Sundara Kanda Sarga (Chapter) 16
Sundarakanda Sarga (Chapter) 16
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| హనూమత్పరీతాపః ||
సుందరకాండ
|| హనూమత్పరీతాపః ||
VERSE #2
ప్రశస్య తు ప్రశస్తవ్యాం సీతాం తాం హరిపుంగవః |
గుణాభిరామం రామం చ పునశ్చింతాపరో'భవత్ ||
గుణాభిరామం రామం చ పునశ్చింతాపరో'భవత్ ||
VERSE #3
స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా బాష్పపర్యాకులేక్షణః |
సీతామాశ్రిత్య తేజస్వీ హనుమాన్విలలాప హ ||
సీతామాశ్రిత్య తేజస్వీ హనుమాన్విలలాప హ ||
VERSE #4
మాన్యా గురువినీతస్య లక్ష్మణస్య గురుప్రియా |
యది సీతా'పి దుఃఖార్తా కాలో హి దురతిక్రమః ||
యది సీతా'పి దుఃఖార్తా కాలో హి దురతిక్రమః ||
VERSE #5
రామస్య వ్యవసాయజ్ఞా లక్ష్మణస్య చ ధీమతః |
నాత్యర్థం క్షుభ్యతే దేవీ గంగేవ జలదాగమే ||
నాత్యర్థం క్షుభ్యతే దేవీ గంగేవ జలదాగమే ||
VERSE #6
తుల్యశీలవయోవృత్తాం తుల్యాభిజనలక్షణామ్ |
రాఘవో'ర్హతి వైదేహీం తం చేయమసితేక్షణా ||
రాఘవో'ర్హతి వైదేహీం తం చేయమసితేక్షణా ||
VERSE #7
తాం దృష్ట్వా నవహేమాభాం లోకకాంతామివ శ్రియమ్ |
జగామ మనసా రామం వచనం చేదమబ్రవీత్ ||
జగామ మనసా రామం వచనం చేదమబ్రవీత్ ||
VERSE #8
అస్యా హేతోర్విశాలాక్ష్యా హతో వాలీ మహాబలః |
రావణప్రతిమో వీర్యే కబంధశ్చ నిపాతితః ||
రావణప్రతిమో వీర్యే కబంధశ్చ నిపాతితః ||
VERSE #9
విరాధశ్చ హతః సంఖ్యే రాక్షసో భీమవిక్రమః |
వనే రామేణ విక్రమ్య మహేంద్రేణేవ శంబరః ||
వనే రామేణ విక్రమ్య మహేంద్రేణేవ శంబరః ||
VERSE #10
చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్ |
నిహతాని జనస్థానే శరైరగ్నిశిఖోపమైః ||
నిహతాని జనస్థానే శరైరగ్నిశిఖోపమైః ||
VERSE #11
ఖరశ్చ నిహతః సంఖ్యే త్రిశిరాశ్చ నిపాతితః |
దూషణశ్చ మహాతేజా రామేణ విదితాత్మనా ||
దూషణశ్చ మహాతేజా రామేణ విదితాత్మనా ||
VERSE #12
ఐశ్వర్యం వానరాణాం చ దుర్లభం వాలిపాలితమ్ |
అస్యా నిమిత్తే సుగ్రీవః ప్రాప్తవాఁల్లోకసత్కృతమ్ ||
అస్యా నిమిత్తే సుగ్రీవః ప్రాప్తవాఁల్లోకసత్కృతమ్ ||
VERSE #13
సాగరశ్చ మయా క్రాంతః శ్రీమాన్నదనదీపతిః |
అస్యా హేతోర్విశాలాక్ష్యాః పురీ చేయం నిరీక్షితా ||
అస్యా హేతోర్విశాలాక్ష్యాః పురీ చేయం నిరీక్షితా ||
VERSE #14
యది రామః సముద్రాంతాం మేదినీం పరివర్తయేత్ |
అస్యాః కృతే జగచ్చాపి యుక్తమిత్యేవ మే మతిః ||
అస్యాః కృతే జగచ్చాపి యుక్తమిత్యేవ మే మతిః ||
VERSE #15
రాజ్యం వా త్రిషు లోకేషు సీతా వా జనకాత్మజా |
త్రైలోక్యరాజ్యం సకలం సీతాయా నాప్నుయాత్కలామ్ ||
త్రైలోక్యరాజ్యం సకలం సీతాయా నాప్నుయాత్కలామ్ ||
VERSE #16
ఇయం సా ధర్మశీలస్య మైథిలస్య మహాత్మనః |
సుతా జనకరాజస్య సీతా భర్తృదృఢవ్రతా ||
సుతా జనకరాజస్య సీతా భర్తృదృఢవ్రతా ||
VERSE #17
ఉత్థితా మేదినీం భిత్త్వా క్షేత్రే హలముఖక్షతే |
పద్మరేణునిభైః కీర్ణా శుభైః కేదారపాంసుభిః ||
పద్మరేణునిభైః కీర్ణా శుభైః కేదారపాంసుభిః ||
VERSE #18
విక్రాంతస్యార్యశీలస్య సంయుగేష్వనివర్తినః |
స్నుషా దశరథస్యైషా జ్యేష్ఠా రాజ్ఞో యశస్వినీ ||
స్నుషా దశరథస్యైషా జ్యేష్ఠా రాజ్ఞో యశస్వినీ ||
VERSE #19
ధర్మజ్ఞస్య కృతజ్ఞస్య రామస్య విదితాత్మనః |
ఇయం సా దయితా భార్యా రాక్షసీవశమాగతా ||
ఇయం సా దయితా భార్యా రాక్షసీవశమాగతా ||
VERSE #20
సర్వాన్భోగాన్పరిత్యజ్య భర్తృస్నేహబలాత్కృతా |
అచింతయిత్వా దుఃఖాని ప్రవిష్టా నిర్జనం వనమ్ ||
అచింతయిత్వా దుఃఖాని ప్రవిష్టా నిర్జనం వనమ్ ||
VERSE #21
సంతుష్టా ఫలమూలేన భర్తృశుశ్రూషణే రతా |
యా పరాం భజతే ప్రీతిం వనే'పి భవనే యథా ||
యా పరాం భజతే ప్రీతిం వనే'పి భవనే యథా ||
VERSE #22
సేయం కనకవర్ణాంగీ నిత్యం సుస్మితభాషిణీ |
సహతే యాతనామేతామనర్థానామభాగినీ ||
సహతే యాతనామేతామనర్థానామభాగినీ ||
VERSE #23
ఇమాం తు శీలసంపన్నాం ద్రష్టుమర్హతి రాఘవః |
రావణేన ప్రమథితాం ప్రపామివ పిపాసితః ||
రావణేన ప్రమథితాం ప్రపామివ పిపాసితః ||
VERSE #24
అస్యా నూనం పునర్లాభాద్రాఘవః ప్రీతిమేష్యతి |
రాజా రాజ్యాత్పరిభ్రష్టః పునః ప్రాప్యేవ మేదినీమ్ ||
రాజా రాజ్యాత్పరిభ్రష్టః పునః ప్రాప్యేవ మేదినీమ్ ||
VERSE #25
కామభోగైః పరిత్యక్తా హీనా బంధుజనేన చ |
ధారయత్యాత్మనో దేహం తత్సమాగమకాంక్షిణీ ||
ధారయత్యాత్మనో దేహం తత్సమాగమకాంక్షిణీ ||
VERSE #26
నైషా పశ్యతి రాక్షస్యో నేమాన్పుష్పఫలద్రుమాన్ |
ఏకస్థహృదయా నూనం రామమేవానుపశ్యతి ||
ఏకస్థహృదయా నూనం రామమేవానుపశ్యతి ||
VERSE #27
భర్తా నామ పరం నార్యా భూషణం భూషణాదపి |
ఏషా విరహితా తేన భూషణార్హా న శోభతే || [తు రహితా]
ఏషా విరహితా తేన భూషణార్హా న శోభతే || [తు రహితా]
VERSE #28
దుష్కరం కురుతే రామో హీనో యదనయా ప్రభుః |
ధారయత్యాత్మనో దేహం న దుఃఖేనావసీదతి ||
ధారయత్యాత్మనో దేహం న దుఃఖేనావసీదతి ||
VERSE #29
ఇమామసితకేశాంతాం శతపత్రనిభేక్షణామ్ |
సుఖార్హాం దుఃఖితాం దృష్ట్వా మమాపి వ్యథితం మనః ||
సుఖార్హాం దుఃఖితాం దృష్ట్వా మమాపి వ్యథితం మనః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
క్షితిక్షమా పుష్కరసన్నిభాక్షీ
VERSE #30
యా రక్షితా రాఘవలక్ష్మణాభ్యామ్ |
సా రాక్షసీభిర్వికృతేక్షణాభిః
సంరక్ష్యతే సంప్రతి వృక్షమూలే ||
సా రాక్షసీభిర్వికృతేక్షణాభిః
సంరక్ష్యతే సంప్రతి వృక్షమూలే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హిమహతనళినీవ నష్టశోభా
VERSE #31
వ్యసనపరంపరయాతిపీడ్యమానా |
సహచరరహితేవ చక్రవాకీ
జనకసుతా కృపణాం దశాం ప్రపన్నా ||
సహచరరహితేవ చక్రవాకీ
జనకసుతా కృపణాం దశాం ప్రపన్నా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అస్యా హి పుష్పావనతాగ్రశాఖాః
VERSE #32
శోకం దృఢం వై జనయంత్యశోకాః |
హిమవ్యపాయేన చ మందరశ్మి-
ఇత్యేవమర్థం కపిరన్వవేక్ష్య
సీతేయమిత్యేవ నివిష్టబుద్ధిః |
సంశ్రిత్య తస్మిన్నిషసాద వృక్షే
బలీ హరీణామృషభస్తరస్వీ ||
హిమవ్యపాయేన చ మందరశ్మి-
ఇత్యేవమర్థం కపిరన్వవేక్ష్య
సీతేయమిత్యేవ నివిష్టబుద్ధిః |
సంశ్రిత్య తస్మిన్నిషసాద వృక్షే
బలీ హరీణామృషభస్తరస్వీ ||
VERSE #33
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే షోడశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – సప్తదశః సర్గః( ౧౭)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 16 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.