Sri Nataraja Ashtakam
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
Recitation & Chanting Guidelines
⏰ Best Chanting Time
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Sandhya Kaala
🗓️ Auspicious Timing
Daily Morning / Evening Sandhya
🔢 Recommended Count
1, 11, or 21 Times
✨ Key Spiritual Benefits
Inner Peace, Spiritual Protection, Divine Grace & Prosperity
VERSE #1
(ఈ స్తోత్రం చిదంబర క్షేత్రంలో ఆనంద తాండవం చేస్తున్న నటరాజ స్వామిని కీర్తిస్తూ చెప్పబడింది. పతంజలి మహర్షికి దర్శనమిచ్చిన ఆనంద తాండవ మూర్తి యొక్క దివ్య స్వరూపాన్ని, ఆయన నాట్యంలోని వేగాన్ని, వాద్యాల ధ్వనిని ఈ శ్లోకాలు ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ అష్టకాన్ని పఠించడం వల్ల మనోబలం పెరుగుతుంది. పాపాలు నశిస్తాయి. ముఖ్యంగా కళాకారులకు, నాట్య సంప్రదాయంలో ఉన్నవారికి ఈ స్తోత్రం ఏకాగ్రతను, సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది. సంసారిక బంధాల (భవసంగం) నుండి ముక్తిని కలిగిస్తుంది.)
కుంజరచర్మకృతాంబరమంబురుహాసనమాధవగేయగుణం
శంకరమంతకమానహరం స్మరదాహకలోచనమేణధరమ్ |
సాంజలియోగిపతంజలిసన్నుతమిందుకళాధరమబ్జముఖం
మంజులశింజితరంజితకుంచితవామపదం భజ నృత్యపతిమ్ ||
కుంజరచర్మకృతాంబరమంబురుహాసనమాధవగేయగుణం
శంకరమంతకమానహరం స్మరదాహకలోచనమేణధరమ్ |
సాంజలియోగిపతంజలిసన్నుతమిందుకళాధరమబ్జముఖం
మంజులశింజితరంజితకుంచితవామపదం భజ నృత్యపతిమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఏనుగు చర్మాన్ని వస్త్రముగా ధరించినవాడు (కుంజరచర్మకృతాంబరమ్), బ్రహ్మ మరియు విష్ణువులచే గానం చేయబడే గుణములు కలవాడు (అంబురుహాసనమాధవగేయగుణం), శుభప్రదుడు (శంకరం), యముని గర్వాన్ని అణిచినవాడు (అంతకమానహరం), మన్మథుని దహించిన కన్ను కలవాడు (స్మరదాహకలోచనమ్), జింకను ధరించినవాడు (ఏణధరమ్), అంజలి ఘటించిన పతంజలి మహర్షిచే స్తుతింపబడేవాడు (సాంజలియోగిపతంజలిసన్నుతమ్), చంద్రకళను ధరించిన పద్మము వంటి ముఖము కలవాడు (ఇందుకళాధరమబ్జముఖం), అందమైన గజ్జెల ధ్వనితో రంజింపజేసే వంచబడిన ఎడమ పాదము కలవాడు (మంజులశింజితరంజితకుంచితవామపదం), అట్టి నృత్యపతిని (నటరాజును) భజించు (భజ నృత్యపతిమ్).
పింగళతుంగజటావళిభాసురగంగమమంగళనాశకరం
పింగళతుంగజటావళిభాసురగంగమమంగళనాశకరం
VERSE #2
పుంగవవాహముమాంగధరం రిపుభంగకరం సురలోకనతమ్ |
భృంగవినీలగలం గణనాథసుతం భజ మానస పాపహరం
మంగళదం వరరంగపతిం భవసంగహరం ధనరాజసఖమ్ ||
భృంగవినీలగలం గణనాథసుతం భజ మానస పాపహరం
మంగళదం వరరంగపతిం భవసంగహరం ధనరాజసఖమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఎర్రని పొడవైన జటల సమూహమందు ప్రకాశించే గంగ కలవాడు (పింగళతుంగజటావళిభాసురగంగమ్), అమంగళాన్ని నాశనం చేసేవాడు (అమంగళనాశకరం), వృషభ వాహనుడు (పుంగవవాహం), పార్వతీదేవిని తన శరీరంలో ఒక భాగంగా కలిగినవాడు (ఉమాంగధరం), శత్రువుల గర్వాన్ని అణచేవాడు, దేవతలచే నమస్కరింపబడేవాడు (రిపుభంగకరం సురలోకనతమ్), తుమ్మెద వలె నల్లనైన కంఠము కలవాడు (భృంగవినీలగలం), గణపతికి తండ్రి అయినవాడు (గణనాథసుతం), ఓ మనసా! పాపాలను హరించి, మంగళాన్ని ఇచ్చే, ఆ నాట్య రంగప్రభువును, సంసార బంధాలను తొలగించే కుబేర మిత్రుడిని సేవించు (భజ మానస పాపహరం మంగళదం వరరంగపతిం భవసంగహరం ధనరాజసఖమ్).
పాణినిసూత్రవినిర్మితికారణపాణిలసడ్డమరూత్థరవం
పాణినిసూత్రవినిర్మితికారణపాణిలసడ్డమరూత్థరవం
VERSE #3
మాధవనాదితమర్దలనిర్గతనాదలయోద్ధృతవామపదమ్ |
సర్వజగత్ప్రళయప్రభువహ్నివిరాజితపాణిముమాలసితం
పన్నగభూషణమున్నతసన్నుతమానమ మానస సాంబశివమ్ ||
సర్వజగత్ప్రళయప్రభువహ్నివిరాజితపాణిముమాలసితం
పన్నగభూషణమున్నతసన్నుతమానమ మానస సాంబశివమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
పాణిని మహర్షి వ్యాకరణ సూత్రాల నిర్మాణానికి కారణమైన డమరుక ధ్వనిని చేసేవాడు (పాణినిసూత్రవినిర్మితికారణ పాణిలసడ్డమరూత్థరవం), విష్ణువు వాయించే మద్దెల నుండి వచ్చే నాద లయకు అనుగుణంగా ఎత్తబడిన ఎడమ పాదము కలవాడు (మాధవనాదిత మర్దల నిర్గత నాదలయోద్ధృత వామపదమ్), సమస్త జగత్తు ప్రళయ కాలంలో దహించే అగ్నిని చేతిలో ధరించినవాడు (సర్వజగత్ప్రళయప్రభువహ్నివిరాజితపాణిమ్), పార్వతీదేవితో ప్రకాశించేవాడు, సర్ప భూషణుడు, గొప్పవారిచే స్తుతింపబడేవాడు (ఉమాలసితం పన్నగభూషణమున్నతసన్నుతమ్), ఓ మనసా! అట్టి సాంబశివునికి నమస్కరించు (ఆనమ మానస సాంబశివమ్).
చండగుణాన్వితమండలఖండనపండితమిందుకళాకలితం
చండగుణాన్వితమండలఖండనపండితమిందుకళాకలితం
VERSE #4
దండధరాంతకదండకరం వరతాండవమండితహేమసభమ్ |
అండకరాండజవాహసఖం నమ పాండవమధ్యమమోదకరం
కుండలశోభితగండతలం మునివృందనుతం సకలాండధరమ్ ||
అండకరాండజవాహసఖం నమ పాండవమధ్యమమోదకరం
కుండలశోభితగండతలం మునివృందనుతం సకలాండధరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తీక్షణమైన గుణములు కలిగిన అసుర సమూహాలను ఖండించడంలో పండితుడు (చండగుణాన్వితమండలఖండనపండితమ్), చంద్రకళతో కూడినవాడు (ఇందుకళాకలితం), యముని శిక్షించినవాడు, చేతిలో దండమును ధరించినవాడు (దండధరాంతకదండకరం), శ్రేష్ఠమైన తాండవముతో అలంకరింపబడిన కనకసభ కలవాడు (వరతాండవమండితహేమసభమ్), గరుడ వాహనుడైన విష్ణువుకు మిత్రుడు (అండకరాండజవాహసఖం), పాండవులలో మధ్యముడైన అర్జునునికి ఆనందాన్ని ఇచ్చినవాడు (నమ పాండవమధ్యమమోదకరం), కుండలములతో ప్రకాశించే చెక్కిళ్ళు కలవాడు, ముని బృందంచే నుతించబడేవాడు, సమస్త బ్రహ్మాండాలను ధరించినవాడు (కుండలశోభితగండతలం మునివృందనుతం సకలాండధరమ్).
వ్యాఘ్రపదానతముగ్రతరాసురవిగ్రహమర్దిపదాంబురుహం
వ్యాఘ్రపదానతముగ్రతరాసురవిగ్రహమర్దిపదాంబురుహం
VERSE #5
శక్రముఖామరవర్గమనోహరనృత్యకరం శ్రుతినుత్యగుణమ్ |
వ్యగ్రతరంగితదేవధునీధృతగర్వహరాయతకేశచయం
భార్గవరావణపూజితమీశముమారమణం భజ శూలధరమ్ ||
వ్యగ్రతరంగితదేవధునీధృతగర్వహరాయతకేశచయం
భార్గవరావణపూజితమీశముమారమణం భజ శూలధరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వ్యాఘ్రపాద మహర్షిచే నమస్కరింపబడినవాడు (వ్యాఘ్రపాదనతమ్), మిక్కిలి భయంకరులైన అసురుల దేహాలను అణిచివేసిన పద్మముల వంటి పాదములు కలవాడు (ఉగ్రతరాసురవిగ్రహమర్దిపదాంబురుహమ్), ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల మనస్సును దోచుకునేలా నృత్యం చేసేవాడు (శక్రముఖామరవర్గమనోహరనృత్యకరమ్), వేదాలచే స్తుతింపబడే గుణములు కలవాడు (శ్రుతినుత్యగుణమ్), వేగంగా ప్రవహించే తరంగాలు కలిగిన గంగానది గర్వాన్ని అణచి, ఆమెను తన పొడవైన జటలలో బంధించినవాడు (వ్యగ్రతరంగితదేవధునీధృతగర్వహరాయతకేశచయమ్), పరశురాముడు మరియు రావణునిచే పూజింపబడినవాడు (భార్గవరావణపూజితమ్), పార్వతీరమణుడు మరియు శూలధారి అయిన ఈశ్వరుడిని భజించు (ఈశముమారమణం భజ శూలధరమ్).
ఆసురశక్తివినాశకరం బహుభాసురకాయమనంగరిపుం
ఆసురశక్తివినాశకరం బహుభాసురకాయమనంగరిపుం
VERSE #6
భూసురసేవితపాదసరోరుహమీశ్వరమక్షరముక్షధృతమ్ |
భాస్కరశీతకరాక్షమనాతురమాశ్వరవిందపదం భజ తం
నశ్వరసంసృతిమోహవినాశమహస్కరదంతనిపాతకరమ్ ||
భాస్కరశీతకరాక్షమనాతురమాశ్వరవిందపదం భజ తం
నశ్వరసంసృతిమోహవినాశమహస్కరదంతనిపాతకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అసుర శక్తులను నాశనం చేసేవాడు (ఆసురశక్తివినాశకరమ్), మిక్కిలి ప్రకాశవంతమైన దేహము కలవాడు, మన్మథుని శత్రువు (బహుభాసురకాయమనంగరిపుమ్), బ్రాహ్మణులచే (భూసురులచే) సేవింపబడే పాదపద్మములు కలవాడు (భూసురసేవితపాదసరోరుహమ్), నాశనము లేని ఈశ్వరుడు మరియు వృషభమును వాహనముగా ధరించినవాడు (ఈశ్వరమక్షరముక్షధృతమ్), సూర్యచంద్రులను కన్నులుగా కలిగిన వికారము లేనివాడు (భాస్కరశీతకరాక్షమనాతురమ్), తామరల వంటి పాదములు కలవాడు (ఆశ్వరవిందపదం), నశించిపోయే సంసార మోహాన్ని పోగొట్టి సూర్యుని దంతాలను ఊడగొట్టిన వానిని భజించు (నశ్వరసంసృతిమోహవినాశమహస్కరదంతనిపాతకరమ్).
భూతికరం సితభూతిధరం గతనీతిహరం వరగీతినుతం
భూతికరం సితభూతిధరం గతనీతిహరం వరగీతినుతం
VERSE #7
భక్తియుతోత్తమముక్తికరం సమశక్తియుతం శుభభుక్తికరమ్ |
భద్రకరోత్తమనామయుతం శ్రుతిసామనుతం నమ సోమధరం
స్తుత్యగుణం భజ నిత్యమగాధభవాంబుధితారకనృత్యపతిమ్ ||
భద్రకరోత్తమనామయుతం శ్రుతిసామనుతం నమ సోమధరం
స్తుత్యగుణం భజ నిత్యమగాధభవాంబుధితారకనృత్యపతిమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సకల ఐశ్వర్యాలను ఇచ్చేవాడు, తెల్లని విభూతిని ధరించినవాడు (భూతికరం సితభూతిధరమ్), నీతిని తప్పినవారి గర్వాన్ని హరించేవాడు, గొప్ప కీర్తనలచే స్తుతింపబడేవాడు (గతనీతిహరం వరగీతినుతమ్), భక్తి గలవారికి మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు (భక్తియుతోత్తమముక్తికరమ్), సమస్త శక్తులతో కూడినవాడు మరియు శుభప్రదమైన భుక్తిని (అన్నపానాదులు) ఇచ్చేవాడు (సమశక్తియుతం శుభభుక్తికరమ్), మంగళకరమైన ఉత్తమ నామము కలవాడు, సామవేదముచే నుతించబడేవాడు (భద్రకరోత్తమనామయుతం శ్రుతిసామనుతమ్), చంద్రుని ధరించినవాడు, స్తుతింపదగిన గుణములు కలవాడు (నమ సోమధరం స్తుత్యగుణమ్), అగాధమైన సంసార సముద్రాన్ని దాటించే నాట్య ప్రభువును నిత్యం సేవించు (భజ నిత్యమగాధభవాంబుధితారకనృత్యపతిమ్).
శూలధరం భవజాలహరం నిటిలాగ్నిధరం జటిలం ధవళం
శూలధరం భవజాలహరం నిటిలాగ్నిధరం జటిలం ధవళం
VERSE #8
నీలగలోజ్జ్వలమంగళసద్గిరిరాజసుతామృదుపాణితలమ్ |
శైలకులాధిపమౌళినతం ఛలహీనముపైమి కపాలధరం
కాలవిషాశమనంతమిలానుతమద్భుతలాస్యకరం గిరిశమ్ ||
శైలకులాధిపమౌళినతం ఛలహీనముపైమి కపాలధరం
కాలవిషాశమనంతమిలానుతమద్భుతలాస్యకరం గిరిశమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
శూలమును ధరించినవాడు, సంసార జాలాన్ని హరించేవాడు (శూలధరం భవజాలహరమ్), నుదుటిపై అగ్నిని (నేత్రము) కలిగిన జటలవాడు (నిటిలాగ్నిధరం జటిలమ్), శుభ్రమైన (తెల్లని) దేహము కలవాడు, నీలకంఠముతో ప్రకాశించేవాడు (ధవళం నీలగలోజ్జ్వలమ్), పార్వతీదేవి మృదువైన హస్తాల స్పర్శ కలిగినవాడు (మంగళసద్గిరిరాజసుతామృదుపాణితలమ్), పర్వతరాజైన హిమవంతునిచే పూజింపబడేవాడు (శైలకులాధిపమౌళినతమ్), కపటము లేనివాడు, కపాలధారి, హాలాహల విషాన్ని భక్షించినవాడు (ఛలహీనముపైమి కపాలధరం కాలవిషాశమ్), అనంతమైనవాడు, భూలోక వాసులచే స్తుతింపబడే అద్భుతమైన లాస్యము (నృత్యం) చేసే గిరీశుడు (అనంతమిలానుతమద్భుతలాస్యకరం గిరిశమ్).
చిత్తహరాతులనృత్తపతిప్రియవృత్తకృతోత్తమగీతిమిమాం
చిత్తహరాతులనృత్తపతిప్రియవృత్తకృతోత్తమగీతిమిమాం
VERSE #9
ప్రాతరుమాపతిసన్నిధిగో యది గాయతి భక్తియుతో మనసి |
సర్వసుఖం భువి తస్య భవత్యమరాధిపదుర్లభమత్యధికం
నాస్తి పునర్జనిరేతి చ ధామ స శాంభవముత్తమమోదకరమ్ ||
సర్వసుఖం భువి తస్య భవత్యమరాధిపదుర్లభమత్యధికం
నాస్తి పునర్జనిరేతి చ ధామ స శాంభవముత్తమమోదకరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మనస్సును దోచుకునే సాటిలేని ఈ నృత్య ప్రభువుకు (నటరాజుకు) ప్రియమైన ఈ గొప్ప స్తోత్రాన్ని (చిత్తహరాతులనృత్తపతిప్రియవృత్తకృతోత్తమగీతిమిమామ్), ప్రతి ఉదయం శివ సన్నిధిలో మనస్సులో భక్తితో ఎవరు గానం చేస్తారో (ప్రాతరుమాపతిసన్నిధిగో యది గాయతి భక్తియుతో మనసి), వారికి భూమిపై ఇంద్రాది దేవతలకు కూడా లభించని సకల సుఖాలు కలుగుతాయి (సర్వసుఖం భువి తస్య భవత్యమరాధిపదుర్లభమత్యధికమ్). వారికి ఇక పునర్జన్మ ఉండదు మరియు వారు అత్యంత ఆనందదాయకమైన శివధామాన్ని చేరుకుంటారు (నాస్తి పునర్జనిరేతి చ ధామ స శాంభవముత్తమమోదకరమ్).
VERSE #10
ఇతి శ్రీ నటరాజాష్టకమ్ |
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sri Nataraja Ashtakam represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.