Narayaneeyam Dasakam 17
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
నారాయణీయం
: ఈ దశకము “
నారాయణీయం
సప్తదశదశకమ్ (౧౭) – ధ్రువచరితమ్
(శ్రీమన్నారాయణీయం 17వ దశకం ధ్రువుని భక్తిని, తపోమహిమను వర్ణిస్తుంది. మనువు కుమారుడైన ఉత్తానపాదుని చిన్న భార్య సురుచి నిందలకు మనస్తాపం చెందిన ధ్రువుడు, సత్ప్రవర్తన గల తల్లి సునీతి ఉపదేశంతో ఐదేళ్ల చిన్న వయస్సులోనే భగవంతుని సాధించడానికి అడవికి వెళ్తాడు. మార్గమధ్యంలో నారద మహర్షి ఉపదేశించిన మంత్రంతో మధువనంలో కఠోర తపస్సు ఆచరించిన వృత్తాంతం ఈ శ్లోకాలలో వివరించబడింది. ఈ శ్లోకాలను పారాయణం చేయడం వల్ల భగవంతునిపై నిశ్చలమైన భక్తి, ఆత్మవిశ్వాసం మరియు దృఢమైన సంకల్పబలం లభిస్తాయి. చిన్నతనంలోనే ధ్రువుడు సాధించిన పరమపదాన్ని స్మరించుకోవడం వల్ల సాధకులకు తపోనిష్ఠ సిద్ధించి సమస్త కోరికలు నెరవేరుతాయి.)
ఉత్తానపాదనృపతేర్మనునందనస్య
జాయా బభూవ సురుచిర్నితరామభీష్టా |
అన్యా సునీతిరితి భర్తురనాదృతా సా
త్వామేవ నిత్యమగతిః శరణం గతా'భూత్ || ౧౭- ||
: ఈ దశకము “
నారాయణీయం
సప్తదశదశకమ్ (౧౭) – ధ్రువచరితమ్
(శ్రీమన్నారాయణీయం 17వ దశకం ధ్రువుని భక్తిని, తపోమహిమను వర్ణిస్తుంది. మనువు కుమారుడైన ఉత్తానపాదుని చిన్న భార్య సురుచి నిందలకు మనస్తాపం చెందిన ధ్రువుడు, సత్ప్రవర్తన గల తల్లి సునీతి ఉపదేశంతో ఐదేళ్ల చిన్న వయస్సులోనే భగవంతుని సాధించడానికి అడవికి వెళ్తాడు. మార్గమధ్యంలో నారద మహర్షి ఉపదేశించిన మంత్రంతో మధువనంలో కఠోర తపస్సు ఆచరించిన వృత్తాంతం ఈ శ్లోకాలలో వివరించబడింది. ఈ శ్లోకాలను పారాయణం చేయడం వల్ల భగవంతునిపై నిశ్చలమైన భక్తి, ఆత్మవిశ్వాసం మరియు దృఢమైన సంకల్పబలం లభిస్తాయి. చిన్నతనంలోనే ధ్రువుడు సాధించిన పరమపదాన్ని స్మరించుకోవడం వల్ల సాధకులకు తపోనిష్ఠ సిద్ధించి సమస్త కోరికలు నెరవేరుతాయి.)
ఉత్తానపాదనృపతేర్మనునందనస్య
జాయా బభూవ సురుచిర్నితరామభీష్టా |
అన్యా సునీతిరితి భర్తురనాదృతా సా
త్వామేవ నిత్యమగతిః శరణం గతా'భూత్ || ౧౭- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మనువు కుమారుడైన ఉత్తానపాద మహారాజునకు సురుచి అనే భార్య మిక్కిలి ఇష్టమైనదిగా ఉండెను. సునీతి అనే మరొక భార్య భర్తచే ఆదరణ పొందక దిక్కులేనిదై నిన్నే నిత్యము శరణు వేడెను.
అంకే పితుః సురుచిపుత్రకముత్తమం తం
అంకే పితుః సురుచిపుత్రకముత్తమం తం
VERSE #2
దృష్ట్వా ధ్రువః కిల సునీతిసుతో'ధిరోక్ష్యన్ |
ఆచిక్షిపే కిల శిశుః సుతరాం సురుచ్యా
దుఃసంత్యజా ఖలు భవద్విముఖైరసూయా || ౧౭- ||
ఆచిక్షిపే కిల శిశుః సుతరాం సురుచ్యా
దుఃసంత్యజా ఖలు భవద్విముఖైరసూయా || ౧౭- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సునీతి కుమారుడైన ధ్రువుడనే బాలుడు తండ్రి తొడపై కూర్చున్న సురుచి కుమారుడైన ఉత్తముని చూసి తాను కూడా ఎక్కబోగా సురుచి అతనిని మిక్కిలి తిరస్కరించెను. నీకు విముఖులైనవారికి అసూయను విడవడం సాధ్యం కాదు కదా!
త్వన్మోహితే పితరి పశ్యతి దారవశ్యే
త్వన్మోహితే పితరి పశ్యతి దారవశ్యే
VERSE #3
దూరం దురుక్తినిహతః స గతో నిజాంబామ్ |
సా'పి స్వకర్మగతిసంతరణాయ పుంసాం
త్వత్పాదమేవ శరణం శిశవే శశంస || ౧౭- ||
సా'పి స్వకర్మగతిసంతరణాయ పుంసాం
త్వత్పాదమేవ శరణం శిశవే శశంస || ౧౭- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నీ మాయచే మోహితుడై, భార్యావశ్యుడైన తండ్రి చూస్తుండగానే, సవతి తల్లి కఠిన మాటలకు గాయపడిన ధ్రువుడు తన తల్లి సునీతి వద్దకు వెళ్ళెను. ఆ సునీతి కూడా మానవులు తమ కర్మల నుండి గట్టెక్కడానికి నీ పాద పద్మములే శరణమని ఆ బాలునికి బోధించెను.
ఆకర్ణ్య సో'పి భవదర్చననిశ్చితాత్మా
ఆకర్ణ్య సో'పి భవదర్చననిశ్చితాత్మా
VERSE #4
మానీ నిరేత్య నగరాత్ కిల పంచవర్షః |
సందృష్టనారదనివేదితమంత్రమార్గ-
ఆ ధ్రువుడు తల్లి మాటలు విని, నిన్ను ఆరాధించాలని నిశ్చయించుకొని, స్వాభిమానంతో ఐదేళ్ల వయస్సులోనే నగరాన్ని విడిచి బయలుదేరెను. మార్గమధ్యంలో ఎదురైన నారద మహర్షి ఉపదేశించిన మంత్ర మార్గాన్ని పొంది మధువనంలో తపస్సు చేస్తూ నిన్ను ఆరాధించెను.
తాతే విషణ్ణహృదయే నగరీం గతేన
శ్రీనారదేన పరిసాంత్వితచిత్తవృత్తౌ |
బాలస్త్వదర్పితమనాః క్రమవర్ధితేన
నిన్యే కఠోరతపసా కిల పంచమాసాన్ || ౧౭- ||
సందృష్టనారదనివేదితమంత్రమార్గ-
ఆ ధ్రువుడు తల్లి మాటలు విని, నిన్ను ఆరాధించాలని నిశ్చయించుకొని, స్వాభిమానంతో ఐదేళ్ల వయస్సులోనే నగరాన్ని విడిచి బయలుదేరెను. మార్గమధ్యంలో ఎదురైన నారద మహర్షి ఉపదేశించిన మంత్ర మార్గాన్ని పొంది మధువనంలో తపస్సు చేస్తూ నిన్ను ఆరాధించెను.
తాతే విషణ్ణహృదయే నగరీం గతేన
శ్రీనారదేన పరిసాంత్వితచిత్తవృత్తౌ |
బాలస్త్వదర్పితమనాః క్రమవర్ధితేన
నిన్యే కఠోరతపసా కిల పంచమాసాన్ || ౧౭- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కుమారుని తలచుకుని దుఃఖిస్తున్న తండ్రిని రాజధానికి వచ్చిన నారద మహర్షి ఓదార్చెను. అక్కడ అడవిలో ఉన్న బాలుడైన ధ్రువుడు నీయందే తన మనస్సును లగ్నం చేసి, రోజురోజుకు పెంచిన కఠోర తపస్సుతో ఐదు నెలల కాలాన్ని గడిపెను.
తావత్ తపోబలనిరుచ్ఛ్వసితే దిగంతే
తావత్ తపోబలనిరుచ్ఛ్వసితే దిగంతే
VERSE #5
దేవార్థితస్త్వముదయత్కరుణార్ద్రచేతాః |
త్వద్రూపచిద్రసనిలీనమతేః పురస్తా-
ధ్రువుని కఠోర తపోబలం వల్ల దిక్కులన్నింటిలో ప్రాణవాయు నిరోధం కలగగా దేవతలు నిన్ను ప్రార్థించారు. అప్పుడు పొంగిపొర్లుతున్న కరుణతో నిండిన మనస్సు గల ఓ సర్వవ్యాపీ! నీ దివ్య స్వరూప ధ్యానంలో లగ్నమైన ఆ ధ్రువుని ఎదుట నీవు గరుడ వాహనుడవై ప్రత్యక్షమయ్యావు.
త్వద్దర్శనప్రమదభారతరంగితం తం
దృగ్భ్యాం నిమగ్నమివ రూపరసాయనే తే |
తుష్టూషమాణమవగమ్య కపోలదేశే
సంస్పృష్టవానసి దరేణ తథా''దరేణ || ౧౭- ||
త్వద్రూపచిద్రసనిలీనమతేః పురస్తా-
ధ్రువుని కఠోర తపోబలం వల్ల దిక్కులన్నింటిలో ప్రాణవాయు నిరోధం కలగగా దేవతలు నిన్ను ప్రార్థించారు. అప్పుడు పొంగిపొర్లుతున్న కరుణతో నిండిన మనస్సు గల ఓ సర్వవ్యాపీ! నీ దివ్య స్వరూప ధ్యానంలో లగ్నమైన ఆ ధ్రువుని ఎదుట నీవు గరుడ వాహనుడవై ప్రత్యక్షమయ్యావు.
త్వద్దర్శనప్రమదభారతరంగితం తం
దృగ్భ్యాం నిమగ్నమివ రూపరసాయనే తే |
తుష్టూషమాణమవగమ్య కపోలదేశే
సంస్పృష్టవానసి దరేణ తథా''దరేణ || ౧౭- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నీ దివ్య సుందర రూపమనే అమృతంలో తన నేత్రాలను ముంచి, నీ దర్శనానందంతో ఉప్పొంగిపోతూ, నిన్ను స్తుతించాలనుకుంటున్న ఆ ధ్రువుని భావాన్ని గ్రహించి, నీవు ఎంతో ఆదరంతో అతని చెంపపై నీ పాంచజన్య శంఖంతో స్పృశించావు.
తావద్విబోధవిమలం ప్రణువంతమేన-
రాజ్యం చిరం సమనుభూయ భజస్వ భూయః
తావద్విబోధవిమలం ప్రణువంతమేన-
రాజ్యం చిరం సమనుభూయ భజస్వ భూయః
VERSE #6
సర్వోత్తరం ధ్రువపదం వినివృత్తిహీనమ్ || ౧౭- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అప్పుడు శంఖ స్పర్శతో జ్ఞానోదయమై నిర్మలంగా నిన్ను స్తుతిస్తున్న ధ్రువుని హృదయ భావాన్ని గ్రహించి నీవు ఈ విధంగా పలికావు: ఓ ధ్రువా! నీవు సుదీర్ఘకాలం భూరాజ్యాన్ని అనుభవించి, ఆ పిమ్మట పునర్జన్మ లేనిది, సమస్త లోకాల కంటే అత్యున్నతమైన శాశ్వత ధ్రువపదాన్ని పొందుము.
ఇత్యూచిషి త్వయి గతే నృపనందనో'సా-
రేమే చిరం భవదనుగ్రహపూర్ణకామ-
ఈ విధంగా పలికి నీవు అంతర్ధానమవ్వగా, ఆ రాజకుమారుడైన ధ్రువుడు సమస్త ప్రజలను ఆనందింపజేస్తూ నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు. నీ దివ్య అనుగ్రహంతో సిద్ధించిన సమస్త కోరికలు కలవాడై, తండ్రి తపోవనాలకు వెళ్లిన పిమ్మట రాజ్యభారాన్ని స్వీకరించి చాలాకాలం ధర్మబద్ధంగా పరిపాలించాడు.
యక్షేణ దేవ నిహతే పునరుత్తమే'స్మిన్
ఇత్యూచిషి త్వయి గతే నృపనందనో'సా-
రేమే చిరం భవదనుగ్రహపూర్ణకామ-
ఈ విధంగా పలికి నీవు అంతర్ధానమవ్వగా, ఆ రాజకుమారుడైన ధ్రువుడు సమస్త ప్రజలను ఆనందింపజేస్తూ నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు. నీ దివ్య అనుగ్రహంతో సిద్ధించిన సమస్త కోరికలు కలవాడై, తండ్రి తపోవనాలకు వెళ్లిన పిమ్మట రాజ్యభారాన్ని స్వీకరించి చాలాకాలం ధర్మబద్ధంగా పరిపాలించాడు.
యక్షేణ దేవ నిహతే పునరుత్తమే'స్మిన్
VERSE #7
యక్షైః స యుద్ధనిరతో విరతో మనూక్త్యా |
శాంత్యా ప్రసన్నహృదయాద్ధనదాదుపేతా-
ఓ స్వామీ! తన సోదరుడైన ఉత్తముడు ఒక యక్షునిచే చంపబడగా, ధ్రువుడు కోపంతో యక్షులందరితో యుద్ధానికి దిగాడు. స్వయంభువ మనువు హితవు చెప్పగా యుద్ధాన్ని విరమించాడు. అతని శాంతి గుణానికి ప్రసన్నుడై వచ్చిన కుబేరుడు వరాలు కోరుకోమనగా, ఆ మహాత్ముడైన ధ్రువుడు అత్యంత దృఢమైన నీ భక్తిని మాత్రమే వరంగా కోరుకున్నాడు.
అంతే భవత్పురుషనీతవిమానయాతో
మాత్రా సమం ధ్రువపదే ముదితో'యమాస్తే |
ఏవం స్వభృత్యజనపాలనలోలధీస్త్వం
వాతాలయాధిప నిరుంధి మమామయౌఘాన్ || ౧౭- ||
శాంత్యా ప్రసన్నహృదయాద్ధనదాదుపేతా-
ఓ స్వామీ! తన సోదరుడైన ఉత్తముడు ఒక యక్షునిచే చంపబడగా, ధ్రువుడు కోపంతో యక్షులందరితో యుద్ధానికి దిగాడు. స్వయంభువ మనువు హితవు చెప్పగా యుద్ధాన్ని విరమించాడు. అతని శాంతి గుణానికి ప్రసన్నుడై వచ్చిన కుబేరుడు వరాలు కోరుకోమనగా, ఆ మహాత్ముడైన ధ్రువుడు అత్యంత దృఢమైన నీ భక్తిని మాత్రమే వరంగా కోరుకున్నాడు.
అంతే భవత్పురుషనీతవిమానయాతో
మాత్రా సమం ధ్రువపదే ముదితో'యమాస్తే |
ఏవం స్వభృత్యజనపాలనలోలధీస్త్వం
వాతాలయాధిప నిరుంధి మమామయౌఘాన్ || ౧౭- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
చివరకు నీ పార్షదులు తెచ్చిన దివ్య విమానంలో తన తల్లి సునీతితో కలిసి వెళ్లి ధ్రువమండలంలో ఆనందంగా నివసిస్తున్నాడు. ఈ విధంగా నీ భక్తులను కాపాడడంలోనే అత్యంత శ్రద్ధ కలిగిన ఓ గురువాయూరప్పా! నా సమస్త వ్యాధులను, బాధలను నివారించి నన్ను రక్షించుము.
VERSE #8
ఇతి సప్తదశదశకం సమాప్తమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నారాయణీయం అష్టాదశదశకమ్
: పైన ఇవ్వబడిన దశకము, ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
నారాయణీయం
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ
: పైన ఇవ్వబడిన దశకము, ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
నారాయణీయం
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ
VERSE #9
శ్రీమన్నారాయణీయం (౧౦౦ దశకాలు)
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Narayaneeyam Dasakam 17 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.