Narayaneeyam Dasakam 13
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
నారాయణీయం
నారాయణీయం
త్రయోదశదశకమ్ (౧౩) – హిరణ్యాక్షవధ
(శ్రీమన్నారాయణీయం పదమూడవ దశకంలో భగవంతుని వరాహావతార లీలలలోని ప్రధాన ఘట్టమైన హిరణ్యాక్ష వధ అత్యంత పరాక్రమవంతంగా వర్ణించబడింది. సముద్ర గర్భం నుండి భూదేవిని ఉద్ధరించి రక్షించిన వరాహమూర్తి, తనను ఎదిరించిన హిరణ్యాక్షుడనే మహా రాక్షసుని మాయలను పటాపంచలు చేసి, వానిని ఎలా సంహరించాడో మరియు యజ్ఞవరాహమూర్తిగా మునుల చేత ఎలా స్తుతించబడ్డాడో ఈ దశకం వివరిస్తుంది. ఈ పదమూడవ దశకాన్ని భక్తితో పారాయణ చేయడం వల్ల సమస్త శత్రు భయాలు, నరదృష్టి, మరియు గ్రహ పీడలు తొలగిపోతాయి. భగవంతుని అనుగ్రహంతో సకల రోగాలు నశించి, ధైర్య స్థైర్యాలు చేకూరుతాయి.)
హిరణ్యాక్షం తావద్వరద భవదన్వేషణపరం
చరంతం సాంవర్తే పయసి నిజజంఘాపరిమితే |
భవద్భక్తో గత్వా కపటపటుధీర్నారదమునిః
శనైరూచే నందన్ దనుజమపి నిందంస్తవ బలమ్ || ౧౩- ||
నారాయణీయం
త్రయోదశదశకమ్ (౧౩) – హిరణ్యాక్షవధ
(శ్రీమన్నారాయణీయం పదమూడవ దశకంలో భగవంతుని వరాహావతార లీలలలోని ప్రధాన ఘట్టమైన హిరణ్యాక్ష వధ అత్యంత పరాక్రమవంతంగా వర్ణించబడింది. సముద్ర గర్భం నుండి భూదేవిని ఉద్ధరించి రక్షించిన వరాహమూర్తి, తనను ఎదిరించిన హిరణ్యాక్షుడనే మహా రాక్షసుని మాయలను పటాపంచలు చేసి, వానిని ఎలా సంహరించాడో మరియు యజ్ఞవరాహమూర్తిగా మునుల చేత ఎలా స్తుతించబడ్డాడో ఈ దశకం వివరిస్తుంది. ఈ పదమూడవ దశకాన్ని భక్తితో పారాయణ చేయడం వల్ల సమస్త శత్రు భయాలు, నరదృష్టి, మరియు గ్రహ పీడలు తొలగిపోతాయి. భగవంతుని అనుగ్రహంతో సకల రోగాలు నశించి, ధైర్య స్థైర్యాలు చేకూరుతాయి.)
హిరణ్యాక్షం తావద్వరద భవదన్వేషణపరం
చరంతం సాంవర్తే పయసి నిజజంఘాపరిమితే |
భవద్భక్తో గత్వా కపటపటుధీర్నారదమునిః
శనైరూచే నందన్ దనుజమపి నిందంస్తవ బలమ్ || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఓ వరప్రదాతవైన గురువాయూరప్పా! ఆ సమయంలో హిరణ్యాక్షుడు నిన్ను వెతకడమే పరమావధిగా చేసుకుని, తన మోకాళ్ల లోతు (జంఘా పరిమితమైన) మాత్రమే ఉన్న ప్రళయకాల సముద్రజలములలో తిరుగుతున్నాడు. అప్పుడు నీ పరమభక్తుడు, ఉపాయములు ఆలోచించడంలో సమర్థుడైన నారదమహర్షి వాని వద్దకు వెళ్లాడు. అతడు ఆ రాక్షసునికి సంతోషాన్ని కలిగిస్తూ, పైకి నీ పరాక్రమాన్ని నిందిస్తున్నట్లు నటిస్తూ మెల్లగా ఇలా పలికాడు.
స మాయావీ విష్ణుర్హరతి భవదీయాం వసుమతీం
స మాయావీ విష్ణుర్హరతి భవదీయాం వసుమతీం
VERSE #2
ప్రభో కష్టం కష్టం కిమిదమితి తేనాభిగదితః |
నదన్ క్వాసౌ క్వాసావితి స మునినా దర్శితపథో
భవంతం సంప్రాపద్ధరణిధరముద్యంతముదకాత్ || ౧౩- ||
నదన్ క్వాసౌ క్వాసావితి స మునినా దర్శితపథో
భవంతం సంప్రాపద్ధరణిధరముద్యంతముదకాత్ || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
“ఓ రాక్షసరాజా! ఆ మాయావియైన విష్ణువు నీదైన భూదేవిని దొంగిలించుకొని పోవుచున్నాడు. అంతా అయిపోయినది, ఎంత కష్టము వచ్చింది!” అని ఆ నారదముని పలికిన మాటలను విని, ఆ హిరణ్యాక్షుడు క్రోధముతో ఊగిపోతూ “ఆ విష్ణువు ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఎక్కడ ఉన్నాడు?” అని గర్జిస్తూ, నారదుని చేత చూపబడిన మార్గము గుండా ప్రయాణించి, కోరలపై భూదేవిని ధరించి సముద్రజలముల నుండి పైకి వస్తున్న నిన్ను చేరుకున్నాడు.
అహో ఆరణ్యో'యం మృగ ఇతి హసంతం బహుతరై-
మహీం దృష్ట్వా దంష్ట్రాశిరసి చకితాం స్వేన మహసా
అహో ఆరణ్యో'యం మృగ ఇతి హసంతం బహుతరై-
మహీం దృష్ట్వా దంష్ట్రాశిరసి చకితాం స్వేన మహసా
VERSE #3
పయోధావాధాయ ప్రసభముదయుంక్థా మృధవిధౌ || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఓ భగవంతుడా! నిన్ను చూసి “అహో! వీడు అడవి జంతువైన పంది కదా!” అని అపహాస్యము చేస్తూ, ఎన్నెన్నో నిందాపూర్వకమైన దుర్భాషలాడుతున్న ఆ దితిపుత్రుడైన హిరణ్యాక్షుడిని నీవు పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేశావు. నీ కోరల చివరన ఉండి భయపడుతున్న ఆ భూదేవిని నీ దివ్యశక్తి చేత సముద్రజలములపై సురక్షితముగా నిలిపి, ఆ తర్వాత ఆ రాక్షసునితో యుద్ధము చేయుటకు నీవు వెంటనే పూనుకున్నావు.
గదాపాణౌ దైత్యే త్వమపి హి గృహీతోన్నతగదో
గదాపాణౌ దైత్యే త్వమపి హి గృహీతోన్నతగదో
VERSE #4
నియుద్ధేన క్రీడన్ ఘటఘటరవోద్ఘుష్టవియతా |
రణాలోకౌత్సుక్యాన్మిలతి సురసంఘే ద్రుతమముం
నిరుంధ్యాః సంధ్యాతః ప్రథమమితి ధాత్రా జగదిషే || ౧౩- ||
రణాలోకౌత్సుక్యాన్మిలతి సురసంఘే ద్రుతమముం
నిరుంధ్యాః సంధ్యాతః ప్రథమమితి ధాత్రా జగదిషే || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
చేతిలో గదను ధరించిన ఆ రాక్షసునితో పోరాడటానికి నీవు కూడా ఒక పెద్ద గదను చేతబూనావు. గదలు ఒకదానికొకటి తగిలి ‘ఘట-ఘట’ అనే భయంకరమైన ధ్వనితో ఆకాశమంతా ప్రతిధ్వనిస్తుండగా, నీవు లీలావిలాసముగా యుద్ధము చేయసాగావు. ఆ భీకర యుద్ధాన్ని చూడాలనే కుతూహలముతో ఆకాశములో దేవతలంతా గుమికూడారు. అప్పుడు సృష్టికర్తయైన బ్రహ్మదేవుడు నీతో “ఓ స్వామీ! ఆసురీ శక్తులు పెరిగే సంధ్యాసమయము రాకముందే ఈ రాక్షసుని శీఘ్రముగా సంహరించుము” అని ప్రార్థించాడు.
గదోన్మర్దే తస్మింస్తవ ఖలు గదాయాం దితిభువో
గదోన్మర్దే తస్మింస్తవ ఖలు గదాయాం దితిభువో
VERSE #5
గదాఘాతాద్భూమౌ ఝటితి పతితాయామహహ భోః |
మృదుస్మేరాస్యస్త్వం దనుజకులనిర్మూలనచణం
మహాచక్రం స్మృత్వా కరభువి దధానో రురుచిషే || ౧౩- ||
మృదుస్మేరాస్యస్త్వం దనుజకులనిర్మూలనచణం
మహాచక్రం స్మృత్వా కరభువి దధానో రురుచిషే || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ విధంగా సాగుతున్న గదాయుద్ధములో, ఆ రాక్షసుని గదాఘాతము వలన నీ చేతిలోని గద ఒక్కసారిగా జారి భూమిపై పడిపోయినది. అప్పుడు దేవతలు హాహాకారాలు చేశారు. కానీ ఓ దేవా! నీవు మాత్రం ముఖమున మృదువైన చిరునవ్వు చిందిస్తూ, రాక్షస వంశమును సమూలముగా నాశనము చేయగల నీ సుదర్శన మహాచక్రాన్ని స్మరించి, దానిని నీ చేతిలో ధరించి ఎంతో తేజోవంతముగా ప్రకాశించావు.
తతః శూలం కాలప్రతిమరుషి దైత్యే విసృజతి
తతః శూలం కాలప్రతిమరుషి దైత్యే విసృజతి
VERSE #6
త్వయి ఛిందత్యేనత్ కరకలితచక్రప్రహరణాత్ |
సమారుష్టో ముష్ట్యా స ఖలు వితుదంస్త్వాం సమతనోత్
గలన్మాయే మాయాస్త్వయి కిల జగన్మోహనకరీః || ౧౩- ||
సమారుష్టో ముష్ట్యా స ఖలు వితుదంస్త్వాం సమతనోత్
గలన్మాయే మాయాస్త్వయి కిల జగన్మోహనకరీః || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అంతట యమునితో సమానమైన కోపముతో ఆ రాక్షసుడు నీపైకి ఒక శూలాన్ని విసిరాడు. కానీ నీవు నీ చేతిలోని సుదర్శనచక్ర ప్రహారము చేత ఆ శూలాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా ఖండించావు. దానికి విపరీతమైన కోపము తెచ్చుకున్న ఆ హిరణ్యాక్షుడు తన పిడికిలితో నిన్ను కొడుతూ పీడించడమే కాక, మాయలన్నీ నశించినవాడై, చివరకు జగత్తునే మోహింపజేయగల ఎన్నో ఆసురీ మాయలను నీపై ప్రయోగించాడు.
భవచ్చక్రజ్యోతిష్కణలవనిపాతేన విధుతే
భవచ్చక్రజ్యోతిష్కణలవనిపాతేన విధుతే
VERSE #7
తతో మాయాచక్రే వితతఘనరోషాంధమనసమ్ |
గరిష్ఠాభిర్ముష్టిప్రహృతిభిరభిఘ్నంతమసురం
స్వపాదాంగుష్ఠేన శ్రవణపదమూలే నిరవధీః || ౧౩- ||
గరిష్ఠాభిర్ముష్టిప్రహృతిభిరభిఘ్నంతమసురం
స్వపాదాంగుష్ఠేన శ్రవణపదమూలే నిరవధీః || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నీ సుదర్శనచక్రము నుండి వెలువడిన తీవ్రమైన కాంతి కిరణాల యొక్క చిన్న కణముల తాలూకు స్పర్శ చేతనే ఆ రాక్షసుని మాయాజాలమంతా పటాపంచలై పోయినది. దాంతో అపరిమితమైన క్రోధము చేత వివేకము కోల్పోయిన ఆ అసురుడు నీపైకి దూసుకువచ్చి తన బలమైన పిడికిళ్లతో నిన్ను కొట్టసాగాడు. అప్పుడు నీవు నీ కాలి బొటనవ్రేలితో వాని చెవి వెనుక భాగమునందు (మర్మస్థానమున) గట్టిగా తన్నావు.
మహాకాయః సో'యం తవ చరణపాతప్రమథితో
మహాకాయః సో'యం తవ చరణపాతప్రమథితో
VERSE #8
గలద్రక్తో వక్త్రాదపతదృషిభిః శ్లాఘితహతిః |
తదా త్వాముద్దామప్రమదభరవిద్యోతిహృదయా
మునీంద్రాః సాంద్రాభిః స్తుతిభిరనువన్నధ్వరతనుమ్ || ౧౩- ||
తదా త్వాముద్దామప్రమదభరవిద్యోతిహృదయా
మునీంద్రాః సాంద్రాభిః స్తుతిభిరనువన్నధ్వరతనుమ్ || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నీ కాలి దెబ్బ దెబ్బకు తలక్రిందులై పోయిన ఆ భారీ కాయము గల హిరణ్యాక్షుడు, నోటి నుండి రక్తం కక్కుకుంటూ ప్రాణాలు విడిచి కిందపడిపోయాడు. మునులందరూ నీ ఆ పరాక్రమాన్ని ఎంతగానో శ్లాఘించారు. ఆ సమయంలో మిగిలి లేని ఆనందముతో ప్రకాశిస్తున్న హృదయములు గల మునీశ్వరులు, యజ్ఞస్వరూపమైన దివ్యశరీరము గల నిన్ను వేదోక్తమైన గొప్ప స్తోత్రములతో కొనియాడారు.
త్వచి ఛందో రోమస్వపి కుశగణశ్చక్షుషి ఘృతం
త్వచి ఛందో రోమస్వపి కుశగణశ్చక్షుషి ఘృతం
VERSE #9
చతుర్హోతారో'ంఘ్రౌ స్రుగపి వదనే చోదర ఇడా |
గ్రహా జిహ్వాయాం తే పరపురుష కర్ణే చ చమసా
విభో సోమో వీర్యం వరద గళదేశే'ప్యుపసదః || ౧౩- ||
గ్రహా జిహ్వాయాం తే పరపురుష కర్ణే చ చమసా
విభో సోమో వీర్యం వరద గళదేశే'ప్యుపసదః || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఓ పరమపురుషా! సర్వవ్యాపియైన విభో! మునులు నిన్ను యజ్ఞవరాహమూర్తిగా ఇలా స్తుతించారు: నీ చర్మము గాయత్రీ మొదలైన ఛందస్సులు, నీ దేహ రోమములు కుశధారలు (దర్భలు), నీ కన్నులు యజ్ఞమునందు హోమము చేయు నెయ్యి, నీ నాలుగు పాదములు నలుగురు హోతలు, నీ ముఖము స్రుక్కు (హోమ పాత్ర), నీ ఉదరము ఇడాపాత్ర, నీ నాలుక సోమరస గ్రహములు, నీ చెవులు చమస పాత్రలు, నీ వీర్యము సోమరసము, మరియు నీ కంఠభాగము ఉపసత్తులు అనెడి యజ్ఞాంగాలు.
మునీంద్రైరిత్యాదిస్తవనముఖరైర్మోదితమనా
మునీంద్రైరిత్యాదిస్తవనముఖరైర్మోదితమనా
VERSE #10
మహీయస్యా మూర్త్యా విమలతరకీర్త్యా చ విలసన్ |
స్వధిష్ణ్యం సంప్రాప్తః సుఖరసవిహారీ మధురిపో
నిరుంధ్యా రోగం మే సకలమపి వాతాలయపతే || ౧౩- ||
స్వధిష్ణ్యం సంప్రాప్తః సుఖరసవిహారీ మధురిపో
నిరుంధ్యా రోగం మే సకలమపి వాతాలయపతే || ౧౩- ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మునీంద్రులు చేసిన ఇటువంటి అద్భుతమైన స్తోత్రముల చేత ఎంతో సంతోషించిన మనస్సు కలవాడా, అత్యంత విశాలమైన దివ్యరూపముతోను, నిర్మలమైన కీర్తితోను ప్రకాశిస్తూ, నీ నివాసస్థానమైన వైకుంఠమును చేరుకుని ఆనందముగా విహరిస్తున్న ఓ మధుసూదనా! గురువాయూరప్పా! నా శారీరక, మానసిక రోగములన్నింటినీ సమూలముగా నివారించి నన్ను రక్షించుము.
VERSE #11
ఇతి త్రయోదశదశకం సమాప్తమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నారాయణీయం చతుర్దశదశకమ్
నారాయణీయం
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ
నారాయణీయం
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ
VERSE #12
శ్రీమన్నారాయణీయం (౧౦౦ దశకాలు)
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Narayaneeyam Dasakam 13 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.