార్థం విక్లవం త్వమనిందితే ||
VERSE #7
రాక్షసీనాం వచః శ్రుత్వా సీతా పద్మనిభేక్షణా |
నేత్రాభ్యామశ్రుపూర్ణాభ్యామిదం వచనమబ్రవీత్ ||
నేత్రాభ్యామశ్రుపూర్ణాభ్యామిదం వచనమబ్రవీత్ ||
VERSE #8
యదిదం లోకవిద్విష్టముదాహరథ సంగతాః |
నైతన్మనసి వాక్యం మే కిల్బిషం ప్రతిభాతి వః ||
నైతన్మనసి వాక్యం మే కిల్బిషం ప్రతిభాతి వః ||
VERSE #9
న మానుషీ రాక్షసస్య భార్యా భవితుమర్హతి |
కామం ఖాదత మాం సర్వా న కరిష్యామి వో వచః ||
కామం ఖాదత మాం సర్వా న కరిష్యామి వో వచః ||
VERSE #10
దీనో వా రాజ్యహీనో వా యో మే భర్తా స మే గురుః |
తం నిత్యమనురక్తా'స్మి యథా సూర్యం సువర్చలా ||
తం నిత్యమనురక్తా'స్మి యథా సూర్యం సువర్చలా ||
VERSE #11
యథా శచీ మహాభాగా శక్రం సముపతిష్ఠతి |
అరుంధతీ వసిష్ఠం చ రోహిణీ శశినం యథా ||
అరుంధతీ వసిష్ఠం చ రోహిణీ శశినం యథా ||
VERSE #12
లోపాముద్రా యథాగస్త్యం సుకన్యా చ్యవనం యథా |
సావిత్రీ సత్యవంతం చ కపిలం శ్రీమతీ యథా ||
సావిత్రీ సత్యవంతం చ కపిలం శ్రీమతీ యథా ||
VERSE #13
సౌదాసం మదయంతీవ కేశినీ సగరం యథా |
నైషధం దమయంతీవ భైమీ పతిమనువ్రతా ||
నైషధం దమయంతీవ భైమీ పతిమనువ్రతా ||
VERSE #14
తథాహమిక్ష్వాకువరం రామం పతిమనువ్రతా |
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రాక్షస్యః క్రోధమూర్ఛితాః ||
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రాక్షస్యః క్రోధమూర్ఛితాః ||
VERSE #15
భర్త్సయంతి స్మ పరుషైర్వాక్యై రావణచోదితాః |
అవలీనః స నిర్వాక్యో హనుమాన్ శింశుపాద్రుమే ||
అవలీనః స నిర్వాక్యో హనుమాన్ శింశుపాద్రుమే ||
VERSE #16
సీతాం సంతర్జయంతీస్తా రాక్షసీరశృణోత్కపిః |
తామభిక్రమ్య సంక్రుద్ధా వేపమానాం సమంతతః ||
తామభిక్రమ్య సంక్రుద్ధా వేపమానాం సమంతతః ||
VERSE #17
భృశం సంలిలిహుర్దీప్తాన్ ప్రలంబాందశనచ్ఛదాన్ |
ఊచుశ్చ పరమక్రుద్ధాః ప్రగృహ్యాశు పరశ్వధాన్ ||
ఊచుశ్చ పరమక్రుద్ధాః ప్రగృహ్యాశు పరశ్వధాన్ ||
VERSE #18
నేయమర్హతి భర్తారం రావణం రాక్షసాధిపమ్ |
సంభర్త్స్యమానా భీమాభీ రాక్షసీభిర్వరాననా ||
సంభర్త్స్యమానా భీమాభీ రాక్షసీభిర్వరాననా ||
VERSE #19
సా బాష్పముపమార్జంతీ శింశుపాం తాముపాగమత్ |
తతస్తాం శింశుపాం సీతా రాక్షసీభిః సమావృతా ||
తతస్తాం శింశుపాం సీతా రాక్షసీభిః సమావృతా ||
VERSE #20
అభిగమ్య విశాలాక్షీ తస్థౌ శోకపరిప్లుతా |
తాం కృశాం దీనవదనాం మలినాంబరధారిణీమ్ ||
తాం కృశాం దీనవదనాం మలినాంబరధారిణీమ్ ||
VERSE #21
భర్త్సయాంచక్రిరే సీతాం రాక్షస్యస్తాం సమంతతః |
తతస్తాం వినతా నామ రాక్షసీ భీమదర్శనా ||
తతస్తాం వినతా నామ రాక్షసీ భీమదర్శనా ||
VERSE #22
అబ్రవీత్కుపితాకారా కరాలా నిర్ణతోదరీ |
సీతే పర్యాప్తమేతావద్భర్తుః స్నేహో నిదర్శితః ||
సీతే పర్యాప్తమేతావద్భర్తుః స్నేహో నిదర్శితః ||
VERSE #23
సర్వత్రాతికృతం భద్రే వ్యసనాయోపకల్పతే |
పరితుష్టాస్మి భద్రం తే మానుషస్తే కృతో విధిః ||
పరితుష్టాస్మి భద్రం తే మానుషస్తే కృతో విధిః ||
VERSE #24
మమాపి తు వచః పథ్యం బ్రువంత్యాః కురు మైథిలి |
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వరక్షసామ్ ||
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వరక్షసామ్ ||
VERSE #25
విక్రాంతం రూపవంతం చ సురేశమివ వాసవమ్ |
దక్షిణం త్యాగశీలం చ సర్వస్య ప్రియదర్శనమ్ ||
దక్షిణం త్యాగశీలం చ సర్వస్య ప్రియదర్శనమ్ ||
VERSE #26
మానుషం కృపణం రామం త్యక్త్వా రావణమాశ్రయ |
దివ్యాంగరాగా వైదేహి దివ్యాభరణభూషితా ||
దివ్యాంగరాగా వైదేహి దివ్యాభరణభూషితా ||
VERSE #27
అద్య ప్రభృతి సర్వేషాం లోకానామీశ్వరీ భవ |
అగ్నేః స్వాహా యథా దేవీ శచీవేంద్రస్య శోభనే ||
అగ్నేః స్వాహా యథా దేవీ శచీవేంద్రస్య శోభనే ||
VERSE #28
కిం తే రామేణ వైదేహి కృపణేన గతాయుషా |
ఏతదుక్తం చ మే వాక్యం యది త్వం న కరిష్యసి ||
ఏతదుక్తం చ మే వాక్యం యది త్వం న కరిష్యసి ||
VERSE #29
అస్మిన్ముహూర్తే సర్వాస్త్వాం భక్షయిష్యామహే వయమ్ |
అన్యా తు వికటా నామ లంబమానపయోధరా ||
అన్యా తు వికటా నామ లంబమానపయోధరా ||
VERSE #30
అబ్రవీత్కుపితా సీతాం ముష్టిముద్యమ్య గర్జతీ |
బహూన్యప్రియరూపాణి వచనాని సుదుర్మతే ||
బహూన్యప్రియరూపాణి వచనాని సుదుర్మతే ||
VERSE #31
అనుక్రోశాన్మృదుత్వాచ్చ సోఢాని తవ మైథిలి |
న చ నః కురుషే వాక్యం హితం కాలపురఃసరమ్ ||
న చ నః కురుషే వాక్యం హితం కాలపురఃసరమ్ ||
VERSE #32
ఆనీతాసి సముద్రస్య పారమన్యైర్దురాసదమ్ |
రావణాంతఃపురం ఘోరం ప్రవిష్టా చాసి మైథిలి ||
రావణాంతఃపురం ఘోరం ప్రవిష్టా చాసి మైథిలి ||
VERSE #33
రావణస్య గృహే రుద్ధామస్మాభిస్తు సురక్షితామ్ |
న త్వాం శక్తః పరిత్రాతుమపి సాక్షాత్పురందరః ||
న త్వాం శక్తః పరిత్రాతుమపి సాక్షాత్పురందరః ||
VERSE #34
కురుష్వ హితవాదిన్యా వచనం మమ మైథిలి |
అలమశ్రుప్రపాతేన త్యజ శోకమనర్థకమ్ ||
అలమశ్రుప్రపాతేన త్యజ శోకమనర్థకమ్ ||
VERSE #35
భజ ప్రీతిం ప్రహర్షం చ త్యజైతాం నిత్యదైన్యతామ్ |
సీతే రాక్షసరాజేన సహ క్రీడ యథాసుఖమ్ ||
సీతే రాక్షసరాజేన సహ క్రీడ యథాసుఖమ్ ||
VERSE #36
జానాసి హి యథా భీరు స్త్రీణాం యౌవనమధ్రువమ్ |
యావన్న తే వ్యతిక్రామేత్తావత్సుఖమవాప్నుహి ||
యావన్న తే వ్యతిక్రామేత్తావత్సుఖమవాప్నుహి ||
VERSE #37
ఉద్యానాని చ రమ్యాణి పర్వతోపవనాని చ |
సహ రాక్షసరాజేన చర త్వం మదిరేక్షణే ||
సహ రాక్షసరాజేన చర త్వం మదిరేక్షణే ||
VERSE #38
స్త్రీసహస్రాణి తే సప్త వశే స్థాస్యంతి సుందరి |
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వరక్షసామ్ ||
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వరక్షసామ్ ||
VERSE #39
ఉత్పాట్య వా తే హృదయం భక్షయిష్యామి మైథిలి |
యది మే వ్యాహృతం వాక్యం న యథావత్కరిష్యసి ||
యది మే వ్యాహృతం వాక్యం న యథావత్కరిష్యసి ||
VERSE #40
తతశ్చండోదరీ నామ రాక్షసీ క్రోధమూర్ఛితా |
భ్రామయంతీ మహచ్ఛూలమిదం వచనమబ్రవీత్ ||
భ్రామయంతీ మహచ్ఛూలమిదం వచనమబ్రవీత్ ||
VERSE #41
ఇమాం హరిణలోలాక్షీం త్రాసోత్కంపిపయోధరామ్ |
రావణేన హృతాం దృష్ట్వా దౌర్హృదో మే మహానభూత్ ||
రావణేన హృతాం దృష్ట్వా దౌర్హృదో మే మహానభూత్ ||
VERSE #42
యకృత్ప్లీహమథోత్పీడం హృదయం చ సబంధనమ్ |
అంత్రాణ్యపి తథా శీర్షం ఖాదేయమితి మే మతిః ||
అంత్రాణ్యపి తథా శీర్షం ఖాదేయమితి మే మతిః ||
VERSE #43
తతస్తు ప్రఘసా నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ |
కంఠమస్యా నృశంసాయాః పీడయామ కిమాస్యతే ||
కంఠమస్యా నృశంసాయాః పీడయామ కిమాస్యతే ||
VERSE #44
నివేద్యతాం తతో రాజ్ఞే మానుషీ సా మృతేతి హ |
నాత్ర కశ్చన సందేహః ఖాదతేతి స వక్ష్యతి ||
నాత్ర కశ్చన సందేహః ఖాదతేతి స వక్ష్యతి ||
VERSE #45
తతస్త్వజాముఖీ నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ |
విశస్యేమాం తతః సర్వాః సమాన్కురుత పీలుకాన్ ||
విశస్యేమాం తతః సర్వాః సమాన్కురుత పీలుకాన్ ||
VERSE #46
విభజామ తతః సర్వా వివాదో మే న రోచతే |
పేయమానీయతాం క్షిప్రం లేహ్యముచ్చావచం బహు ||
పేయమానీయతాం క్షిప్రం లేహ్యముచ్చావచం బహు ||
VERSE #47
తతః శూర్పణఖా నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ |
అజాముఖ్యా యదుక్తం హి తదేవ మమ రోచతే ||
అజాముఖ్యా యదుక్తం హి తదేవ మమ రోచతే ||
VERSE #48
సురా చానీయతాం క్షిప్రం సర్వశోకవినాశినీ |
మానుషం మాంసమాస్వాద్య నృత్యామో'థ నికుంభిలామ్ ||
మానుషం మాంసమాస్వాద్య నృత్యామో'థ నికుంభిలామ్ ||
VERSE #49
ఏవం సంభర్త్స్యమానా సా సీతా సురసుతోపమా |
రాక్షసీభిః సుఘోరాభిర్ధైర్యముత్సృజ్య రోదితి ||
రాక్షసీభిః సుఘోరాభిర్ధైర్యముత్సృజ్య రోదితి ||
VERSE #50
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే చతుర్వింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – పంచవింశః సర్గః (౨౫)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 24 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.