Sri Dakshinamurthy Ashtakam
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
Recitation & Chanting Guidelines
⏰ Best Chanting Time
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Sandhya Kaala
🗓️ Auspicious Timing
Daily Morning / Evening Sandhya
🔢 Recommended Count
1, 11, or 21 Times
✨ Key Spiritual Benefits
Inner Peace, Spiritual Protection, Divine Grace & Prosperity
VERSE #1
– తాత్పర్యం //
(ఇది ఆదిశంకరాచార్యులు రచించిన అత్యంత ప్రసిద్ధమైన శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం. అద్వైత వేదాంత సారాన్ని పది శ్లోకాల్లో నిక్షిప్తం చేసిన అద్భుత రచన ఇది. శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం అజ్ఞానమనే చీకటిని పోగొట్టి జ్ఞాన జ్యోతిని వెలిగిస్తుంది.)
విశ్వం దర్పణదృశ్యమాననగరీతుల్యం నిజాంతర్గతం
పశ్యన్నాత్మని మాయయా బహిరివోద్భూతం యథా నిద్రయా |
యః సాక్షాత్ కురుతే ప్రబోధసమయే స్వాత్మానమేవాద్వయం
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
(ఇది ఆదిశంకరాచార్యులు రచించిన అత్యంత ప్రసిద్ధమైన శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం. అద్వైత వేదాంత సారాన్ని పది శ్లోకాల్లో నిక్షిప్తం చేసిన అద్భుత రచన ఇది. శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం అజ్ఞానమనే చీకటిని పోగొట్టి జ్ఞాన జ్యోతిని వెలిగిస్తుంది.)
విశ్వం దర్పణదృశ్యమాననగరీతుల్యం నిజాంతర్గతం
పశ్యన్నాత్మని మాయయా బహిరివోద్భూతం యథా నిద్రయా |
యః సాక్షాత్ కురుతే ప్రబోధసమయే స్వాత్మానమేవాద్వయం
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రపంచం ఒక ప్రతిబింబం: అద్దంలో కనిపించే నగరం ఎలాగూ అద్దంలోనే ఉంటుందో, అలాగే ఈ ప్రపంచం తన ఆత్మలోనే ఉన్నప్పటికీ.. మాయ వల్ల నిద్రలో కల వలె బయట ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. మేల్కొన్నప్పుడు (జ్ఞానోదయం కలిగినప్పుడు) ఏకైక అద్వైత ఆత్మను సాక్షాత్కరింపజేసే ఆ గురుమూర్తి దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
బీజస్యాంతరివాంకురో జగదిదం ప్రాఙ్నిర్వికల్పం పున-
మాయావీవ విజృంభయత్యపి మహాయోగీవ యః స్వేచ్ఛయా
బీజస్యాంతరివాంకురో జగదిదం ప్రాఙ్నిర్వికల్పం పున-
మాయావీవ విజృంభయత్యపి మహాయోగీవ యః స్వేచ్ఛయా
VERSE #2
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సృష్టి ఒక మాయా విలాసం: విత్తనం లోపల అంకురం (మొలక) ఎలా దాగి ఉంటుందో, అలాగే ఈ జగత్తు సృష్టికి ముందు నిర్వికల్పంగా (నామరూపాలు లేకుండా) ఆత్మలోనే ఉంది. ఒక మాయావి లేదా మహా యోగి తన ఇచ్ఛానుసారం ప్రదర్శన ఇచ్చినట్లుగా.. ఎవరో తన మాయాశక్తితో దేశ-కాల పరిస్థితులకు అనుగుణంగా విచిత్రమైన ఈ ప్రపంచాన్ని సృష్టించారో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
యస్యైవ స్ఫురణం సదాత్మకమసత్ కల్పార్థగం భాసతే
యస్యైవ స్ఫురణం సదాత్మకమసత్ కల్పార్థగం భాసతే
VERSE #3
సాక్షాత్ తత్త్వమసీతి వేదవచసా యో బోధయత్యాశ్రితాన్ |
యత్ సాక్షాత్కరణాద్భవేన్న పునరావృత్తిర్భవాంభోనిధౌ
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
యత్ సాక్షాత్కరణాద్భవేన్న పునరావృత్తిర్భవాంభోనిధౌ
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తత్త్వమసి ఉపదేశం: ఏ పరమాత్మ యొక్క ఉనికి వల్లనే (సత్త) లేనిదైన ఈ జగత్తు ఉన్నట్లుగా భాసిస్తోందో.. ఎవరైతే తనను ఆశ్రయించిన భక్తులకు “తత్త్వమసి” (నీవే ఆ పరబ్రహ్మవు) అనే వేదవాక్యంతో జ్ఞానాన్ని బోధిస్తారో.. ఎవరిని సాక్షాత్కరించుకోవడం వల్ల మళ్లీ ఈ సంసార సాగరంలో జన్మ ఉండదో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
నానాచ్ఛిద్రఘటోదరస్థితమహాదీపప్రభాభాస్వరం
నానాచ్ఛిద్రఘటోదరస్థితమహాదీపప్రభాభాస్వరం
VERSE #4
జ్ఞానం యస్య తు చక్షురాదికరణద్వారా బహిః స్పందతే |
జానామీతి తమేవ భాంతమనుభాత్యేతత్ సమస్తం జగత్
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
జానామీతి తమేవ భాంతమనుభాత్యేతత్ సమస్తం జగత్
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
జ్ఞాన ప్రకాశం: అనేక రంధ్రాలు ఉన్న కుండలో వెలుగుతున్న దీపం ఎలా బయటకు ప్రసరిస్తుందో, అలాగే ఎవరి జ్ఞానం కళ్లు మొదలైన ఇంద్రియాల ద్వారా బయటకు ప్రసరించి విషయాలను గ్రహిస్తోందో.. “నేను తెలుసుకుంటున్నాను” అని ఏ చైతన్యం వెలుగుతుంటే దాన్ని అనుసరించి ఈ జగత్తు అంతా ప్రకాశిస్తోందో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
దేహం ప్రాణమపీంద్రియాణ్యపి చలాం బుద్ధిం చ శూన్యం విదుః
దేహం ప్రాణమపీంద్రియాణ్యపి చలాం బుద్ధిం చ శూన్యం విదుః
VERSE #5
స్త్రీబాలాంధజడోపమాస్త్వహమితి భ్రాంతా భృశం వాదినః |
మాయాశక్తివిలాసకల్పితమహావ్యామోహసంహారిణే
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
మాయాశక్తివిలాసకల్పితమహావ్యామోహసంహారిణే
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
భ్రమ నివారణ: దేహం, ప్రాణం, ఇంద్రియాలు, చంచలమైన బుద్ధి లేదా శూన్యమే “నేను” అని అల్పబుద్ధి కలవారు, మొండిగా వాదించేవారు భ్రాంతి చెందుతుంటారు. మాయాశక్తి వల్ల కలిగిన అటువంటి మహా వ్యామోహాన్ని (అజ్ఞానాన్ని) నాశనం చేసే ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
రాహుగ్రస్తదివాకరేందుసదృశో మాయాసమాచ్ఛాదనాత్
రాహుగ్రస్తదివాకరేందుసదృశో మాయాసమాచ్ఛాదనాత్
VERSE #6
సన్మాత్రః కరణోపసంహరణతో యో'భూత్ సుషుప్తః పుమాన్ |
ప్రాగస్వాప్సమితి ప్రబోధసమయే యః ప్రత్యభిజ్ఞాయతే
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
ప్రాగస్వాప్సమితి ప్రబోధసమయే యః ప్రత్యభిజ్ఞాయతే
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుషుప్తి మరియు మేల్కొలుపు: రాహువు మింగిన సూర్యచంద్రులు ఎలా కనిపించరో, అలాగే గాఢ నిద్రలో ఇంద్రియాలన్నీ లీనమైనప్పుడు కేవలం శూన్యంలా అనిపించినా ఆత్మ మాత్రం ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుంది. నిద్ర లేచిన తర్వాత “ఇంతసేపు నేను హాయిగా నిద్రపోయాను” అని ఏ ఆత్మ ద్వారా తిరిగి గుర్తించబడతామో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
బాల్యాదిష్వపి జాగ్రదాదిషు తథా సర్వాస్వవస్థాస్వపి
బాల్యాదిష్వపి జాగ్రదాదిషు తథా సర్వాస్వవస్థాస్వపి
VERSE #7
వ్యావృత్తాస్వనువర్తమానమహమిత్యంతః స్ఫురంతం సదా |
స్వాత్మానం ప్రకటీకరోతి భజతాం యో ముద్రయా భద్రయా
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
స్వాత్మానం ప్రకటీకరోతి భజతాం యో ముద్రయా భద్రయా
తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీదక్షిణామూర్తయే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆత్మ సాక్షాత్కారం (చిన్ముద్ర): బాల్యం, యవ్వనం వంటి దశల్లోనూ.. జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అనే అవస్థల్లోనూ.. “నేను” అని నిరంతరం లోపల ప్రకాశిస్తూ, ఏ మార్పు చెందని ఆత్మను చిన్ముద్ర (జ్ఞాన ముద్ర) ద్వారా భక్తులకు ఎవరు ప్రస్ఫుటంగా చూపిస్తారో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
విశ్వం పశ్యతి కార్యకారణతయా స్వస్వామిసంబంధతః
విశ్వం పశ్యతి కార్యకారణతయా స్వస్వామిసంబంధతః
VERSE #8
శిష్యాచార్యతయా తథైవ పితృపుత్రాద్యాత్మనా భేదతః |
స్వప్నే జాగ్రతి వా య ఏష పురుషో మాయాపరిభ్రామిత-
మాయా మోహం: కార్య-కారణ సంబంధాల వల్ల, యజమాని-సేవక బంధాల వల్ల, గురు-శిష్య భేదాల వల్ల మరియు తండ్రి-కొడుకు వంటి సంబంధాల వల్ల ఈ ప్రపంచాన్ని భిన్నంగా చూస్తున్నామో.. స్వప్నంలో గానీ, జాగ్రత్తలో గానీ మాయ వల్ల భ్రమిస్తున్న పురుషుడికి ఎవరో సత్య దర్శనం కలిగిస్తారో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
భూరంభాంస్యనలో'నిలో'ంబరమహర్నాథో హిమాంశుః పుమాన్
ఇత్యాభాతి చరాచరాత్మకమిదం యస్యైవ మూర్త్యష్టకమ్ |
నాన్యత్ కించన విద్యతే విమృశతాం యస్మాత్ పరస్మాద్విభో-
అష్టమూర్తి స్వరూపం: భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశము, సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు జీవుడు (పురుషుడు) అనే ఎనిమిది రూపాలుగా ఈ ప్రపంచం ఎవరి వల్ల భాసిస్తోందో.. విచారించి చూస్తే ఎవరో ఆ పరమాత్మ తప్ప వేరే ఏదీ సత్యం కాదో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
సర్వాత్మత్వమితి స్ఫుటీకృతమిదం యస్మాదముష్మింస్తవే
తేనాస్య శ్రవణాత్ తదర్థమననాద్ధ్యానాచ్చ సంకీర్తనాత్ |
సర్వాత్మత్వమహావిభూతిసహితం స్యాదీశ్వరత్వం స్వతః
సిద్ధ్యేత్ తత్ పునరష్టధా పరిణతం చైశ్వర్యమవ్యాహతమ్ ||
స్వప్నే జాగ్రతి వా య ఏష పురుషో మాయాపరిభ్రామిత-
మాయా మోహం: కార్య-కారణ సంబంధాల వల్ల, యజమాని-సేవక బంధాల వల్ల, గురు-శిష్య భేదాల వల్ల మరియు తండ్రి-కొడుకు వంటి సంబంధాల వల్ల ఈ ప్రపంచాన్ని భిన్నంగా చూస్తున్నామో.. స్వప్నంలో గానీ, జాగ్రత్తలో గానీ మాయ వల్ల భ్రమిస్తున్న పురుషుడికి ఎవరో సత్య దర్శనం కలిగిస్తారో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
భూరంభాంస్యనలో'నిలో'ంబరమహర్నాథో హిమాంశుః పుమాన్
ఇత్యాభాతి చరాచరాత్మకమిదం యస్యైవ మూర్త్యష్టకమ్ |
నాన్యత్ కించన విద్యతే విమృశతాం యస్మాత్ పరస్మాద్విభో-
అష్టమూర్తి స్వరూపం: భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశము, సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు జీవుడు (పురుషుడు) అనే ఎనిమిది రూపాలుగా ఈ ప్రపంచం ఎవరి వల్ల భాసిస్తోందో.. విచారించి చూస్తే ఎవరో ఆ పరమాత్మ తప్ప వేరే ఏదీ సత్యం కాదో, ఆ దక్షిణామూర్తికి నమస్కారం.
సర్వాత్మత్వమితి స్ఫుటీకృతమిదం యస్మాదముష్మింస్తవే
తేనాస్య శ్రవణాత్ తదర్థమననాద్ధ్యానాచ్చ సంకీర్తనాత్ |
సర్వాత్మత్వమహావిభూతిసహితం స్యాదీశ్వరత్వం స్వతః
సిద్ధ్యేత్ తత్ పునరష్టధా పరిణతం చైశ్వర్యమవ్యాహతమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఫలశ్రుతి: ఈ స్తోత్రం ద్వారా ‘సర్వాత్మభావం’ (అంతా దైవమే అనే భావన) స్పష్టం చేయబడింది. దీనిని వినడం, మననం చేయడం, ధ్యానించడం మరియు కీర్తించడం వల్ల భక్తులకు సహజంగానే సర్వాత్మత్వమనే ఐశ్వర్యం సిద్ధించి, అష్టసిద్ధులు లభిస్తాయి.
VERSE #9
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ శ్రీ దక్షిణామూర్తి స్తోత్రమ్ ||
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Sri Dakshinamurthy Ashtakam represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.