Sri Ganesha Mahimna Stotram
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
Recitation & Chanting Guidelines
⏰ Best Chanting Time
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Sandhya Kaala
🗓️ Auspicious Timing
Daily Morning / Evening Sandhya
🔢 Recommended Count
1, 11, or 21 Times
✨ Key Spiritual Benefits
Inner Peace, Spiritual Protection, Divine Grace & Prosperity
VERSE #1
(పుష్పదంత మహర్షి గణేశుని అనంతమైన మహిమను కొనియాడుతూ, ఏయే సంప్రదాయాల వారు ఆయన్ని ఏయే రూపాల్లో దర్శిస్తారో వివరిస్తున్నారు. తర్కానికి, బుద్ధికి అందని ఆ పరమాత్మ తత్త్వాన్ని స్తోత్రం చేయడం తన వంతు ప్రయత్నమని విన్నవించుకుంటున్నారు. ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల కేవలం భౌతిక సుఖాలే కాక, సూక్ష్మమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం సిద్ధిస్తుంది. బుద్ధి వికాసం కలిగి, సర్వ సిద్ధాంతాల సారాంశం గణపతియే అనే అద్వైత భావన కలుగుతుంది.)
అనిర్వాచ్యం రూపం స్తవననికరో యత్ర గలిత-
యతో జాతం విశ్వం స్థితమపి సదా యత్ర విలయః
స కీదృగ్గీర్వాణః సునిగమనుతః శ్రీగణపతిః ||
అనిర్వాచ్యం రూపం స్తవననికరో యత్ర గలిత-
యతో జాతం విశ్వం స్థితమపి సదా యత్ర విలయః
స కీదృగ్గీర్వాణః సునిగమనుతః శ్రీగణపతిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఎవరి రూపమైతే వర్ణనాతీతమో (అనిర్వాచ్యం), ఎవరిని స్తుతించే క్రమంలో మాటలు కూడా వెనుకంజ వేస్తాయో (స్తవననికరో గలితః), అటువంటి ఆదిపురుషుడైన (ప్రథమపురుషస్య) గణేశుని స్తుతిస్తాను. ఎవరి నుండి ఈ విశ్వం పుట్టిందో, ఎవరిలో నిలిచి ఉందో, చివరికి ఎవరిలో లీనమవుతుందో.. వేదములచే నుతించబడే ఆ శ్రీగణపతి ఏ విధమైన దైవమో కదా!
గణేశం గాణేశాః శివమితి చ శైవాశ్చ విబుధాః
గణేశం గాణేశాః శివమితి చ శైవాశ్చ విబుధాః
VERSE #2
రవిం సౌరా విష్ణుం ప్రథమపురుషం విష్ణుభజకాః |
వదంత్యేకం శాక్తాః జగదుదయమూలాం పరిశివాం
న జానే కిం తస్మై నమ ఇతి పరం బ్రహ్మ సకలమ్ ||
వదంత్యేకం శాక్తాః జగదుదయమూలాం పరిశివాం
న జానే కిం తస్మై నమ ఇతి పరం బ్రహ్మ సకలమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గాణాపత్యులు గణేశుడని, శైవులు శివుడని, సౌరులు సూర్యుడని, వైష్ణవులు ఆదిపురుషుడైన విష్ణువని ఎవరిని పిలుస్తున్నారో.. అలాగే శాక్తేయులు జగత్తుకు మూలకారణమైన ‘పరిశివ’ (శక్తి) అని ఎవరిని అంటున్నారో.. ఆ సకల పరబ్రహ్మ స్వరూపమైన గణపతికి ‘నమస్కారము’ అని చెప్పడం తప్ప నాకు వేరేమీ తెలియదు.
తథేశం యోగజ్ఞా గణపతిమిమం కర్మ నిఖిలం
తథేశం యోగజ్ఞా గణపతిమిమం కర్మ నిఖిలం
VERSE #3
సమీమాంసా వేదాంతిన ఇతి పరం బ్రహ్మ సకలమ్ |
అజాం సాంఖ్యో బ్రూతే సకలగుణరూపాం చ సతతం
ప్రకర్తారం న్యాయస్త్వథ జగతి బౌద్ధా ధియమితి ||
అజాం సాంఖ్యో బ్రూతే సకలగుణరూపాం చ సతతం
ప్రకర్తారం న్యాయస్త్వథ జగతి బౌద్ధా ధియమితి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యోగీశ్వరులు ఎవరిని ‘ఈశ్వరుడు’ అని, మీమాంసకులు ‘సకల కర్మలు’ అని, వేదాంతులు ‘పరబ్రహ్మ’ అని పిలుస్తారో.. సాంఖ్య శాస్త్రజ్ఞులు సకల గుణ స్వరూపిణి అయిన ‘ప్రకృతి’ (అజమ్) అని, నైయాయికులు ‘సృష్టికర్త’ అని, బౌద్ధులు ‘బుద్ధి’ (ధియమ్) అని ఎవరిని అంటున్నారో.. ఆ గణపతిని నేను స్తుతిస్తున్నాను.
కథం జ్ఞేయో బుద్ధేః పరతర ఇయం బాహ్యసరణి-
మహత్కృత్యం తస్య స్వయమపి మహాన్సూక్ష్మమణువ-
బుద్ధికి అతీతుడైన ఆ స్వామిని తెలుసుకోవడం ఎలా? ఎవరి బుద్ధి ఏ విధంగా ఉంటుందో, గణపతి వారికి ఆ రూపంలోనే కనిపిస్తాడు (యథా ధీర్యస్య స్యాత్). ఆయన కార్యాలు గొప్పవి (మహత్కృత్యం), ఆయన మహత్తు కలవాడు, మళ్ళీ అణువు వంటి సూక్ష్మ రూపం కలవాడు. ఆయన నాదము, జ్యోతి, బిందువు మరియు ఆకాశము వంటివాడు. ఆయన సత్తు (ఉన్నది), అసత్తు (లేనిది) కూడా ఆయనే.
అనేకాస్యో'పారాక్షికరచరణో'నంతహృదయ-
అనంతాహ్వః శక్త్యా వివిధగుణకర్మైకసమయే
కథం జ్ఞేయో బుద్ధేః పరతర ఇయం బాహ్యసరణి-
మహత్కృత్యం తస్య స్వయమపి మహాన్సూక్ష్మమణువ-
బుద్ధికి అతీతుడైన ఆ స్వామిని తెలుసుకోవడం ఎలా? ఎవరి బుద్ధి ఏ విధంగా ఉంటుందో, గణపతి వారికి ఆ రూపంలోనే కనిపిస్తాడు (యథా ధీర్యస్య స్యాత్). ఆయన కార్యాలు గొప్పవి (మహత్కృత్యం), ఆయన మహత్తు కలవాడు, మళ్ళీ అణువు వంటి సూక్ష్మ రూపం కలవాడు. ఆయన నాదము, జ్యోతి, బిందువు మరియు ఆకాశము వంటివాడు. ఆయన సత్తు (ఉన్నది), అసత్తు (లేనిది) కూడా ఆయనే.
అనేకాస్యో'పారాక్షికరచరణో'నంతహృదయ-
అనంతాహ్వః శక్త్యా వివిధగుణకర్మైకసమయే
VERSE #4
త్వసంఖ్యాతానంతాభిమతఫలదో'నేకవిషయే ||
VERSE #5
శ్రీగణపతికి అనేక ముఖములు (అనేకాస్యః), అపారమైన కన్నులు, చేతులు, పాదములు మరియు అనంతమైన హృదయము ఉన్నాయి. ఆయన నానా రూపములలో ప్రకాశిస్తున్నాడు. అనంతమైన నామములు కలిగిన ఆయన, తన శక్తితో వివిధ గుణములను, కర్మలను ఏకకాలంలో నిర్వహిస్తూ, అనేక విషయాలలో లెక్కలేనంత మంది భక్తులకు వారు కోరుకున్న అనంతమైన ఫలాలను ప్రసాదిస్తున్నాడు.
న యస్యాంతో మధ్యో న చ భవతి చాదిః సుమహతా-
స్మృతః సంస్మర్తౄణాం సకలహృదయస్థః ప్రియకరో
నమస్తస్మై దేవాయ సకలసువంద్యాయ మహతే ||
న యస్యాంతో మధ్యో న చ భవతి చాదిః సుమహతా-
స్మృతః సంస్మర్తౄణాం సకలహృదయస్థః ప్రియకరో
నమస్తస్మై దేవాయ సకలసువంద్యాయ మహతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఎవరికైతే ఆది, మధ్య, అంతములు లేవో; ఎవరు అత్యంత గొప్పవారో; ఎవరు ఆకాశము (ఖం) వలె ఈ సకల ప్రపంచాన్ని నిర్మించి కూడా, దేనితోనూ అంటుకోకుండా (అలిప్తః) వేరుగా ఉంటారో; అటువంటి సకల హృదయాలలో నివసించే, భక్తులకు ప్రియాన్ని కలిగించే, అందరిచే వందనములు అందుకునే మహాదేవుడైన గణపతికి నమస్కారము.
గణేశాద్యం బీజం దహనవనితాపల్లవయుతం
గణేశాద్యం బీజం దహనవనితాపల్లవయుతం
VERSE #6
మనుశ్చైకార్ణో'యం ప్రణవసహితో'భీష్టఫలదః |
సబిందుశ్చాంగాద్యాం గణకఋషిఛందో'స్య చ నిచృ-
గణేశుని బీజాక్షరము (గమ్), ప్రణవము (ఓమ్), మరియు స్వాహా (దహనవనితా) వంటి పదాలతో కూడిన ఏకాక్షర మంత్రము కోరిన ఫలితాలను ఇస్తుంది. దీనికి గణక మహర్షి ఋషిగా, నిచృత్ ఛందస్సుగా, గణపతి దేవతగా, విఘ్న నివారణ శక్తిగా జపించేవారికి రక్షణ కల్పిస్తారు.
గకారో హేరంబః సగుణ ఇతి పుంనిర్గుణమయో
ద్విధాప్యేకో జాతః ప్రకృతిపురుషో బ్రహ్మ హి గణః |
స చేశశ్చోత్పత్తిస్థితిలయకరో'యం ప్రథమకో
యతో భూతం భవ్యం భవతి పతిరీశో గణపతిః ||
సబిందుశ్చాంగాద్యాం గణకఋషిఛందో'స్య చ నిచృ-
గణేశుని బీజాక్షరము (గమ్), ప్రణవము (ఓమ్), మరియు స్వాహా (దహనవనితా) వంటి పదాలతో కూడిన ఏకాక్షర మంత్రము కోరిన ఫలితాలను ఇస్తుంది. దీనికి గణక మహర్షి ఋషిగా, నిచృత్ ఛందస్సుగా, గణపతి దేవతగా, విఘ్న నివారణ శక్తిగా జపించేవారికి రక్షణ కల్పిస్తారు.
గకారో హేరంబః సగుణ ఇతి పుంనిర్గుణమయో
ద్విధాప్యేకో జాతః ప్రకృతిపురుషో బ్రహ్మ హి గణః |
స చేశశ్చోత్పత్తిస్థితిలయకరో'యం ప్రథమకో
యతో భూతం భవ్యం భవతి పతిరీశో గణపతిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
‘గ’ కారముతో కూడిన హేరంబుడు సగుణము (ఆకారమున్నది), నిర్గుణము (ఆకారము లేనిది) అనే రెండు రూపాలలో ఉన్న ఒక్కడే. ఆయనే ప్రకృతి మరియు పురుషుడు. ఆయనే బ్రహ్మము. ఈ విశ్వం యొక్క ఉత్పత్తి, స్థితి, లయలకు కారకుడైన ఆది దైవము ఆయనే. భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు ప్రభువు ఆ గణపతియే.
గకారః కంఠోర్ధ్వం గజముఖసమో మర్త్యసదృశో
గకారః కంఠోర్ధ్వం గజముఖసమో మర్త్యసదృశో
VERSE #7
ణకారః కంఠాధో జఠరసదృశాకార ఇతి చ |
అధోభావః కట్యాం చరణ ఇతి హీశో'స్య చ తను-
గణేశుని శరీర స్వరూపము ఆయన నామములోనే ఉన్నది. ‘గ’ కారము కంఠము నుండి పై భాగాన్ని (గజ ముఖము) సూచిస్తుంది. ‘ణ’ కారము కంఠము నుండి క్రింద ఉన్న పొట్ట (జఠరము) భాగమును సూచిస్తుంది. మిగిలిన అక్షర భాగము నడుము, పాదములను సూచిస్తుంది. ఈ విధంగా ఆయన నామము భూర్భువస్సువః అనే త్రిలోక స్వరూపమై భాసిస్తోంది.
గణేశేతి త్ర్యర్ణాత్మకమపి వరం నామ సుఖదం
సకృత్ప్రోచ్చైరుచ్చారితమితి నృభిః పావనకరమ్ |
గణేశస్యైకస్య ప్రతిజపకరస్యాస్య సుకృతం
న విజ్ఞాతో నామ్నః సకలమహిమా కీదృశవిధః ||
అధోభావః కట్యాం చరణ ఇతి హీశో'స్య చ తను-
గణేశుని శరీర స్వరూపము ఆయన నామములోనే ఉన్నది. ‘గ’ కారము కంఠము నుండి పై భాగాన్ని (గజ ముఖము) సూచిస్తుంది. ‘ణ’ కారము కంఠము నుండి క్రింద ఉన్న పొట్ట (జఠరము) భాగమును సూచిస్తుంది. మిగిలిన అక్షర భాగము నడుము, పాదములను సూచిస్తుంది. ఈ విధంగా ఆయన నామము భూర్భువస్సువః అనే త్రిలోక స్వరూపమై భాసిస్తోంది.
గణేశేతి త్ర్యర్ణాత్మకమపి వరం నామ సుఖదం
సకృత్ప్రోచ్చైరుచ్చారితమితి నృభిః పావనకరమ్ |
గణేశస్యైకస్య ప్రతిజపకరస్యాస్య సుకృతం
న విజ్ఞాతో నామ్నః సకలమహిమా కీదృశవిధః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
‘గణేశ’ అనే మూడు అక్షరాల నామము అత్యంత శ్రేష్ఠమైనది మరియు సుఖాన్ని ఇచ్చేది. మనుషులు ఒక్కసారి గట్టిగా ఈ నామాన్ని ఉచ్చరిస్తే చాలు, అది వారిని పవిత్రులను చేస్తుంది. నిరంతరం జపించే భక్తులకు లభించే పుణ్యం ఇంతా అంతా అని చెప్పలేము. ఈ నామము యొక్క సకల మహిమ ఎటువంటిదో ఎవరికీ పూర్తిగా తెలియదు.
గణేశేత్యాహ్వాం యః ప్రవదతి ముహుస్తస్య పురతః
గణేశేత్యాహ్వాం యః ప్రవదతి ముహుస్తస్య పురతః
VERSE #8
ప్రపశ్యంస్తద్వక్త్రం స్వయమపి గణస్తిష్ఠతి తదా |
స్వరూపస్య జ్ఞానం త్వముక ఇతి నామ్నాస్య భవతి
ప్రబోధః సుప్తస్య త్వఖిలమిహ సామర్థ్యమమునా ||
స్వరూపస్య జ్ఞానం త్వముక ఇతి నామ్నాస్య భవతి
ప్రబోధః సుప్తస్య త్వఖిలమిహ సామర్థ్యమమునా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఎవరైతే ‘గణేశ’ అని మాటిమాటికీ పిలుస్తారో, ఆ భక్తుని ముఖాన్ని చూడటానికి గణపతి స్వయంగా ఆయన ముందర వచ్చి నిలబడతాడు. నిద్రపోతున్న వానిని పేరు పెట్టి పిలిస్తే ఎలా మేల్కొంటాడో, అలాగే ఈ నామస్మరణ వల్ల భక్తునిలో ఆత్మబోధ (జ్ఞానోదయం) కలుగుతుంది. ఈ నామములోనే సకల సామర్థ్యము దాగి ఉన్నది.
గణేశో విశ్వే'స్మిన్ స్థిత ఇహ చ విశ్వం గణపతౌ
గణేశో విశ్వే'స్మిన్ స్థిత ఇహ చ విశ్వం గణపతౌ
VERSE #9
గణేశో యత్రాస్తే ధృతిమతిరమైశ్వర్యమఖిలమ్ |
సముక్తం నామైకం గణపతిపదం మంగళమయం
తదేకాస్యే దృష్టే సకలవిబుధాస్యేక్షణసమమ్ ||
సముక్తం నామైకం గణపతిపదం మంగళమయం
తదేకాస్యే దృష్టే సకలవిబుధాస్యేక్షణసమమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఈ విశ్వమంతా గణేశుని యందు ఉన్నది, గణేశుడు ఈ విశ్వమంతటా వ్యాపించి ఉన్నాడు. ఎక్కడ గణేశుడు ఉంటాడో, అక్కడ ధైర్యం (ధృతి), బుద్ధి (మతి), లక్ష్మి (రమా), మరియు సకల ఐశ్వర్యాలు నిలిచి ఉంటాయి. ‘గణపతి’ అనే ఈ ఒక్క మంగళకరమైన నామాన్ని స్మరించడం, ఆ ఒక్క ముఖాన్ని దర్శించడం.. సకల దేవతల ముఖాలను దర్శించిన దానితో సమానం.
బహుక్లేశైర్వ్యాప్తః స్మృత ఉత గణేశే చ హృదయే
బహుక్లేశైర్వ్యాప్తః స్మృత ఉత గణేశే చ హృదయే
VERSE #10
క్షణాత్ క్లేశాన్ముక్తోభవతి సహసా త్వభ్రచయవత్ |
వనే విద్యారంభే యుధి రిపుభయే కుత్ర గమనే
ప్రవేశే ప్రాణాంతే గణపతిపదం చాశు విశతి ||
వనే విద్యారంభే యుధి రిపుభయే కుత్ర గమనే
ప్రవేశే ప్రాణాంతే గణపతిపదం చాశు విశతి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అనేక కష్టాలతో (క్లేశైః) సతమతమవుతున్న మనిషి, తన హృదయంలో గణేశుని స్మరిస్తే.. ఆ కష్టాలన్నీ గాలికి మేఘాలు (అభ్రచయవత్) చెదిరిపోయినట్లు క్షణంలో మాయమవుతాయి. అడవిలో ఉన్నప్పుడు, విద్యారంభంలో, యుద్ధంలో, శత్రు భయం కలిగినప్పుడు, ప్రయాణ సమయాల్లో, గృహ ప్రవేశంలో లేదా ప్రాణాపాయ స్థితిలో.. ఎవరైతే గణపతిని స్మరిస్తారో, వారికి వెంటనే రక్షణ లభిస్తుంది.
గణాధ్యక్షో జ్యేష్ఠః కపిల అపరో మంగళనిధి-
వరానీశో ఢుంఢిర్గజవదననామా శివసుతో
గణాధ్యక్షో జ్యేష్ఠః కపిల అపరో మంగళనిధి-
వరానీశో ఢుంఢిర్గజవదననామా శివసుతో
VERSE #11
మయూరేశో గౌరీతనయ ఇతి నామాని పఠతి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గణాధ్యక్షుడు, జ్యేష్ఠుడు (అందరికంటే పెద్దవాడు), కపిలుడు, మంగళనిధి, దయాళువు, హేరంబుడు, వరదుడు, చింతామణి, పుట్టుక లేనివాడు (అజః), ఈశుడు, ఢుంఢిరాజు, గజవదనుడు, శివసుతుడు, మయూరేశుడు, గౌరీతనయుడు.. అని ఎవరైతే ఈ నామాలను పఠిస్తారో వారు ధన్యులు.
మహేశో'యం విష్ణుః సకవిరవిరిందుః కమలజః
మహేశో'యం విష్ణుః సకవిరవిరిందుః కమలజః
VERSE #12
క్షితిస్తోయం వహ్నిః శ్వసన ఇతి ఖం త్వద్రిరుదధిః |
కుజస్తారః శుక్రో పురురుడుబుధో'గుశ్చ ధనదో
యమః పాశీ కావ్యః శనిరఖిలరూపో గణపతిః ||
కుజస్తారః శుక్రో పురురుడుబుధో'గుశ్చ ధనదో
యమః పాశీ కావ్యః శనిరఖిలరూపో గణపతిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గణపతియే శివుడు, విష్ణువు, బ్రహ్మ, సూర్యుడు, చంద్రుడు. ఆయనే పంచభూతాలైన భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు మరియు ఆకాశము. పర్వతాలు, సముద్రాలు ఆయనే. కుజుడు, శుక్రుడు, గురువు (పురు), బుధుడు, శని, రాహు-కేతువులు (అగుః), కుబేరుడు (ధనదః), యముడు, వరుణుడు (పాశీ) ఇలా సకల గ్రహాలు, దిక్పాలకులు ఆ గణపతి యొక్క స్వరూపాలే.
ముఖం వహ్నిః పాదౌ హరిరపి విధాతా ప్రజననం
ముఖం వహ్నిః పాదౌ హరిరపి విధాతా ప్రజననం
VERSE #13
రవిర్నేత్రే చంద్రో హృదయమపి కామో'స్య మదనః |
కరౌ శక్రః కట్యామవనిరుదరం భాతి దశనం
గణేశస్యాసన్వై క్రతుమయవపుశ్చైవ సకలమ్ ||
కరౌ శక్రః కట్యామవనిరుదరం భాతి దశనం
గణేశస్యాసన్వై క్రతుమయవపుశ్చైవ సకలమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గణేశుని ముఖము అగ్ని స్వరూపం, పాదములు విష్ణువు, జననేంద్రియము బ్రహ్మ స్వరూపం. కన్నులు సూర్యుడు, హృదయము చంద్రుడు, మన్మథుడు ఆయన కామము. చేతులు ఇంద్రుడు (శక్రః), నడుము భూమి, ఉదరము బ్రహ్మాండము. ఆయన దంతములు ప్రకాశిస్తూ ఉంటాయి. ఈ విధంగా గణేశుని శరీరమంతా యజ్ఞ స్వరూపమై (క్రతుమయవపుః) భాసిస్తోంది.
అనర్ఘ్యాలంకారైరరుణవసనైర్భూషితతనుః
అనర్ఘ్యాలంకారైరరుణవసనైర్భూషితతనుః
VERSE #14
కరీంద్రాస్యః సింహాసనముపగతో భాతి బుధరాట్ |
స్మితాస్యాత్తన్మధ్యే'ప్యుదితరవిబింబోపమరుచిః
స్థితా సిద్ధిర్వామే మతిరితరగా చామరకరా ||
స్మితాస్యాత్తన్మధ్యే'ప్యుదితరవిబింబోపమరుచిః
స్థితా సిద్ధిర్వామే మతిరితరగా చామరకరా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వెలకట్టలేని ఆభరణాలతో, ఎర్రని వస్త్రాలతో అలంకరించబడిన శరీరం కలవాడు, సింహాసనంపై ఆసీనుడైన గజముఖుడు, దేవతలకు రాజు అయిన గణపతి ప్రకాశిస్తున్నాడు. చిరునవ్వు చిందిస్తున్న ఆయన ముఖం ఉదయ సూర్యుని బింబంలా (ఉదిత రవిబింబోపమ) తేజరిల్లుతోంది. ఆయనకు ఎడమ వైపున ‘సిద్ధి’, కుడి వైపున ‘బుద్ధి’ (మతి) చామరాలు పట్టుకుని సేవలు చేస్తున్నారు.
సమంతాత్తస్యాసన్ ప్రవరమునిసిద్ధాః సురగణాః
సమంతాత్తస్యాసన్ ప్రవరమునిసిద్ధాః సురగణాః
VERSE #15
ప్రశంసంతీత్యగ్రే వివిధనుతిభిః సాంజలిపుటాః |
బిడౌజాద్యైర్బ్రహ్మాదిభిరనువృతో భక్తనికరై-
గణేశుని చుట్టూ శ్రేష్ఠులైన మునులు, సిద్ధులు, దేవతా సమూహాలు చేతులు జోడించి (సాంజలిపుటాః) వివిధ స్తోత్రాలతో ప్రశంసిస్తున్నారు. దేవేంద్రుడు (బిడౌజ), బ్రహ్మ మొదలైన వారు ఆయనను అనుసరిస్తున్నారు. అలాగే ఆమోద, ప్రమోద, వికట వంటి గణేశుని సహచర గణములు ఆయనతో కలిసి క్రీడిస్తూ ఉల్లాసంగా ఉన్నారు.
వశిత్వాద్యష్టాష్టాదశదిగఖిలాల్లోలమనువా-
సదా పృష్ఠే తిష్ఠంత్యనిమిషదృశస్తన్ముఖలయాః
గణేశం సేవంతే'ప్యతినికటసూపాయనకరాః ||
బిడౌజాద్యైర్బ్రహ్మాదిభిరనువృతో భక్తనికరై-
గణేశుని చుట్టూ శ్రేష్ఠులైన మునులు, సిద్ధులు, దేవతా సమూహాలు చేతులు జోడించి (సాంజలిపుటాః) వివిధ స్తోత్రాలతో ప్రశంసిస్తున్నారు. దేవేంద్రుడు (బిడౌజ), బ్రహ్మ మొదలైన వారు ఆయనను అనుసరిస్తున్నారు. అలాగే ఆమోద, ప్రమోద, వికట వంటి గణేశుని సహచర గణములు ఆయనతో కలిసి క్రీడిస్తూ ఉల్లాసంగా ఉన్నారు.
వశిత్వాద్యష్టాష్టాదశదిగఖిలాల్లోలమనువా-
సదా పృష్ఠే తిష్ఠంత్యనిమిషదృశస్తన్ముఖలయాః
గణేశం సేవంతే'ప్యతినికటసూపాయనకరాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వశిత్వము మొదలైన అష్ట సిద్ధులు, పద్దెనిమిది రకాల విద్యలు, దివ్యమైన పాదుకలు, ఖడ్గము, అంజనము (కంటికి రాసుకుంటే నిధులు కనిపించే విద్య) వంటి సకల సిద్ధులు గణేశుని వెనుకే నిలిచి ఉంటాయి. అవి రెప్ప వేయకుండా (అనిమిషదృశః) ఆయన ముఖం వైపు చూస్తూ, ఆయన ఇచ్చే చిన్న ఆజ్ఞ కోసం (సూపాయనకరాః) వేచి ఉంటూ సేవ చేస్తున్నాయి.
మృగాంకాస్యా రంభాప్రభృతిగణికా యస్య పురతః
మృగాంకాస్యా రంభాప్రభృతిగణికా యస్య పురతః
VERSE #16
సుసంగీతం కుర్వంత్యపి కుతుకగంధర్వసహితాః |
ముదః పారో నాత్రేత్యనుపమపదే దౌర్విగలితా
స్థిరం జాతం చిత్తం చరణమవలోక్యాస్య విమలమ్ ||
ముదః పారో నాత్రేత్యనుపమపదే దౌర్విగలితా
స్థిరం జాతం చిత్తం చరణమవలోక్యాస్య విమలమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
చంద్రబింబం వంటి ముఖం కలిగిన రంభ మొదలైన అప్సరసలు, గంధర్వులతో కలిసి గణపతి ముందర అతి మధురమైన సంగీత నృత్యాలను చేస్తున్నారు. ఆ ఆనందానికి అవధులు లేవు. గణేశుని నిర్మలమైన పాదాలను చూడగానే, భక్తుల చిత్తము స్థిరపడి, ప్రాపంచిక బంధాల నుండి విముక్తి (దౌర్విగలితా) కలుగుతుంది.
హరేణాయం ధ్యాతస్త్రిపురమథనే చాసురవధే
హరేణాయం ధ్యాతస్త్రిపురమథనే చాసురవధే
VERSE #17
గణేశః పార్వత్యా బలివిజయకాలే'పి హరిణా |
విధాత్రా సంసృష్టావురగపతినా క్షోణిధరణే
నరైః సిద్ధౌ ముక్తౌ త్రిభువనజయే పుష్పధనుషా ||
విధాత్రా సంసృష్టావురగపతినా క్షోణిధరణే
నరైః సిద్ధౌ ముక్తౌ త్రిభువనజయే పుష్పధనుషా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
త్రిపురాసుర సంహార సమయంలో శివుడు ఈ గణేశుని ధ్యానించాడు. బలి చక్రవర్తిని జయించేటప్పుడు విష్ణుమూర్తి, సృష్టి కార్యం చేసేటప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, భూమిని మోసేటప్పుడు ఆదిశేషుడు (ఉరగపతి) ఈయన్నే ప్రార్థించారు. మనుషులు కార్యసిద్ధి కోసం, మోక్షం కోసం, అలాగే మన్మథుడు (పుష్పధనుషా) ముల్లోకాలను జయించడం కోసం ఈ గణపతిని ఆశ్రయించారు.
అయం సుప్రాసాదే సుర ఇవ నిజానందభువనే
అయం సుప్రాసాదే సుర ఇవ నిజానందభువనే
VERSE #18
మహాన్ శ్రీమానాద్యో లఘుతరగృహే రంకసదృశః |
శివద్వారే ద్వాఃస్థో నృప ఇవ సదా భూపతిగృహే
స్థితో భూత్వోమాంకే శిశుగణపతిర్లాలనపరః ||
శివద్వారే ద్వాఃస్థో నృప ఇవ సదా భూపతిగృహే
స్థితో భూత్వోమాంకే శిశుగణపతిర్లాలనపరః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఈ స్వామి తన ‘నిజానంద భువనం’ అనే దివ్య రాజభవనంలో దేవుడిలా వెలిగిపోతాడు. ఐశ్వర్యవంతుడి ఇంట్లో మహాలక్ష్మీ స్వరూపుడిగా, పేదవాడి చిన్న గుడిసెలో సామాన్యుడిలా కనిపిస్తాడు. శివాలయంలో ద్వారపాలకుడిగా, రాజుల భవనాల్లో భూపతిలా ఉంటాడు. అదే సమయంలో పార్వతీదేవి ఒడిలో (ఉమాంకే) ముద్దుల చిన్నారి ‘శిశు గణపతి’గా లాలనలు అందుకుంటూ మురిపిస్తాడు.
అముష్మిన్ సంతుష్టే గజవదన ఏవాపి విబుధే
అముష్మిన్ సంతుష్టే గజవదన ఏవాపి విబుధే
VERSE #19
తతస్తే సంతుష్టాస్త్రిభువనగతాః స్యుర్బుధగణాః |
దయాళుర్హేరంబో న చ భవతి యస్మింశ్చ పురుషే
వృథా సర్వం తస్య ప్రజననమతః సాంద్రతమసి ||
దయాళుర్హేరంబో న చ భవతి యస్మింశ్చ పురుషే
వృథా సర్వం తస్య ప్రజననమతః సాంద్రతమసి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గజవదనుడైన ఆ దైవం సంతుష్టుడైతే (సంతోషిస్తే), ముల్లోకాలలో ఉన్న దేవతలందరూ సంతుష్టులైనట్లే. ఏ మనిషిపై దయాళువైన హేరంబుని అనుగ్రహం ఉండదో, అటువంటి వాని జన్మ వృథా. అతడు అజ్ఞానమనే గాఢాంధకారంలో (సాంద్రతమసి) మునిగిపోతాడు.
వరేణ్యో భూశుండిర్భృగుగురుకుజా ముద్గలముఖా
వరేణ్యో భూశుండిర్భృగుగురుకుజా ముద్గలముఖా
VERSE #20
హ్యపారాస్తద్భక్తా జపహవనపూజాస్తుతిపరాః |
గణేశో'యం భక్తప్రియ ఇతి చ సర్వత్ర గదితం
విభక్తిర్యత్రాస్తే స్వయమపి సదా తిష్ఠతి గణః ||
గణేశో'యం భక్తప్రియ ఇతి చ సర్వత్ర గదితం
విభక్తిర్యత్రాస్తే స్వయమపి సదా తిష్ఠతి గణః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వరేణ్యుడు, భూశుండి, భృగువు, బృహస్పతి (గురు), కుజుడు, ముద్గల మహర్షి మొదలైన అపారమైన భక్త సమూహాలందరూ నిరంతరం గణపతి జప, హోమ, పూజ మరియు స్తుతులలో నిమగ్నమై ఉంటారు. గణేశుడు ‘భక్తప్రియుడు’ అన్నది సర్వత్రా తెలిసిన సత్యం. ఎక్కడైతే భక్తి (విభక్తి) ఉంటుందో, అక్కడ గణపతి స్వయంగా నివసిస్తాడు.
మృదః కాశ్చిద్ధాతోశ్ఛదవిలిఖితా వాపి దృషదః
మృదః కాశ్చిద్ధాతోశ్ఛదవిలిఖితా వాపి దృషదః
VERSE #21
స్మృతా వ్యాజాన్మూర్తిః పథి యది బహిర్యేన సహసా |
అశుద్ధో'ద్ధా ద్రష్టా ప్రవదతి తదాహ్వాం గణపతేః
శ్రుతా శుద్ధో మర్త్యో భవతి దురితాద్విస్మయ ఇతి ||
అశుద్ధో'ద్ధా ద్రష్టా ప్రవదతి తదాహ్వాం గణపతేః
శ్రుతా శుద్ధో మర్త్యో భవతి దురితాద్విస్మయ ఇతి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మట్టితో (మృదః), లోహంతో (ధాతోః), రాయిపై లేదా కాగితం/ఆకుపై (ఛద) చిత్రించిన గణపతి మూర్తిని చూసినా, లేదా దారిలో వెళ్తుండగా అనుకోకుండా గణపతి పేరు విన్నా.. అపవిత్రంగా ఉన్న మనిషి కూడా వెంటనే పవిత్రుడవుతాడు. తన పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. ఇది ఆ స్వామి నామము మరియు రూపము యొక్క ఆశ్చర్యకరమైన మహిమ.
బహిర్ద్వారస్యోర్ధ్వం గజవదనవర్ష్మేంధనమయం
బహిర్ద్వారస్యోర్ధ్వం గజవదనవర్ష్మేంధనమయం
VERSE #22
ప్రశస్తం వా కృత్వా వివిధకుశలైస్తత్ర నిహతమ్ |
ప్రభావాత్తన్మూర్త్యా భవతి సదనం మంగళమయం
విలోక్యానందస్తాం భవతి జగతో విస్మయ ఇతి ||
ప్రభావాత్తన్మూర్త్యా భవతి సదనం మంగళమయం
విలోక్యానందస్తాం భవతి జగతో విస్మయ ఇతి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇంటి ప్రధాన ద్వారం పైన (బహిర్ద్వారస్యోర్ధ్వం) చక్కని చెక్కతో (ఇంధనమయం) చేసిన లేదా ఇతర లోహాలతో నిపుణులైన శిల్పులచే చెక్కబడిన గణపతి విగ్రహాన్ని ఉంచినట్లయితే, ఆ విగ్రహ ప్రభావం వల్ల ఆ ఇల్లంతా మంగళమయమవుతుంది. ఆ మూర్తిని చూసిన వారికి కలిగే ఆనందం లోకానికే విస్మయం కలిగిస్తుంది. అందుకే గృహ ద్వారం వద్ద గణపతిని ఉంచడం ప్రశస్తం.
సితే భాద్రే మాసే ప్రతిశరది మధ్యాహ్నసమయే
సితే భాద్రే మాసే ప్రతిశరది మధ్యాహ్నసమయే
VERSE #23
మృదో మూర్తిం కృత్వా గణపతితిథౌ ఢుంఢిసదృశీమ్ |
సమర్చత్యుత్సాహః ప్రభవతి మహాన్ సర్వసదనే
విలోక్యానందస్తాం ప్రభవతి నృణాం విస్మయ ఇతి ||
సమర్చత్యుత్సాహః ప్రభవతి మహాన్ సర్వసదనే
విలోక్యానందస్తాం ప్రభవతి నృణాం విస్మయ ఇతి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రతి ఏటా భాద్రపద మాసంలోని శుక్లపక్షంలో (సితే), మధ్యాహ్న సమయంలో వచ్చే చతుర్థి తిథి నాడు (వినాయక చవితి), మట్టితో (మృదో) ఢుంఢిరాజు (గణపతి) వంటి విగ్రహాన్ని చేసి పూజిస్తారు. ఆ సమయంలో ప్రతి ఇంట్లోనూ గొప్ప ఉత్సాహం నెలకొంటుంది. ఆ పూజా వైభవాన్ని చూసిన మనుషులకు కలిగే ఆనందం వర్ణనాతీతం.
తథా హ్యేకః శ్లోకో వరయతి మహిమ్నో గణపతేః
తథా హ్యేకః శ్లోకో వరయతి మహిమ్నో గణపతేః
VERSE #24
కథం స శ్లోకే'స్మిన్ స్తుత ఇతి భవేత్సంప్రపతితే |
స్మృతం నామాస్యైకం సకృదిదమనంతాహ్వయసమం
యతో యస్యైకస్య స్తవనసదృశం నాన్యదపరమ్ ||
స్మృతం నామాస్యైకం సకృదిదమనంతాహ్వయసమం
యతో యస్యైకస్య స్తవనసదృశం నాన్యదపరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గణపతి మహిమను వర్ణించడానికి ఈ ఒక్క శ్లోకం చాలు. ఆయనను ఎలా స్తుతించాలో తెలియకపోయినా, ఆయన యొక్క ‘గణేశ’ అనే ఒక్క నామాన్ని ఒక్కసారి స్మరిస్తే అది అనంతమైన నామాలను స్మరించిన దానితో సమానం. ఆయనను స్తుతించడానికి ఆయన నామానికి సాటైనది మరొకటి లేదు.
గజవదన విభో యద్వర్ణితం వైభవం తే
గజవదన విభో యద్వర్ణితం వైభవం తే
VERSE #25
త్విహ జనుషి మమేత్థం చారు తద్దర్శయాశు |
త్వమసి చ కరుణాయాః సాగరః కృత్స్నదాతా-
ఓ గజవదనా! ప్రభూ! నీ వైభవం ఏ విధమైనదో ఇక్కడ వర్ణించబడింది. నీ దివ్య స్వరూపాన్ని ఈ జన్మలోనే నాకు త్వరగా దర్శింపజేయుము. నీవు కరుణా సముద్రుడవు, సమస్తాన్ని ఇచ్చే దాతవు. నేను నీ సేవకుడను (భృతకః) మరియు ఎల్లప్పుడూ నిన్నే చింతించేవాడను.
సుస్తోత్రం ప్రపఠతు నిత్యమేతదేవ
స్వానందం ప్రతి గమనే'ప్యయం సుమార్గః |
సంచింత్యం స్వమనసి తత్పదారవిందం
స్థాప్యాగ్రే స్తవనఫలం నతీః కరిష్యే ||
త్వమసి చ కరుణాయాః సాగరః కృత్స్నదాతా-
ఓ గజవదనా! ప్రభూ! నీ వైభవం ఏ విధమైనదో ఇక్కడ వర్ణించబడింది. నీ దివ్య స్వరూపాన్ని ఈ జన్మలోనే నాకు త్వరగా దర్శింపజేయుము. నీవు కరుణా సముద్రుడవు, సమస్తాన్ని ఇచ్చే దాతవు. నేను నీ సేవకుడను (భృతకః) మరియు ఎల్లప్పుడూ నిన్నే చింతించేవాడను.
సుస్తోత్రం ప్రపఠతు నిత్యమేతదేవ
స్వానందం ప్రతి గమనే'ప్యయం సుమార్గః |
సంచింత్యం స్వమనసి తత్పదారవిందం
స్థాప్యాగ్రే స్తవనఫలం నతీః కరిష్యే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నిత్యం ఈ ఉత్తమమైన స్తోత్రాన్ని పఠించండి. ‘స్వానంద’ లోకానికి (గణేశుని స్థానం) వెళ్ళడానికి ఇది ఒక చక్కని మార్గం. నా మనస్సులో ఆ స్వామి పాదారవిందాలను నిలుపుకుని, ఆయన ముందర ఈ స్తోత్రం అనే ఫలాన్ని సమర్పించి నమస్కరిస్తున్నాను.
గణేశదేవస్య మాహాత్మ్యమేత-
క్లేశా లయం యాంతి లభేచ్చ శీఘ్రం
గణేశదేవస్య మాహాత్మ్యమేత-
క్లేశా లయం యాంతి లభేచ్చ శీఘ్రం
VERSE #26
స్త్రీపుత్రవిద్యార్థగృహం చ ముక్తిమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గణేశుని యొక్క ఈ మాహాత్మ్యాన్ని ఎవరైతే ఇతరులకు వినిపిస్తారో లేదా స్వయంగా పఠిస్తారో, వారి కష్టాలన్నీ లయమైపోతాయి. వారు ఉత్తమమైన భార్యను, పుత్రులను, విద్యను, సంపదను, గృహాన్ని పొందుతారు; అంతిమంగా మోక్షాన్ని (ముక్తిమ్) కూడా పొందుతారు.
VERSE #27
ఇతి శ్రీపుష్పదంతవిరచితం శ్రీగణేశమహిమ్నః స్తోత్రమ్ |
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sri Ganesha Mahimna Stotram represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.