Sundara Kanda Sarga (Chapter) 47
Sundarakanda Sarga (Chapter) 47
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| అక్షకుమారవధః ||
సుందరకాండ
|| అక్షకుమారవధః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సేనాపతీన్పంచ స తు ప్రమాపితా-
సమీక్ష్య రాజా సమరోద్ధతోన్ముఖం
సమీక్ష్య రాజా సమరోద్ధతోన్ముఖం
VERSE #2
కుమారమక్షం ప్రసమైక్షతాగ్రతః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తస్య దృష్ట్యర్పణసంప్రచోదితః
VERSE #3
ప్రతాపవాన్కాంచనచిత్రకార్ముకః |
సముత్పపాతాథ సదస్యుదీరితో
ద్విజాతిముఖ్యైర్హవిషేవ పావకః ||
సముత్పపాతాథ సదస్యుదీరితో
ద్విజాతిముఖ్యైర్హవిషేవ పావకః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో మహద్బాలదివాకరప్రభం
VERSE #4
ప్రతప్తజాంబూనదజాలసంతతమ్ |
రథం సమాస్థాయ యయౌ స వీర్యవా-
తతస్తపః సంగ్రహసంచయార్జితం
ప్రతప్తజాంబూనదజాలశోభితమ్ |
పతాకినం రత్నవిభూషితధ్వజం
మనోజవాష్టాశ్వవరైః సుయోజితమ్ ||
రథం సమాస్థాయ యయౌ స వీర్యవా-
తతస్తపః సంగ్రహసంచయార్జితం
ప్రతప్తజాంబూనదజాలశోభితమ్ |
పతాకినం రత్నవిభూషితధ్వజం
మనోజవాష్టాశ్వవరైః సుయోజితమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సురాసురాధృష్యమసంగచారిణం
VERSE #5
రవిప్రభం వ్యోమచరం సమాహితమ్ |
సతూణమష్టాసినిబద్ధబంధురం
యథాక్రమావేశితశక్తితోమరమ్ ||
సతూణమష్టాసినిబద్ధబంధురం
యథాక్రమావేశితశక్తితోమరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
విరాజమానం ప్రతిపూర్ణవస్తునా
VERSE #6
సహేమదామ్నా శశిసూర్యవర్చసా |
దివాకరాభం రథమాస్థితస్తతః
స నిర్జగామామరతుల్యవిక్రమః ||
దివాకరాభం రథమాస్థితస్తతః
స నిర్జగామామరతుల్యవిక్రమః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స పూరయన్ఖం చ మహీం చ సాచలాం
VERSE #7
తురంగమాతంగమహారథస్వనైః |
బలైః సమేతైః స హి తోరణస్థితం
సమర్థమాసీనముపాగమత్కపిమ్ ||
బలైః సమేతైః స హి తోరణస్థితం
సమర్థమాసీనముపాగమత్కపిమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తం సమాసాద్య హరిం హరీక్షణో
VERSE #8
యుగాంతకాలాగ్నిమివ ప్రజాక్షయే |
అవస్థితం విస్మితజాతసంభ్రమః
సమైక్షతాక్షో బహుమానచక్షుషా ||
అవస్థితం విస్మితజాతసంభ్రమః
సమైక్షతాక్షో బహుమానచక్షుషా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తస్య వేగం చ కపేర్మహాత్మనః
VERSE #9
పరాక్రమం చారిషు పార్థివాత్మజః |
విచారయన్స్వం చ బలం మహాబలో
హిమక్షయే సూర్య ఇవాభివర్ధతే ||
విచారయన్స్వం చ బలం మహాబలో
హిమక్షయే సూర్య ఇవాభివర్ధతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స జాతమన్యుః ప్రసమీక్ష్య విక్రమం
VERSE #10
స్థిరం స్థితః సంయతి దుర్నివారణమ్ |
సమాహితాత్మా హనుమంతమాహవే
ప్రచోదయామాస శరైస్త్రిభిః శితైః ||
సమాహితాత్మా హనుమంతమాహవే
ప్రచోదయామాస శరైస్త్రిభిః శితైః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః కపిం తం ప్రసమీక్ష్య గర్వితం
VERSE #11
జితశ్రమం శత్రుపరాజయోర్జితమ్ |
అవైక్షతాక్షః సముదీర్ణమానసః
స బాణపాణిః ప్రగృహీతకార్ముకః ||
అవైక్షతాక్షః సముదీర్ణమానసః
స బాణపాణిః ప్రగృహీతకార్ముకః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స హేమనిష్కాంగదచారుకుండలః
VERSE #12
సమాససాదాశుపరాక్రమః కపిమ్ |
తయోర్బభూవాప్రతిమః సమాగమః
సురాసురాణామపి సంభ్రమప్రదః ||
తయోర్బభూవాప్రతిమః సమాగమః
సురాసురాణామపి సంభ్రమప్రదః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
రరాస భూమిర్న తతాప భానుమా-
కపేః కుమారస్య చ వీక్ష్య సంయుగం
కపేః కుమారస్య చ వీక్ష్య సంయుగం
VERSE #13
ననాద చ ద్యౌరుదధిశ్చ చుక్షుభే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః స వీరః సుముఖాన్పతత్రిణః
VERSE #14
సువర్ణపుంఖాన్సవిషానివోరగాన్ |
సమాధిసంయోగవిమోక్షతత్త్వవి-
స తైః శరైర్మూర్ధ్ని సమం నిపాతితైః
క్షరన్నసృగ్దిగ్ధవివృత్తలోచనః |
నవోదితాదిత్యనిభః శరాంశుమా-
తతః స పింగాధిపమంత్రిసత్తమః
సమీక్ష్య తం రాజవరాత్మజం రణే |
ఉదగ్రచిత్రాయుధచిత్రకార్ముకం
జహర్ష చాపూర్యత చాహవోన్ముఖః ||
సమాధిసంయోగవిమోక్షతత్త్వవి-
స తైః శరైర్మూర్ధ్ని సమం నిపాతితైః
క్షరన్నసృగ్దిగ్ధవివృత్తలోచనః |
నవోదితాదిత్యనిభః శరాంశుమా-
తతః స పింగాధిపమంత్రిసత్తమః
సమీక్ష్య తం రాజవరాత్మజం రణే |
ఉదగ్రచిత్రాయుధచిత్రకార్ముకం
జహర్ష చాపూర్యత చాహవోన్ముఖః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స మందరాగ్రస్థ ఇవాంశుమాలికో
VERSE #15
వివృద్ధకోపో బలవీర్యసంయుతః |
కుమారమక్షం సబలం సవాహనం
దదాహ నేత్రాగ్నిమరీచిభిస్తదా ||
కుమారమక్షం సబలం సవాహనం
దదాహ నేత్రాగ్నిమరీచిభిస్తదా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః స బాణాసనచిత్రకార్ముకః
VERSE #16
శరప్రవర్షో యుధి రాక్షసాంబుదః |
శరాన్ముమోచాశు హరీశ్వరాచలే
బలాహకో వృష్టిమివాచలోత్తమే ||
శరాన్ముమోచాశు హరీశ్వరాచలే
బలాహకో వృష్టిమివాచలోత్తమే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః కపిస్తం రణచండవిక్రమం
VERSE #17
వివృద్ధతేజోబలవీర్యసంయుతమ్ |
కుమారమక్షం ప్రసమీక్ష్య సంయుగే
ననాద హర్షాద్ఘనతుల్యవిక్రమః ||
కుమారమక్షం ప్రసమీక్ష్య సంయుగే
ననాద హర్షాద్ఘనతుల్యవిక్రమః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స బాలభావాద్యుధి వీర్యదర్పితః
VERSE #18
ప్రవృద్ధమన్యుః క్షతజోపమేక్షణః |
సమాససాదాప్రతిమం కపిం రణే
గజో మహాకూపమివావృతం తృణైః ||
సమాససాదాప్రతిమం కపిం రణే
గజో మహాకూపమివావృతం తృణైః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తేన బాణైః ప్రసభం నిపాతితై-
సముత్పపాతాశు నభః స మారుతి-
సముత్పతంతం సమభిద్రవద్బలీ
సముత్పపాతాశు నభః స మారుతి-
సముత్పతంతం సమభిద్రవద్బలీ
VERSE #19
స రాక్షసానాం ప్రవరః ప్రతాపవాన్ |
రథీ రథిశ్రేష్ఠతమః కిరన్ శరైః
పయోధరః శైలమివాశ్మవృష్టిభిః ||
రథీ రథిశ్రేష్ఠతమః కిరన్ శరైః
పయోధరః శైలమివాశ్మవృష్టిభిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తాన్ శరాంస్తస్య హరిర్విమోక్షయన్
VERSE #20
చచార వీరః పథి వాయుసేవితే |
శరాంతరే మారుతవద్వినిష్పతన్
మనోజవః సంయతి చండవిక్రమః ||
శరాంతరే మారుతవద్వినిష్పతన్
మనోజవః సంయతి చండవిక్రమః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తమాత్తబాణాసనమాహవోన్ముఖం
VERSE #21
ఖమాస్తృణంతం విశిఖైః శరోత్తమైః |
అవైక్షతాక్షం బహుమానచక్షుషా
జగామ చింతాం చ స మారుతాత్మజః ||
అవైక్షతాక్షం బహుమానచక్షుషా
జగామ చింతాం చ స మారుతాత్మజః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః శరైర్భిన్నభుజాంతరః కపిః
VERSE #22
కుమారవీర్యేణ మహాత్మనా నదన్ |
మహాభుజః కర్మవిశేషతత్త్వవి-
అబాలవద్బాలదివాకరప్రభః
కరోత్యయం కర్మ మహన్మహాబలః |
న చాస్య సర్వాహవకర్మశోభినః
ప్రమాపణే మే మతిరత్ర జాయతే ||
మహాభుజః కర్మవిశేషతత్త్వవి-
అబాలవద్బాలదివాకరప్రభః
కరోత్యయం కర్మ మహన్మహాబలః |
న చాస్య సర్వాహవకర్మశోభినః
ప్రమాపణే మే మతిరత్ర జాయతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయం మహాత్మా చ మహాంశ్చ వీర్యతః
VERSE #23
సమాహితశ్చాతిసహశ్చ సంయుగే |
అసంశయం కర్మగుణోదయాదయం
సనాగయక్షైర్మునిభిశ్చ పూజితః ||
అసంశయం కర్మగుణోదయాదయం
సనాగయక్షైర్మునిభిశ్చ పూజితః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
పరాక్రమోత్సాహవివృద్ధమానసః
VERSE #24
సమీక్షతే మాం ప్రముఖాగతః స్థితః |
పరాక్రమో హ్యస్య మనాంసి కంపయేత్
సురాసురాణామపి శీఘ్రగామినః ||
పరాక్రమో హ్యస్య మనాంసి కంపయేత్
సురాసురాణామపి శీఘ్రగామినః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న ఖల్వయం నాభిభవేదుపేక్షితః
VERSE #25
పరాక్రమో హ్యస్య రణే వివర్ధతే |
ప్రమాపణం త్వేవ మమాస్య రోచతే
న వర్ధమానో'గ్నిరుపేక్షితుం క్షమః ||
ప్రమాపణం త్వేవ మమాస్య రోచతే
న వర్ధమానో'గ్నిరుపేక్షితుం క్షమః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇతి ప్రవేగం తు పరస్య తర్కయ-
చకార వేగం తు మహాబలస్తదా
చకార వేగం తు మహాబలస్తదా
VERSE #26
మతిం చ చక్రే'స్య వధే మహాకపిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తస్య తానష్టహయాన్మహాజవా-
జఘాన వీరః పథి వాయుసేవితే
జఘాన వీరః పథి వాయుసేవితే
VERSE #27
తలప్రహారైః పవనాత్మజః కపిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తలేనాభిహతో మహారథః
VERSE #28
స తస్య పింగాధిపమంత్రినిర్జితః |
ప్రభగ్ననీడః పరిముక్తకూబరః
పపాత భూమౌ హతవాజిరంబరాత్ ||
ప్రభగ్ననీడః పరిముక్తకూబరః
పపాత భూమౌ హతవాజిరంబరాత్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తం పరిత్యజ్య మహారథో రథం
VERSE #29
సకార్ముకః ఖడ్గధరః ఖముత్పతన్ |
తపోభియోగాదృషిరుగ్రవీర్యవా-
తతః కపిస్తం విచరంతమంబరే
పతత్రిరాజానిలసిద్ధసేవితే |
సమేత్య తం మారుతతుల్యవిక్రమః
క్రమేణ జగ్రాహ స పాదయోర్దృఢమ్ ||
తపోభియోగాదృషిరుగ్రవీర్యవా-
తతః కపిస్తం విచరంతమంబరే
పతత్రిరాజానిలసిద్ధసేవితే |
సమేత్య తం మారుతతుల్యవిక్రమః
క్రమేణ జగ్రాహ స పాదయోర్దృఢమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తం సమావిధ్య సహస్రశః కపి-
ముమోచ వేగాత్పితృతుల్యవిక్రమో
ముమోచ వేగాత్పితృతుల్యవిక్రమో
VERSE #30
మహీతలే సంయతి వానరోత్తమః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స భగ్నబాహూరుకటీశిరోధరః
VERSE #31
క్షరన్నసృఙ్నిర్మథితాస్థిలోచనః |
ప్రభిన్నసంధిః ప్రవికీర్ణబంధనో
హతః క్షితౌ వాయుసుతేన రాక్షసః |
మహాకపిర్భూమితలే నిపీడ్య తం
చకార రక్షోధిపతేర్మహద్భయమ్ ||
ప్రభిన్నసంధిః ప్రవికీర్ణబంధనో
హతః క్షితౌ వాయుసుతేన రాక్షసః |
మహాకపిర్భూమితలే నిపీడ్య తం
చకార రక్షోధిపతేర్మహద్భయమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మహర్షిభిశ్చక్రచరైర్మహావ్రతైః
VERSE #32
సమేత్య భూతైశ్చ సయక్షపన్నగైః |
సురైశ్చ సేంద్రైర్భృశజాతవిస్మయై-
నిహత్య తం వజ్రిసుతోపమం రణే
కుమారమక్షం క్షతజోపమేక్షణమ్ |
తదేవ వీరో'భిజగామ తోరణం
కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే ||
సురైశ్చ సేంద్రైర్భృశజాతవిస్మయై-
నిహత్య తం వజ్రిసుతోపమం రణే
కుమారమక్షం క్షతజోపమేక్షణమ్ |
తదేవ వీరో'భిజగామ తోరణం
కృతక్షణః కాల ఇవ ప్రజాక్షయే ||
VERSE #33
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే సప్తచత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుందరకాండ – అష్టచత్వారింశః సర్గః (౪౮)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sundara Kanda Sarga (Chapter) 47 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.