📖 Valmiki Ramayanam

Sundara Kanda Sarga (Chapter) 14

Sundarakanda Sarga (Chapter) 14

Language: Sanskrit / Vedic

Script: Devanagari / Telugu

← Previous Sundara Kanda Sarga (Chapter) 13 📚 Table of Contents Next → Sundara Kanda Sarga (Chapter) 15

VERSE #1

వాల్మీకి రామాయణం
సుందరకాండ
|| అశోకవనికావిచయః ||

VERSE #2

స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా మనసా చాధిగమ్య తామ్ |
అవప్లుతో మహాతేజాః ప్రాకారం తస్య వేశ్మనః ||

VERSE #3

స తు సంహృష్టసర్వాంగః ప్రాకారస్థో మహాకపిః |
పుష్పితాగ్రాన్వసంతాదౌ దదర్శ వివిధాంద్రుమాన్ ||

VERSE #4

సాలానశోకాన్భవ్యాంశ్చ చంపకాంశ్చ సుపుష్పితాన్ |
ఉద్దాలకాన్నాగవృక్షాంశ్చూతాన్కపిముఖానపి ||

VERSE #5

అథామ్రవణసంఛన్నాం లతాశతసమావృతామ్ |
జ్యాముక్త ఇవ నారాచః పుప్లువే వృక్షవాటికామ్ ||

VERSE #6

స ప్రవిశ్య విచిత్రాం తాం విహగైరభినాదితామ్ |
రాజతైః కాంచనైశ్చైవ పాదపైః సర్వతో వృతామ్ ||

VERSE #7

విహగైర్మృగసంఘైశ్చ విచిత్రాం చిత్రకాననామ్ |
ఉదితాదిత్యసంకాశాం దదర్శ హనుమాన్కపిః ||

VERSE #8

వృతాం నానావిధైర్వృక్షైః పుష్పోపగఫలోపగైః |
కోకిలైర్భృంగరాజైశ్చ మత్తైర్నిత్యనిషేవితామ్ ||

VERSE #9

ప్రహృష్టమనుజే కాలే మృగపక్షిసమాకులే |
మత్తబర్హిణసంఘుష్టాం నానాద్విజగణాయుతామ్ ||

VERSE #10

మార్గమాణో వరారోహాం రాజపుత్రీమనిందితామ్ |
సుఖప్రసుప్తాన్విహగాన్బోధయామాస వానరః ||

VERSE #11

ఉత్పతద్భిర్ద్విజగణైః పక్షైః సాలాః సమాహతాః |
అనేకవర్ణా వివిధా ముముచుః పుష్పవృష్టయః ||

VERSE #12

పుష్పావకీర్ణః శుశుభే హనుమాన్మారుతాత్మజః |
అశోకవనికామధ్యే యథా పుష్పమయో గిరిః ||

VERSE #13

దిశః సర్వాః ప్రధావంతం వృక్షషండగతం కపిమ్ |
దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని వసంత ఇతి మేనిరే ||

VERSE #14

వృక్షేభ్యః పతితైః పుష్పైరవకీర్ణా పృథగ్విధైః |
రరాజ వసుధా తత్ర ప్రమదేవ విభూషితా ||

VERSE #15

తరస్వినా తే తరవస్తరసాభిప్రకంపితాః |
కుసుమాని విచిత్రాణి ససృజుః కపినా తదా ||

VERSE #16

నిర్ధూతపత్రశిఖరాః శీర్ణపుష్పఫలా ద్రుమాః |
నిక్షిప్తవస్త్రాభరణా ధూర్తా ఇవ పరాజితాః ||

VERSE #17

హనూమతా వేగవతా కంపితాస్తే నగోత్తమాః |
పుష్పపర్ణఫలాన్యాశు ముముచుః పుష్పశాలినః ||

VERSE #18

విహంగసంఘైర్హీనాస్తే స్కంధమాత్రాశ్రయా ద్రుమాః |
బభూవురగమాః సర్వే మారుతేనేవ నిర్ధుతాః ||

VERSE #19

నిర్ధూతకేశీ యువతిర్యథా మృదితవర్ణకా |
నిష్పీతశుభదంతోష్ఠీ నఖైర్దంతైశ్చ విక్షతా ||

VERSE #20

తథా లాంగూలహస్తైశ్చ చరణాభ్యాం చ మర్దితా |
బభూవాశోకవనికా ప్రభగ్నవరపాదపా ||

VERSE #21

మహాలతానాం దామాని వ్యధమత్తరసా కపిః |
యథా ప్రావృషి వింధ్యస్య మేఘజాలాని మారుతః ||

VERSE #22

స తత్ర మణిభూమీశ్చ రాజతీశ్చ మనోరమాః |
తథా కాంచనభూమీశ్చ దదర్శ విచరన్కపిః ||

VERSE #23

వాపీశ్చ వివిధాకారాః పూర్ణాః పరమవారిణా |
మహార్హైర్మణిసోపానైరుపపన్నాస్తతస్తతః ||

VERSE #24

ముక్తాప్రవాలసికతాః స్ఫాటికాంతరకుట్టిమాః |
కాంచనైస్తరుభిశ్చిత్రైస్తీరజైరుపశోభితాః ||

VERSE #25

ఫుల్లపద్మోత్పలవనాశ్చక్రవాకోపకూజితాః |
నత్యూహరుతసంఘుష్టా హంససారసనాదితాః ||

VERSE #26

దీర్ఘాభిర్ద్రుమయుక్తాభిః సరిద్భిశ్చ సమంతతః |
అమృతోపమతోయాభిః శివాభిరుపసంస్కృతాః ||

VERSE #27

లతాశతైరవతతాః సంతానకుసుమావృతాః |
నానాగుల్మావృతఘనాః కరవీరకృతాంతరాః ||

VERSE #28

తతో'ంబుధరసంకాశం ప్రవృద్ధశిఖరం గిరిమ్ |
విచిత్రకూటం కూటైశ్చ సర్వతః పరివారితమ్ ||

VERSE #29

శిలాగృహైరవతతం నానావృక్షైః సమాకులమ్ | [సమావృతమ్]

VERSE #30

దదర్శ హరిశార్దూలో రమ్యం జగతి పర్వతమ్ ||

VERSE #31

దదర్శ చ నగాత్తస్మాన్నదీం నిపతితాం కపిః |
అంకాదివ సముత్పత్య ప్రియస్య పతితాం ప్రియామ్ ||

VERSE #32

జలే నిపతితాగ్రైశ్చ పాదపైరుపశోభితామ్ |
వార్యమాణామివ క్రుద్ధాం ప్రమదాం ప్రియబంధుభిః ||

VERSE #33

పునరావృత్తతోయాం చ దదర్శ స మహాకపిః |
ప్రసన్నామివ కాంతస్య కాంతాం పునరుపస్థితామ్ ||

VERSE #34

తస్యాదూరాచ్చ పద్మిన్యో నానా ద్విజగణాయుతాః | [-స]

VERSE #35

దదర్శ హరిశార్దూలో హనుమాన్మారుతాత్మజః ||

VERSE #36

కృత్రిమాం దీర్ఘికాం చాపి పూర్ణాం శీతేన వారిణా |
మణిప్రవరసోపానాం ముక్తాసికతశోభితామ్ ||

VERSE #37

వివిధైర్మృగసంఘైశ్చ విచిత్రాం చిత్రకాననామ్ |
ప్రాసాదైః సుమహద్భిశ్చ నిర్మితైర్విశ్వకర్మణా ||

VERSE #38

కాననైః కృత్రిమైశ్చాపి సర్వతః సమలంకృతామ్ |
యే కేచిత్పాదపాస్తత్ర పుష్పోపగఫలోపగాః ||

VERSE #39

సచ్ఛత్రాః సవితర్దీకాః సర్వే సౌవర్ణవేదికాః |
లతాప్రతానైర్బహుభిః పర్ణైశ్చ బహుభిర్వృతామ్ ||

VERSE #40

కాంచనీం శింశుపామేకాం దదర్శ హనుమాన్కపిః |
వృతాం హేమమయీభిస్తు వేదికాభిః సమంతతః ||

VERSE #41

సో'పశ్యద్భూమిభాగాంశ్చ గర్తప్రస్రవణాని చ |
సువర్ణవృక్షానపరాందదర్శ శిఖిసన్నిభాన్ ||

VERSE #42

తేషాం ద్రుమాణాం ప్రభయా మేరోరివ దివాకరః |
అమన్యత తదా వీరః కాంచనో'స్మీతి వానరః ||

VERSE #43

తాం కాంచనైస్తరుగణైర్మారుతేన చ వీజితామ్ |
కింకిణీశతనిర్ఘోషాం దృష్ట్వా విస్మయమాగమత్ ||

VERSE #44

స పుష్పితాగ్రాం రుచిరాం తరుణాంకురపల్లవామ్ |
తామారుహ్య మహాబాహుః శింశుపాం పర్ణసంవృతామ్ ||

VERSE #45

ఇతో ద్రక్ష్యామి వైదేహీం రామదర్శనలాలసామ్ |
ఇతశ్చేతశ్చ దుఃఖార్తాం సంపతంతీం యదృచ్ఛయా ||

VERSE #46

అశోకవనికా చేయం దృఢం రమ్యా దురాత్మనః |
చంపకైశ్చందనైశ్చాపి వకులైశ్చ విభూషితా ||

VERSE #47

ఇయం చ నలినీ రమ్యా ద్విజసంఘనిషేవితా |
ఇమాం సా రామమహిషీ ధ్రువమేష్యతి జానకీ || [నూనం]

VERSE #48

సా రామా రామమహిషీ రాఘవస్య ప్రియా సతీ |
వనసంచారకుశలా ధ్రువమేష్యతి జానకీ || [నూనం]

VERSE #49

అథవా మృగశాబాక్షీ వనస్యాస్య విచక్షణా |
వనమేష్యతి సార్యేహ రామచింతానుకర్శితా ||

VERSE #50

రామశోకాభిసంతప్తా సా దేవీ వామలోచనా |
వనవాసే రతా నిత్యమేష్యతే వనచారిణీ ||

VERSE #51

వనేచరాణాం సతతం నూనం స్పృహయతే పురా |
రామస్య దయితా భార్యా జనకస్య సుతా సతీ ||

VERSE #52

సంధ్యాకాలమనాః శ్యామా ధ్రువమేష్యతి జానకీ |
నదీం చేమాం శివజలాం సంధ్యార్థే వరవర్ణినీ ||

VERSE #53

తస్యాశ్చాప్యనురూపేయమశోకవనికా శుభా |
శుభా యా పార్థివేంద్రస్య పత్నీ రామస్య సమ్మతా ||

VERSE #54

యది జీవతి సా దేవీ తారాధిపనిభాననా |
ఆగమిష్యతి సా'వశ్యమిమాం శివజలాం నదీమ్ ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

ఏవం తు మత్వా హనుమాన్మహాత్మా

VERSE #55

ప్రతీక్షమాణో మనుజేంద్రపత్నీమ్ |
అవేక్షమాణశ్చ దదర్శ సర్వం
సుపుష్పితే పర్ణఘనే నిలీనః ||

VERSE #56

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే చతుర్దశః సర్గః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

సుందరకాండ – పంచదశః సర్గః(౧౫)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి సుందరకాండ

🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️

ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅

శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿

జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Sundara Kanda Sarga (Chapter) 14 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷

చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.

🛡️

దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.

✨

భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.

← Previous Sundara Kanda Sarga (Chapter) 13 Next → Sundara Kanda Sarga (Chapter) 15

Sacred Work	Valmiki Ramayanam
Language	Sanskrit / Telugu

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

మరిన్ని ప్రముఖ స్తోత్రాలు & మంత్రాలు (Explore Popular Sacred Chants)

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

🕉️ Related Sacred Texts & Chants

Ruchi Kruta Pitru Stotram

Sri Vamana Stuti (Brahma Krutam)

Dhundiraja Bhujanga Prayata Stotram

Sri Bala Tripurasundari Ashtottara Shatanama Stotram