Sri Nataraja Hrudaya Bhavana Saptakam
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
Recitation & Chanting Guidelines
⏰ Best Chanting Time
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Sandhya Kaala
🗓️ Auspicious Timing
Daily Morning / Evening Sandhya
🔢 Recommended Count
1, 11, or 21 Times
✨ Key Spiritual Benefits
Inner Peace, Spiritual Protection, Divine Grace & Prosperity
VERSE #1
(ఈ స్తోత్రం శివుని పరమేశ్వర తత్త్వాన్ని, ఆయన భక్త సులభతను తెలియజేస్తుంది. చిదంబరంలోని పరమశివుడిని “చిత్సభేశుడు” (జ్ఞాన సభకు ప్రభువు) అని పిలుస్తారు. భక్తుని రక్షించడం కోసం ఆయన కాలయముడిని సంహరించిన ఘట్టం, గంగను ధరించిన ఘట్టం వంటి పురాణ విశేషాలను ఈ శ్లోకాలు గుర్తుచేస్తాయి. ఈ సప్తకాన్ని (ఏడు శ్లోకాలను) పఠించడం వల్ల హృదయంలో భక్తి భావం పెరుగుతుంది. కష్టాల నుండి విముక్తి లభిస్తుంది.)
కామశాసనమాశ్రితార్తినివారణైకధురంధరం
పాకశాసనపూర్వలేఖగణైః సమర్చితపాదుకమ్ |
వ్యాఘ్రపాదఫణీశ్వరాదిమునీశసంఘనిషేవితం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
కామశాసనమాశ్రితార్తినివారణైకధురంధరం
పాకశాసనపూర్వలేఖగణైః సమర్చితపాదుకమ్ |
వ్యాఘ్రపాదఫణీశ్వరాదిమునీశసంఘనిషేవితం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మన్మథుని శాసించినవాడు (కామశాసనమ్), ఆశ్రయించిన వారి కష్టాలను నివారించడంలో సమర్థుడు (ఆశ్రితార్తి నివారణైక ధురంధరం), ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల సమూహంచే పూజింపబడే పాదుకలు కలవాడు (పాకశాసన పూర్వలేఖగణైః సమర్చితపాదుకమ్), వ్యాఘ్రపాద మరియు పతంజలి (ఫణీశ్వర) మొదలైన ముని శ్రేష్ఠులచే సేవింపబడేవాడు (వ్యాఘ్రపాద ఫణీశ్వరాది మునీశ సంఘనిషేవితం), అట్టి దయామయుడైన చిత్సభేశ్వరుని పగలు మరియు రాత్రి నా హృదయంలో ధ్యానిస్తున్నాను (చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్).
యక్షరాక్షసదానవోరగకిన్నరాదిభిరన్వహం
యక్షరాక్షసదానవోరగకిన్నరాదిభిరన్వహం
VERSE #2
భక్తిపూర్వకమత్యుదారసుగీతవైభవశాలినమ్ |
చండికాముఖపద్మవారిజబాంధవం విభుమవ్యయం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
చండికాముఖపద్మవారిజబాంధవం విభుమవ్యయం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యక్షులు, రాక్షసులు, దానవులు, సర్పాలు, కిన్నరులు మొదలైన వారిచే ప్రతిరోజూ (యక్షరాక్షస దానవోరగ కిన్నరాదిభిరన్వహం), భక్తిపూర్వకముగా పాడబడే గొప్ప కీర్తనల వైభవము కలవాడు (భక్తిపూర్వక మత్యుదార సుగీత వైభవశాలినమ్), చండీదేవి (పార్వతి) ముఖపద్మానికి సూర్యుని వంటివాడు (పద్మాన్ని సూర్యుడు వికసింపజేసినట్లు, అమ్మవారికి ఆనందాన్నిచ్చేవాడు), సర్వవ్యాపి, వినాశనం లేనివాడు (చండికాముఖపద్మ వారిజబాంధవం విభుమవ్యయం), అట్టి దయామయుడైన చిత్సభేశ్వరుని నా హృదయంలో ధ్యానిస్తున్నాను (చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్).
కాలపాశనిపీడితం మునిబాలకం స్వపదార్చకం
కాలపాశనిపీడితం మునిబాలకం స్వపదార్చకం
VERSE #3
హ్యగ్రగణ్యమశేషభక్తజనౌఘకస్య సదీడితమ్ |
రక్షితుం సహసావతీర్య జఘాన యచ్ఛమనం చ తం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
రక్షితుం సహసావతీర్య జఘాన యచ్ఛమనం చ తం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యమపాశం చేత పీడింపబడుతున్న, తన పాదాలను అర్చించే ముని బాలుడిని (మార్కండేయుని) (కాలపాశనిపీడితం మునిబాలకం స్వపదార్చకం), అశేష భక్తజన సమూహంలో అగ్రగణ్యుడిగా ఎంచబడే వానిని రక్షించుటకు (రక్షితుం), త్వరగా ఆవిర్భవించి యముని సంహరించినవాడు (సహసావతీర్య జఘాన యచ్ఛమనం చ తం), అట్టి దయామయుడైన చిత్సభేశ్వరుని నా హృదయంలో ధ్యానిస్తున్నాను (చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్).
భీకరోదకపూరకైర్భువమర్ణవీకరణోద్యతాం
భీకరోదకపూరకైర్భువమర్ణవీకరణోద్యతాం
VERSE #4
స్వర్ధునీమభిమానినీమతిదుశ్చరేణ సమాధినా |
తోషితస్తు భగీరథేన దధార యో శిరసా చ తం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తోషితస్తు భగీరథేన దధార యో శిరసా చ తం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
భయంకరమైన నీటి ప్రవాహముతో భూమిని సముద్రముగా మార్చడానికి సిద్ధపడిన (భీకరోదక పూరకైర్భువమర్ణవీకరణోద్యతాం), గర్వముతో ఉన్న గంగానదిని (స్వర్ధునీమ్), భగీరథుడు చేసిన కఠినమైన తపస్సు చేత ప్రసన్నుడై (తోషితస్తు భగీరథేన), తన శిరస్సుపై ధరించినవాడు (దధార యో శిరసా చ తం), అట్టి దయామయుడైన చిత్సభేశ్వరుని నా హృదయంలో ధ్యానిస్తున్నాను (చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్).
యోగినః సనకాదయో మునిపుంగవా విమలాశయాః
యోగినః సనకాదయో మునిపుంగవా విమలాశయాః
VERSE #5
దక్షిణాభిముఖం గురుం సముపాస్య యం శివమాదరాత్ |
సిద్ధిమాపురనూపమాం తమనన్యభావయుతస్త్వహం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
సిద్ధిమాపురనూపమాం తమనన్యభావయుతస్త్వహం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సనకాది యోగులు, ముని శ్రేష్ఠులు, నిర్మలమైన మనస్సు కలవారు (యోగినః సనకాదయో మునిపుంగవా విమలాశయాః), దక్షిణామూర్తిగా ఉన్న గురువును, శివుడిని ఆదరముతో ఉపాసించి (దక్షిణాభిముఖం గురుం సముపాస్య యం శివమాదరాత్), సాటిలేని సిద్ధిని (జ్ఞానాన్ని) పొందారో (సిద్ధిమాపురనూపమాం), అట్టి దయామయుడైన చిత్సభేశ్వరుని అనన్య భావముతో నా హృదయంలో ధ్యానిస్తున్నాను (చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్).
క్షీరసాగరమంథనోద్భవకాలకూటమహావిషం
క్షీరసాగరమంథనోద్భవకాలకూటమహావిషం
VERSE #6
నిగ్రహీతుమశక్యమన్యసురాసురైరపి యో'ర్థితః |
రక్షతి స్మ జగత్త్రయం సవిలాసమేవ నిపీయ తం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
రక్షతి స్మ జగత్త్రయం సవిలాసమేవ నిపీయ తం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
క్షీరసాగర మథనంలో పుట్టిన, ఇతర సురాసురులెవరికీ అణచడానికి వీలుకాని కాలకూట మహా విషాన్ని (క్షీరసాగరమంథనోద్భవ కాలకూటమహావిషం నిగ్రహీతుమశక్యమన్యసురాసురైరపి), దేవతలు ప్రార్థించగా (యో'ర్థితః), ఆ విషాన్ని లీలామాత్రముగా త్రాగి ముల్లోకాలను రక్షించినవాడు (రక్షతి స్మ జగత్త్రయం సవిలాసమేవ నిపీయ తం), అట్టి దయామయుడైన చిత్సభేశ్వరుని నా హృదయంలో ధ్యానిస్తున్నాను (చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్).
సర్వదేవమయం యమేవ భజంతి వైదికసత్తమాః
సర్వదేవమయం యమేవ భజంతి వైదికసత్తమాః
VERSE #7
జ్ఞానకర్మవిబోధకాః సకలాగమాః శ్రుతిపూర్వకాః |
ఆహురేవ యమీశమాదరతశ్చ తం సకలేశ్వరం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
ఆహురేవ యమీశమాదరతశ్చ తం సకలేశ్వరం
చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వేద పండితులు ఏ దేవుడిని సర్వదేవతా స్వరూపుడిగా భజిస్తారో (సర్వదేవమయం యమేవ భజంతి వైదికసత్తమాః), జ్ఞాన కర్మలను బోధించే శ్రుతులు, ఆగమాలు ఏ ఈశ్వరుడిని ఆదరముతో కీర్తిస్తాయో (జ్ఞానకర్మవిబోధకాః సకలాగమాః శ్రుతిపూర్వకాః ఆహురేవ యమీశమాదరతశ్చ), అట్టి సకలేశ్వరుడైన చిత్సభేశ్వరుని నా హృదయంలో ధ్యానిస్తున్నాను (చిత్సభేశమహర్నిశం హృది భావయామి కృపాకరమ్).
VERSE #8
ఇతి శ్రీ నటరాజ హృదయభావనా సప్తకమ్ ||
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sri Nataraja Hrudaya Bhavana Saptakam represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.