Sundara Kanda Sarga (Chapter) 13
Sundarakanda Sarga (Chapter) 13
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| హనూమన్నిర్వేదః ||
సుందరకాండ
|| హనూమన్నిర్వేదః ||
VERSE #2
విమానాత్తు సుసంక్రమ్య ప్రాకారం హరిపుంగవః | [యూథపః]
VERSE #3
హనుమాన్వేగవానాసీద్యథా విద్యుద్ఘనాంతరే ||
VERSE #4
సంపరిక్రమ్య హనుమాన్రావణస్య నివేశనాత్ |
అదృష్ట్వా జానకీం సీతామబ్రవీద్వచనం కపిః ||
అదృష్ట్వా జానకీం సీతామబ్రవీద్వచనం కపిః ||
VERSE #5
భూయిష్ఠం లోలితా లంకా రామస్య చరతా ప్రియమ్ |
న హి పశ్యామి వైదేహీం సీతాం సర్వాంగశోభనామ్ ||
న హి పశ్యామి వైదేహీం సీతాం సర్వాంగశోభనామ్ ||
VERSE #6
పల్వలాని తటాకాని సరాంసి సరితస్తథా |
నద్యో'నూపవనాంతాశ్చ దుర్గాశ్చ ధరణీధరాః ||
నద్యో'నూపవనాంతాశ్చ దుర్గాశ్చ ధరణీధరాః ||
VERSE #7
లోలితా వసుధా సర్వా న తు పశ్యామి జానకీమ్ |
ఇహ సంపాతినా సీతా రావణస్య నివేశనే ||
ఇహ సంపాతినా సీతా రావణస్య నివేశనే ||
VERSE #8
ఆఖ్యాతా గృధ్రరాజేన న చ పశ్యామి తామహమ్ |
కిం ను సీతా'థ వైదేహీ మైథిలీ జనకాత్మజా ||
కిం ను సీతా'థ వైదేహీ మైథిలీ జనకాత్మజా ||
VERSE #9
ఉపతిష్ఠేత వివశా రావణం దుష్టచారిణమ్ |
క్షిప్రముత్పతతో మన్యే సీతామాదాయ రక్షసః ||
క్షిప్రముత్పతతో మన్యే సీతామాదాయ రక్షసః ||
VERSE #10
బిభ్యతో రామబాణానామంతరా పతితా భవేత్ |
అథవా హ్రియమాణాయాః పథి సిద్ధనిషేవితే ||
అథవా హ్రియమాణాయాః పథి సిద్ధనిషేవితే ||
VERSE #11
మన్యే పతితమార్యాయా హృదయం ప్రేక్ష్య సాగరమ్ |
రావణస్యోరువేగేన భుజాభ్యాం పీడితేన చ ||
రావణస్యోరువేగేన భుజాభ్యాం పీడితేన చ ||
VERSE #12
తయా మన్యే విశాలాక్ష్యా త్యక్తం జీవితమార్యయా |
ఉపర్యుపరి వా నూనం సాగరం క్రమతస్తదా ||
ఉపర్యుపరి వా నూనం సాగరం క్రమతస్తదా ||
VERSE #13
వివేష్టమానా పతితా సముద్రే జనకాత్మజా |
అహో క్షుద్రేణ వా'నేన రక్షంతీ శీలమాత్మనః ||
అహో క్షుద్రేణ వా'నేన రక్షంతీ శీలమాత్మనః ||
VERSE #14
అబంధుర్భక్షితా సీతా రావణేన తపస్వినీ |
అథవా రాక్షసేంద్రస్య పత్నీభిరసితేక్షణా ||
అథవా రాక్షసేంద్రస్య పత్నీభిరసితేక్షణా ||
VERSE #15
అదుష్టా దుష్టభావాభిర్భక్షితా సా భవిష్యతి |
సంపూర్ణచంద్రప్రతిమం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్ ||
సంపూర్ణచంద్రప్రతిమం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్ ||
VERSE #16
రామస్య ధ్యాయతీ వక్త్రం పంచత్వం కృపణా గతా |
హా రామ లక్ష్మణేత్యేవం హాయోధ్యే చేతి మైథిలీ ||
హా రామ లక్ష్మణేత్యేవం హాయోధ్యే చేతి మైథిలీ ||
VERSE #17
విలప్య బహు వైదేహీ న్యస్తదేహా భవిష్యతి |
అథవా నిహితా మన్యే రావణస్య నివేశనే ||
అథవా నిహితా మన్యే రావణస్య నివేశనే ||
VERSE #18
నూనం లాలప్యతే సీతా పంజరస్థేవ శారికా |
జనకస్య సుతా సీతా రామపత్నీ సుమధ్యమా ||
జనకస్య సుతా సీతా రామపత్నీ సుమధ్యమా ||
VERSE #19
కథముత్పలపత్రాక్షీ రావణస్య వశం వ్రజేత్ |
వినష్టా వా ప్రణష్టా వా మృతా వా జనకాత్మజా ||
వినష్టా వా ప్రణష్టా వా మృతా వా జనకాత్మజా ||
VERSE #20
రామస్య ప్రియభార్యస్య న నివేదయితుం క్షమమ్ |
నివేద్యమానే దోషః స్యాద్దోషః స్యాదనివేదనే ||
నివేద్యమానే దోషః స్యాద్దోషః స్యాదనివేదనే ||
VERSE #21
కథం ను ఖలు కర్తవ్యం విషమం ప్రతిభాతి మే |
అస్మిన్నేవం గతే కార్యే ప్రాప్తకాలం క్షమం చ కిమ్ ||
అస్మిన్నేవం గతే కార్యే ప్రాప్తకాలం క్షమం చ కిమ్ ||
VERSE #22
భవేదితి మతం భూయో హనుమాన్ప్రవిచారయన్ |
యది సీతామదృష్ట్వాహం వానరేంద్రపురీమితః ||
యది సీతామదృష్ట్వాహం వానరేంద్రపురీమితః ||
VERSE #23
గమిష్యామి తతః కో మే పురుషార్థో భవిష్యతి |
మమేదం లంఘనం వ్యర్థం సాగరస్య భవిష్యతి ||
మమేదం లంఘనం వ్యర్థం సాగరస్య భవిష్యతి ||
VERSE #24
ప్రవేశశ్చైవ లంకాయా రాక్షసానాం చ దర్శనమ్ |
కిం మాం వక్ష్యతి సుగ్రీవో హరయో వా సమాగతాః ||
కిం మాం వక్ష్యతి సుగ్రీవో హరయో వా సమాగతాః ||
VERSE #25
కిష్కింధాం సమనుప్రాప్తం తౌ వా దశరథాత్మజౌ |
గత్వా తు యది కాకుత్స్థం వక్ష్యామి పరమప్రియమ్ ||
గత్వా తు యది కాకుత్స్థం వక్ష్యామి పరమప్రియమ్ ||
VERSE #26
న దృష్టేతి మయా సీతా తతస్త్యక్ష్యతి జీవితమ్ |
పరుషం దారుణం క్రూరం తీక్ష్ణమింద్రియతాపనమ్ ||
పరుషం దారుణం క్రూరం తీక్ష్ణమింద్రియతాపనమ్ ||
VERSE #27
సీతానిమిత్తం దుర్వాక్యం శ్రుత్వా స న భవిష్యతి |
తం తు కృచ్ఛ్రగతం దృష్ట్వా పంచత్వగతమానసమ్ ||
తం తు కృచ్ఛ్రగతం దృష్ట్వా పంచత్వగతమానసమ్ ||
VERSE #28
భృశానురక్తో మేధావీ న భవిష్యతి లక్ష్మణః |
వినష్టౌ భ్రాతరౌ శ్రుత్వా భరతో'పి మరిష్యతి ||
వినష్టౌ భ్రాతరౌ శ్రుత్వా భరతో'పి మరిష్యతి ||
VERSE #29
భరతం చ మృతం దృష్ట్వా శత్రుఘ్నో న భవిష్యతి |
పుత్రాన్మృతాన్సమీక్ష్యాథ న భవిష్యంతి మాతరః ||
పుత్రాన్మృతాన్సమీక్ష్యాథ న భవిష్యంతి మాతరః ||
VERSE #30
కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ కైకేయీ చ న సంశయః |
కృతజ్ఞః సత్యసంధశ్చ సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః ||
కృతజ్ఞః సత్యసంధశ్చ సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః ||
VERSE #31
రామం తథాగతం దృష్ట్వా తతస్త్యక్ష్యతి జీవితమ్ |
దుర్మనా వ్యథితా దీనా నిరానందా తపస్వినీ ||
దుర్మనా వ్యథితా దీనా నిరానందా తపస్వినీ ||
VERSE #32
పీడితా భర్తృశోకేన రుమా త్యక్ష్యతి జీవితమ్ |
వాలిజేన తు దుఃఖేన పీడితా శోకకర్శితా ||
వాలిజేన తు దుఃఖేన పీడితా శోకకర్శితా ||
VERSE #33
పంచత్వం చ గతే రాజ్ఞి తారాపి న భవిష్యతి |
మాతాపిత్రోర్వినాశేన సుగ్రీవవ్యసనేన చ ||
మాతాపిత్రోర్వినాశేన సుగ్రీవవ్యసనేన చ ||
VERSE #34
కుమారో'ప్యంగదః కస్మాద్ధారయిష్యతి జీవితమ్ |
భర్తృజేన తు దుఃఖేన హ్యభిభూతా వనౌకసః ||
భర్తృజేన తు దుఃఖేన హ్యభిభూతా వనౌకసః ||
VERSE #35
శిరాంస్యభిహనిష్యంతి తలైర్ముష్టిభిరేవ చ |
సాంత్వేనానుప్రదానేన మానేన చ యశస్వినా ||
సాంత్వేనానుప్రదానేన మానేన చ యశస్వినా ||
VERSE #36
లాలితాః కపిరాజేన ప్రాణాంస్త్యక్ష్యంతి వానరాః |
న వనేషు న శైలేషు న నిరోధేషు వా పునః ||
న వనేషు న శైలేషు న నిరోధేషు వా పునః ||
VERSE #37
క్రీడామనుభవిష్యంతి సమేత్య కపికుంజరాః |
సపుత్రదారాః సామాత్యా భర్తృవ్యసనపీడితాః ||
సపుత్రదారాః సామాత్యా భర్తృవ్యసనపీడితాః ||
VERSE #38
శైలాగ్రేభ్యః పతిష్యంతి సమేత్య విషమేషు చ |
విషముద్బంధనం వాపి ప్రవేశం జ్వలనస్య వా ||
విషముద్బంధనం వాపి ప్రవేశం జ్వలనస్య వా ||
VERSE #39
ఉపవాసమథో శస్త్రం ప్రచరిష్యంతి వానరాః |
ఘోరమారోదనం మన్యే గతే మయి భవిష్యతి ||
ఘోరమారోదనం మన్యే గతే మయి భవిష్యతి ||
VERSE #40
ఇక్ష్వాకుకులనాశశ్చ నాశశ్చైవ వనౌకసామ్ |
సో'హం నైవ గమిష్యామి కిష్కింధాం నగరీమితః ||
సో'హం నైవ గమిష్యామి కిష్కింధాం నగరీమితః ||
VERSE #41
న చ శక్ష్యామ్యహం ద్రష్టుం సుగ్రీవం మైథిలీం వినా |
మయ్యగచ్ఛతి చేహస్థే ధర్మాత్మానౌ మహారథౌ ||
మయ్యగచ్ఛతి చేహస్థే ధర్మాత్మానౌ మహారథౌ ||
VERSE #42
ఆశయా తౌ ధరిష్యేతే వానరాశ్చ మనస్వినః |
హస్తాదానో ముఖాదానో నియతో వృక్షమూలికః ||
హస్తాదానో ముఖాదానో నియతో వృక్షమూలికః ||
VERSE #43
వానప్రస్థో భవిష్యామి హ్యదృష్ట్వా జనకాత్మజామ్ |
సాగరానూపజే దేశే బహుమూలఫలోదకే ||
సాగరానూపజే దేశే బహుమూలఫలోదకే ||
VERSE #44
చితాం కృత్వా ప్రవేక్ష్యామి సమిద్ధమరణీసుతమ్ |
ఉపవిష్టస్య వా సమ్యగ్లింగినీం సాధయిష్యతః ||
ఉపవిష్టస్య వా సమ్యగ్లింగినీం సాధయిష్యతః ||
VERSE #45
శరీరం భక్షయిష్యంతి వాయసాః శ్వాపదాని చ |
ఇదం మహర్షిభిర్దృష్టం నిర్యాణమితి మే మతిః ||
ఇదం మహర్షిభిర్దృష్టం నిర్యాణమితి మే మతిః ||
VERSE #46
సమ్యగాపః ప్రవేక్ష్యామి న చేత్పశ్యామి జానకీమ్ |
సుజాతమూలా సుభగా కీర్తిమాలా యశస్వినీ ||
సుజాతమూలా సుభగా కీర్తిమాలా యశస్వినీ ||
VERSE #47
ప్రభగ్నా చిరరాత్రీయం మమ సీతామపశ్యతః |
తాపసో వా భవిష్యామి నియతో వృక్షమూలికః ||
తాపసో వా భవిష్యామి నియతో వృక్షమూలికః ||
VERSE #48
నేతః ప్రతిగమిష్యామి తామదృష్ట్వాసితేక్షణామ్ |
యదీతః ప్రతిగచ్ఛామి సీతామనధిగమ్య తామ్ ||
యదీతః ప్రతిగచ్ఛామి సీతామనధిగమ్య తామ్ ||
VERSE #49
అంగదః సహ తైః సర్వైర్వానరైర్న భవిష్యతి |
వినాశే బహవో దోషా జీవన్భద్రాణి పశ్యతి ||
వినాశే బహవో దోషా జీవన్భద్రాణి పశ్యతి ||
VERSE #50
తస్మాత్ప్రాణాంధరిష్యామి ధ్రువో జీవిత సంగమః |
ఏవం బహువిధం దుఃఖం మనసా ధారయన్ముహుః ||
ఏవం బహువిధం దుఃఖం మనసా ధారయన్ముహుః ||
VERSE #51
నాధ్యగచ్ఛత్తదా పారం శోకస్య కపికుంజరః |
రావణం వా వధిష్యామి దశగ్రీవం మహాబలమ్ ||
రావణం వా వధిష్యామి దశగ్రీవం మహాబలమ్ ||
VERSE #52
కామమస్తు హృతా సీతా ప్రత్యాచీర్ణం భవిష్యతి |
అథ వైనం సముత్క్షిప్య ఉపర్యుపరి సాగరమ్ ||
అథ వైనం సముత్క్షిప్య ఉపర్యుపరి సాగరమ్ ||
VERSE #53
రామాయోపహరిష్యామి పశుం పశుపతేరివ |
ఇతి చింతాం సమాపన్నః సీతామనధిగమ్యతామ్ ||
ఇతి చింతాం సమాపన్నః సీతామనధిగమ్యతామ్ ||
ధ్యానశోకపరీతాత్మా చింతయామాస వానరః |
VERSE #54
యావత్సీతాం హి పశ్యామి రామపత్నీం యశస్వినీమ్ ||
VERSE #55
తావదేతాం పురీం లంకాం విచినోమి పునః పునః |
సంపాతివచనాచ్చాపి రామం యద్యానయామ్యహమ్ ||
సంపాతివచనాచ్చాపి రామం యద్యానయామ్యహమ్ ||
VERSE #56
అపశ్యన్రాఘవో భార్యాం నిర్దహేత్సర్వవానరాన్ |
ఇహైవ నియతాహారో వత్స్యామి నియతేంద్రియః ||
ఇహైవ నియతాహారో వత్స్యామి నియతేంద్రియః ||
VERSE #57
న మత్కృతే వినశ్యేయుః సర్వే తే నరవానరాః |
అశోకవనికా చేయం దృశ్యతే యా మహాద్రుమా ||
అశోకవనికా చేయం దృశ్యతే యా మహాద్రుమా ||
VERSE #58
ఇమామధిగమిష్యామి న హీయం విచితా మయా |
వసూన్రుద్రాంస్తథాదిత్యానశ్వినౌ మరుతో'పి చ ||
వసూన్రుద్రాంస్తథాదిత్యానశ్వినౌ మరుతో'పి చ ||
VERSE #59
నమస్కృత్వా గమిష్యామి రక్షసాం శోకవర్ధనః |
జిత్వా తు రాక్షసాన్సర్వానిక్ష్వాకుకులనందినీమ్ ||
జిత్వా తు రాక్షసాన్సర్వానిక్ష్వాకుకులనందినీమ్ ||
VERSE #60
సంప్రదాస్యామి రామాయ యథా సిద్ధిం తపస్వినే |
స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా చింతావగ్రథితేంద్రియః |
ఉదతిష్ఠన్మహాతేజా హనూమాన్మారుతాత్మజః ||
స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా చింతావగ్రథితేంద్రియః |
ఉదతిష్ఠన్మహాతేజా హనూమాన్మారుతాత్మజః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నమో'స్తు రామాయ సలక్ష్మణాయ
VERSE #61
దేవ్యై చ తస్యై జనకాత్మజాయై |
నమో'స్తు రుద్రేంద్రయమానిలేభ్యో
నమో'స్తు చంద్రార్కమరుద్గణేభ్యః ||
నమో'స్తు రుద్రేంద్రయమానిలేభ్యో
నమో'స్తు చంద్రార్కమరుద్గణేభ్యః ||
VERSE #62
స తేభ్యస్తు నమస్కృత్వా సుగ్రీవాయ చ మారుతిః |
దిశః సర్వాః సమాలోక్య హ్యశోకవనికాం ప్రతి ||
దిశః సర్వాః సమాలోక్య హ్యశోకవనికాం ప్రతి ||
VERSE #63
స గత్వా మనసా పూర్వమశోకవనికాం శుభామ్ |
ఉత్తరం చింతయామాస వానరో మారుతాత్మజః ||
ఉత్తరం చింతయామాస వానరో మారుతాత్మజః ||
VERSE #64
ధ్రువం తు రక్షో బహులా భవిష్యతి వనాకులా |
అశోకవనికా'చింత్యా సర్వసంస్కారసంస్కృతా ||
అశోకవనికా'చింత్యా సర్వసంస్కారసంస్కృతా ||
VERSE #65
రక్షిణశ్చాత్ర విహితా నూనం రక్షంతి పాదపాన్ |
భగవానపి సర్వాత్మా నాతిక్షోభం ప్రవాతి వై ||
భగవానపి సర్వాత్మా నాతిక్షోభం ప్రవాతి వై ||
VERSE #66
సంక్షిప్తో'యం మయాత్మా చ రామార్థే రావణస్య చ |
సిద్ధిం మే సంవిధాస్యంతి దేవాః సర్షిగణాస్త్విహ ||
సిద్ధిం మే సంవిధాస్యంతి దేవాః సర్షిగణాస్త్విహ ||
VERSE #67
బ్రహ్మా స్వయంభూర్భగవాందేవాశ్చైవ దిశంతు మే |
సిద్ధిమగ్నిశ్చ వాయుశ్చ పురుహూతశ్చ వజ్రభృత్ ||
సిద్ధిమగ్నిశ్చ వాయుశ్చ పురుహూతశ్చ వజ్రభృత్ ||
VERSE #68
వరుణః పాశహస్తశ్చ సోమాదిత్యౌ తథైవ చ |
అశ్వినౌ చ మహాత్మానౌ మరుతః శర్వ ఏవ చ ||
అశ్వినౌ చ మహాత్మానౌ మరుతః శర్వ ఏవ చ ||
VERSE #69
సిద్ధిం సర్వాణి భూతాని భూతానాం చైవ యః ప్రభుః |
దాస్యంతి మమ యే చాన్యే హ్యదృష్టాః పథిగోచరాః ||
దాస్యంతి మమ యే చాన్యే హ్యదృష్టాః పథిగోచరాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తదున్నసం పాండురదంతమవ్రణం
VERSE #70
శుచిస్మితం పద్మపలాశలోచనమ్ |
ద్రక్ష్యే తదార్యావదనం కదాన్వహం
ప్రసన్నతారాధిపతుల్యదర్శనమ్ ||
ద్రక్ష్యే తదార్యావదనం కదాన్వహం
ప్రసన్నతారాధిపతుల్యదర్శనమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
క్షుద్రేణ పాపేన నృశంసకర్మణా
VERSE #71
సుదారుణాలంకృతవేషధారిణా |
బలాభిభూతా హ్యబలా తపస్వినీ
కథం ను మే దృష్టిపథే'ద్య సా భవేత్ ||
బలాభిభూతా హ్యబలా తపస్వినీ
కథం ను మే దృష్టిపథే'ద్య సా భవేత్ ||
VERSE #72
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే త్రయోదశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – చతుర్దశః సర్గః(౧౪)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 13 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.