Purusha Suktam
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
Recitation & Chanting Guidelines
⏰ Best Chanting Time
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Sandhya Kaala
🗓️ Auspicious Timing
Daily Morning / Evening Sandhya
🔢 Recommended Count
1, 11, or 21 Times
✨ Key Spiritual Benefits
Inner Peace, Spiritual Protection, Divine Grace & Prosperity
VERSE #1
వేద సూక్తములు
– తాత్పర్యం //
ఓమ్ | తచ్ఛ॒oయోరావృ॑ణీమహే | గా॒తుం య॒జ్ఞాయ॑ |
గా॒తుం య॒జ్ఞప॑తయే | దైవీ” స్వ॒స్తిర॑స్తు నః |
స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః | ఊ॒ర్ధ్వం జి॑గాతు భేష॒జమ్ |
శం నో॑ అస్తు ద్వి॒పదే” | శం చతు॑ష్పదే ||
– తాత్పర్యం //
ఓమ్ | తచ్ఛ॒oయోరావృ॑ణీమహే | గా॒తుం య॒జ్ఞాయ॑ |
గా॒తుం య॒జ్ఞప॑తయే | దైవీ” స్వ॒స్తిర॑స్తు నః |
స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః | ఊ॒ర్ధ్వం జి॑గాతు భేష॒జమ్ |
శం నో॑ అస్తు ద్వి॒పదే” | శం చతు॑ష్పదే ||
VERSE #2
ఓం శాంతి॒: శాంతి॒: శాంతి॑: ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మేము ఆ పరమాత్మ నుండి కష్టాలను నివారించే శక్తిని (శం), భవిష్యత్తులో కలిగే శుభాలను (యోః) ప్రసాదించమని వేడుకుంటున్నాము. మేము తలపెట్టిన యజ్ఞం (సత్కార్యం) నిర్విఘ్నంగా ముందుకు సాగాలి. ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్న కర్తకు (యజమానికి) సకల మంగళాలు కలగాలి. దేవతల నుండి మాకు శుభం కలుగుగాక! అలాగే సమస్త మానవాళికి ఎల్లప్పుడూ క్షేమము సిద్ధించుగాక! మొక్కలు, ఓషధులు మరియు ఔషధ గుణాలు ప్రకృతిలో పుష్కలంగా వృద్ధి చెందాలి. అవి మా రోగాలను నయం చేస్తూ మమ్మల్ని ఆరోగ్యవంతులుగా తీర్చిదిద్దుగాక! రెండు కాళ్లు ఉన్న జీవులకు (మనుషులకు), నాలుగు కాళ్లు ఉన్న జీవులకు (జంతువులకు, పశుపక్షాదులకు) అందరికీ సుఖం, శాంతి కలగాలి.
(తై.ఆ.౩-౧౨-౧)
(తై.ఆ.౩-౧౨-౧)
VERSE #3
స॒హస్ర॑శీర్షా॒ పురు॑షః |
స॒హ॒స్రా॒క్షః స॒హస్ర॑పాత్ |
స భూమి॑o వి॒శ్వతో॑ వృ॒త్వా |
అత్య॑తిష్ఠద్దశాంగు॒లమ్ ||
స॒హ॒స్రా॒క్షః స॒హస్ర॑పాత్ |
స భూమి॑o వి॒శ్వతో॑ వృ॒త్వా |
అత్య॑తిష్ఠద్దశాంగు॒లమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ పరమ పురుషుడు అనంతమైన తలలు, కన్నులు మరియు పాదములు కలిగినవాడు (అంటే విశ్వంలోని సర్వ ప్రాణుల అవయవాలు ఆయనవే). ఆయన ఈ భూమండలాన్ని అంతా బాహ్యంగా, అంతర్గతంగా ఆవరించి, ఇంకా పది అంగుళాల మేర అతీతంగా వ్యాపించి ఉన్నాడు.
VERSE #4
పురు॑ష ఏ॒వేదగ్ం సర్వమ్” |
యద్భూ॒తం యచ్చ॒ భవ్యమ్” |
ఉ॒తామృ॑త॒త్వస్యేశా॑నః |
యదన్నే॑నాతి॒రోహ॑తి ||
యద్భూ॒తం యచ్చ॒ భవ్యమ్” |
ఉ॒తామృ॑త॒త్వస్యేశా॑నః |
యదన్నే॑నాతి॒రోహ॑తి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఈ కనిపిస్తున్నదంతా (వర్తమానం), గతించినది (భూతం), జరగబోయేది (భవిష్యత్తు).. అంతా ఆ పురుషుడే. ఆయన మోక్షానికి (అమృతత్వానికి) ప్రభువు. అన్నమును భుజించి వృద్ధి చెందే ఈ ప్రాణికోటి అంతటికీ ఆయనే మూలాధారం.
VERSE #5
ఏ॒తావా॑నస్య మహి॒మా |
అతో॒ జ్యాయాగ్॑శ్చ॒ పూరు॑షః |
పాదో”'స్య॒ విశ్వా॑ భూ॒తాని॑ |
త్రి॒పాద॑స్యా॒మృత॑o ది॒వి ||
అతో॒ జ్యాయాగ్॑శ్చ॒ పూరు॑షః |
పాదో”'స్య॒ విశ్వా॑ భూ॒తాని॑ |
త్రి॒పాద॑స్యా॒మృత॑o ది॒వి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఈ కనిపించే జగత్తు అంతా ఆయన మహిమలో ఒక భాగం మాత్రమే. ఆ పరమ పురుషుడు దీనికంటే ఎంతో గొప్పవాడు. ఈ సమస్త జీవరాశి ఆయనలో ఒక పాదం (నాలుగో వంతు) మాత్రమే. మిగిలిన మూడు పాదాల అమృతమయ స్వరూపం దివ్యలోకంలో (ప్రకాశవంతమైన స్థితిలో) ఉంది.
VERSE #6
త్రి॒పాదూ॒ర్ధ్వ ఉదై॒త్పురు॑షః |
పాదో”'స్యే॒హా''భ॑వా॒త్పున॑: |
తతో॒ విష్వ॒ఙ్వ్య॑క్రామత్ |
సా॒శ॒నా॒న॒శ॒నే అ॒భి ||
పాదో”'స్యే॒హా''భ॑వా॒త్పున॑: |
తతో॒ విష్వ॒ఙ్వ్య॑క్రామత్ |
సా॒శ॒నా॒న॒శ॒నే అ॒భి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మూడు పాదాల పరమాత్మ ఊర్ధ్వ లోకంలో (అతీతంగా) ఉన్నాడు. ఆయనలోని ఒక పాదం మాత్రం మళ్లీ మళ్లీ ఈ జగత్తుగా వ్యక్తమవుతోంది. ఆ తర్వాత ఆయన ప్రాణమున్న (సాశన), ప్రాణము లేని (అనశన) సమస్త చరాచర జగత్తులోకి వ్యాపించాడు.
VERSE #7
తస్మా”ద్వి॒రాడ॑జాయత |
వి॒రాజో॒ అధి॒ పూరు॑షః |
స జా॒తో అత్య॑రిచ్యత |
ప॒శ్చాద్భూమి॒మథో॑ పు॒రః ||
వి॒రాజో॒ అధి॒ పూరు॑షః |
స జా॒తో అత్య॑రిచ్యత |
ప॒శ్చాద్భూమి॒మథో॑ పు॒రః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ పరమ పురుషుని నుండి ‘విరాట్’ (బ్రహ్మాండం) జన్మించింది. ఆ విరాట్ పురుషుని అధిష్ఠించి మళ్ళీ పురుషుడు (జీవుడు లేదా హిరణ్యగర్భుడు) ఉద్భవించాడు. ఆయన జన్మించి భూమిని, దానికి ముందు వెనుక ఉన్న సమస్తాన్ని ఆవరించాడు.
VERSE #8
యత్పురు॑షేణ హ॒విషా” |
దే॒వా య॒జ్ఞమత॑న్వత |
వ॒స॒ంతో అ॑స్యా''సీ॒దాజ్యమ్” |
గ్రీ॒ష్మ ఇ॒ధ్మః శ॒రద్ధ॒విః ||
దే॒వా య॒జ్ఞమత॑న్వత |
వ॒స॒ంతో అ॑స్యా''సీ॒దాజ్యమ్” |
గ్రీ॒ష్మ ఇ॒ధ్మః శ॒రద్ధ॒విః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
దేవతలు ఆ పరమ పురుషునే హవిస్సుగా (ఆహుతిగా) చేసి సృష్టి యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. ఆ యజ్ఞానికి వసంత ఋతువు నెయ్యిగా (ఆజ్యం), గ్రీష్మ ఋతువు సమిధలుగా (ఇధ్మ), శరదృతువు హవిస్సుగా మారాయి.
VERSE #9
స॒ప్తాస్యా॑''సన్పరి॒ధయ॑: |
త్రిః స॒ప్త స॒మిధ॑: కృ॒తాః |
దే॒వా యద్య॒జ్ఞం త॑న్వా॒నాః |
అబ॑ధ్న॒న్పురు॑షం ప॒శుమ్ ||
త్రిః స॒ప్త స॒మిధ॑: కృ॒తాః |
దే॒వా యద్య॒జ్ఞం త॑న్వా॒నాః |
అబ॑ధ్న॒న్పురు॑షం ప॒శుమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ సృష్టి యజ్ఞానికి ఏడు ఛందస్సులు (గాయత్రీ మొదలైనవి) ఏడు పరిధులుగా (boundary fences) మారాయి. 21 తత్వాలు (5 భూతాలు, 5 తన్మాత్రలు, 5 జ్ఞానేంద్రియాలు, 5 కర్మేంద్రియాలు, 1 మనస్సు) సమిధలుగా మారాయి. దేవతలు సృష్టి యజ్ఞాన్ని నిర్వహించడానికి పరమ పురుషునినే యజ్ఞ పశువుగా సంకల్పించారు.
VERSE #10
తం య॒జ్ఞం బ॒ర్హిషి॒ ప్రౌక్షన్న్॑ |
పురు॑షం జా॒తమ॑గ్ర॒తః |
తేన॑ దే॒వా అయ॑జంత |
సా॒ధ్యా ఋష॑యశ్చ॒ యే ||
పురు॑షం జా॒తమ॑గ్ర॒తః |
తేన॑ దే॒వా అయ॑జంత |
సా॒ధ్యా ఋష॑యశ్చ॒ యే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సృష్టికి పూర్వమే ఉద్భవించిన ఆ ఆది పురుషుని యజ్ఞ వేదికపై (బర్హిషి) ఉంచి, మంత్రోక్తమైన జలంతో ప్రోక్షించారు. ఆ పరమాత్మ శక్తిని ఆధారంగా చేసుకునే దేవతలు, సాధ్యులు మరియు ఋషులు ఈ సృష్టి యజ్ఞాన్ని పూర్తి చేశారు.
VERSE #11
తస్మా”ద్య॒జ్ఞాత్ స॑ర్వ॒హుత॑: |
సంభృ॑తం పృషదా॒జ్యమ్ |
ప॒శూగ్స్తాగ్శ్చ॑క్రే వాయ॒వ్యాన్॑ |
ఆ॒ర॒ణ్యాన్ గ్రా॒మ్యాశ్చ॒ యే ||
సంభృ॑తం పృషదా॒జ్యమ్ |
ప॒శూగ్స్తాగ్శ్చ॑క్రే వాయ॒వ్యాన్॑ |
ఆ॒ర॒ణ్యాన్ గ్రా॒మ్యాశ్చ॒ యే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సర్వస్వము ఆహుతి చేయబడిన ఆ యజ్ఞం నుండి పెరుగు, నెయ్యి మిశ్రమం (పృషదాజ్యం) ఉద్భవించింది. దాని నుండే వాయు సంబంధమైన పక్షులు, అడవిలో నివసించే మృగాలు (ఆరణ్యాన్) మరియు గ్రామాలలో నివసించే జంతువులు (గ్రామ్యాశ్చ) పుట్టాయి.
VERSE #12
తస్మా”ద్య॒జ్ఞాత్ స॑ర్వ॒హుత॑: |
ఋచ॒: సామా॑ని జజ్ఞిరే |
ఛందాగ్॑oసి జజ్ఞిరే॒ తస్మా”త్ |
యజు॒స్తస్మా॑దజాయత ||
ఋచ॒: సామా॑ని జజ్ఞిరే |
ఛందాగ్॑oసి జజ్ఞిరే॒ తస్మా”త్ |
యజు॒స్తస్మా॑దజాయత ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సర్వము సమర్పించబడిన ఆ యజ్ఞం నుండే ఋగ్వేదము, సామవేదము పుట్టాయి. దాని నుండే గాయత్రీ వంటి ఛందస్సులు ఉద్భవించాయి. ఆ యజ్ఞం నుండే యజుర్వేదము జన్మించింది. (అంటే వేదాలన్నీ ఆ పరమాత్మ నిశ్వాసలే అని అర్థం).
VERSE #13
తస్మా॒దశ్వా॑ అజాయంత |
యే కే చో॑భ॒యాద॑తః |
గావో॑ హ జజ్ఞిరే॒ తస్మా”త్ |
తస్మా”జ్జా॒తా అ॑జా॒వయ॑: ||
యే కే చో॑భ॒యాద॑తః |
గావో॑ హ జజ్ఞిరే॒ తస్మా”త్ |
తస్మా”జ్జా॒తా అ॑జా॒వయ॑: ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ యజ్ఞం నుండే గుర్రాలు, రెండు వరుసల దంతాలు ఉన్న జీవులు పుట్టాయి. అలాగే ఆవుల సమూహాలు, మేకలు, గొర్రెలు కూడా ఆ పరమాత్మ నుండే జన్మించాయి.
VERSE #14
యత్పురు॑ష॒o వ్య॑దధుః |
క॒తి॒ధా వ్య॑కల్పయన్ |
ముఖ॒o కిమ॑స్య॒ కౌ బా॒హూ |
కావూ॒రూ పాదా॑వుచ్యేతే ||
క॒తి॒ధా వ్య॑కల్పయన్ |
ముఖ॒o కిమ॑స్య॒ కౌ బా॒హూ |
కావూ॒రూ పాదా॑వుచ్యేతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ పరమ పురుషుని దేవతలు ఎలా విభజించారు? ఆయనను ఎన్ని రకాలుగా కల్పించారు? ఆయన ముఖం ఏది? బాహువులు (చేతులు) ఏవి? ఆయన తొడలు మరియు పాదాలు ఏవి? అని ప్రశ్నించుకుంటున్నారు.
VERSE #15
బ్రా॒హ్మ॒ణో”'స్య॒ ముఖ॑మాసీత్ |
బా॒హూ రా॑జ॒న్య॑: కృ॒తః |
ఊ॒రూ తద॑స్య॒ యద్వైశ్య॑: |
ప॒ద్భ్యాగ్ం శూ॒ద్రో అ॑జాయత ||
బా॒హూ రా॑జ॒న్య॑: కృ॒తః |
ఊ॒రూ తద॑స్య॒ యద్వైశ్య॑: |
ప॒ద్భ్యాగ్ం శూ॒ద్రో అ॑జాయత ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ పరమ పురుషుని ముఖము బ్రాహ్మణుడు (జ్ఞానానికి ప్రతీక). ఆయన బాహువులు క్షత్రియుడు (రక్షణకు ప్రతీక). ఆయన తొడల నుండి వైశ్యుడు (పోషణకు/వ్యాపారానికి ప్రతీక) ఉద్భవించాడు. ఆయన పాదముల నుండి శూద్రుడు (సేవకు/శ్రమకు ప్రతీక) జన్మించాడు.
VERSE #16
చ॒ంద్రమా॒ మన॑సో జా॒తః |
చక్షో॒: సూర్యో॑ అజాయత |
ముఖా॒దింద్ర॑శ్చా॒గ్నిశ్చ॑ |
ప్రా॒ణాద్వా॒యుర॑జాయత ||
చక్షో॒: సూర్యో॑ అజాయత |
ముఖా॒దింద్ర॑శ్చా॒గ్నిశ్చ॑ |
ప్రా॒ణాద్వా॒యుర॑జాయత ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ పరమ పురుషుని మనస్సు నుండి చంద్రుడు జన్మించాడు. ఆయన కన్నుల నుండి సూర్యుడు ఉద్భవించాడు. ఆయన ముఖము నుండి ఇంద్రుడు మరియు అగ్ని పుట్టారు. ఆయన ప్రాణము నుండి వాయువు జన్మించింది.
VERSE #17
నాభ్యా॑ ఆసీద॒ంతరి॑క్షమ్ |
శీ॒ర్ష్ణో ద్యౌః సమ॑వర్తత |
ప॒ద్భ్యాం భూమి॒ర్దిశ॒: శ్రోత్రా”త్ |
తథా॑ లో॒కాగ్ం అ॑కల్పయన్ ||
శీ॒ర్ష్ణో ద్యౌః సమ॑వర్తత |
ప॒ద్భ్యాం భూమి॒ర్దిశ॒: శ్రోత్రా”త్ |
తథా॑ లో॒కాగ్ం అ॑కల్పయన్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆయన నాభి (బొడ్డు) నుండి అంతరిక్షం ఏర్పడింది. ఆయన శిరస్సు నుండి ద్యులోకము (ఆకాశము/స్వర్గము) ఆవిర్భవించింది. ఆయన పాదముల నుండి భూమి, చెవుల నుండి దిశలు పుట్టాయి. ఈ విధంగా దేవతలు సమస్త లోకాలను కల్పించారు.
VERSE #18
వేదా॒హమే॒తం పురు॑షం మ॒హాంతమ్” |
ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణ॒o తమ॑స॒స్తు పా॒రే |
సర్వా॑ణి రూ॒పాణి॑ వి॒చిత్య॒ ధీర॑: |
నామా॑ని కృ॒త్వా'భి॒వద॒న్॒ యదాస్తే” ||
ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణ॒o తమ॑స॒స్తు పా॒రే |
సర్వా॑ణి రూ॒పాణి॑ వి॒చిత్య॒ ధీర॑: |
నామా॑ని కృ॒త్వా'భి॒వద॒న్॒ యదాస్తే” ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆదిత్యుని (సూర్యుని) వలె ప్రకాశిస్తూ, చీకటికి (అజ్ఞానానికి) అవతల ఉన్న ఆ మహా పురుషుని గురించి నేను తెలుసుకున్నాను. ఆ ధీమంతుడైన పరమాత్మ సమస్త రూపాలను సృష్టించి, వాటికి పేర్లు పెట్టి, వాటిలో అంతర్యామిగా ఉండి వ్యవహరిస్తున్నాడు.
VERSE #19
ధా॒తా పు॒రస్తా॒ద్యము॑దాజ॒హార॑ |
శ॒క్రః ప్రవి॒ద్వాన్ప్ర॒దిశ॒శ్చత॑స్రః |
తమే॒వం వి॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ భ॑వతి |
నాన్యః పంథా॒ అయ॑నాయ విద్యతే ||
శ॒క్రః ప్రవి॒ద్వాన్ప్ర॒దిశ॒శ్చత॑స్రః |
తమే॒వం వి॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ భ॑వతి |
నాన్యః పంథా॒ అయ॑నాయ విద్యతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
పూర్వం బ్రహ్మదేవుడు ఎవరిని వర్ణించాడో, ఇంద్రుడు ఎవరిని నాలుగు దిశలా తెలుసుకున్నాడో, అటువంటి పరమాత్మను తెలుసుకున్నవాడే ఇక్కడే అమృతత్వాన్ని (మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. పరమపదాన్ని చేరడానికి దీనిని మించిన మార్గం మరొకటి లేదు.
VERSE #20
య॒జ్ఞేన॑ య॒జ్ఞమ॑యజంత దే॒వాః |
తాని॒ ధర్మా॑ణి ప్రథ॒మాన్యా॑సన్ |
తే హ॒ నాక॑o మహి॒మాన॑: సచంతే |
యత్ర॒ పూర్వే॑ సా॒ధ్యాః సంతి॑ దే॒వాః ||
తాని॒ ధర్మా॑ణి ప్రథ॒మాన్యా॑సన్ |
తే హ॒ నాక॑o మహి॒మాన॑: సచంతే |
యత్ర॒ పూర్వే॑ సా॒ధ్యాః సంతి॑ దే॒వాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
దేవతలు యజ్ఞం ద్వారా యజ్ఞ పురుషుని ఆరాధించారు. అవే మొట్టమొదటి ధర్మాలు (నియమాలు) అయ్యాయి. పూర్వం ఎక్కడైతే సాధ్యులు, దేవతలు నివసించారో, అటువంటి గొప్ప మహిమ గల స్థానాన్ని (మోక్షాన్ని) ఈ ఉపాసకులు పొందుతున్నారు.
VERSE #21
అ॒ద్భ్యః సంభూ॑తః పృథి॒వ్యై రసా”చ్చ |
వి॒శ్వక॑ర్మణ॒: సమ॑వర్త॒తాధి॑ |
తస్య॒ త్వష్టా॑ వి॒దధ॑ద్రూ॒పమే॑తి |
తత్పురు॑షస్య॒ విశ్వ॒మాజా॑న॒మగ్రే” ||
వి॒శ్వక॑ర్మణ॒: సమ॑వర్త॒తాధి॑ |
తస్య॒ త్వష్టా॑ వి॒దధ॑ద్రూ॒పమే॑తి |
తత్పురు॑షస్య॒ విశ్వ॒మాజా॑న॒మగ్రే” ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
జలము నుండి, భూమి యొక్క సారము నుండి ఆ పరమాత్మ విశ్వరూపం ఉద్భవించింది. విశ్వకర్మ అయిన ఆ పరమాత్మ నుండి ఈ ప్రపంచమంతా వ్యక్తమయింది. త్వష్ట (సృష్టికర్త) అయిన ఆయన ఈ రూపాలను దిద్దుతూ వచ్చాడు. సృష్టికి ముందే ఉన్న ఆ పరమ పురుషుని నుండి ఈ విశ్వం జనించింది.
VERSE #22
వేదా॒హమే॒తం పురు॑షం మ॒హాంతమ్” |
ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణ॒o తమ॑స॒: పర॑స్తాత్ |
తమే॒వం వి॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ భ॑వతి |
నాన్యః పంథా॑ విద్య॒తే'య॑నాయ ||
ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణ॒o తమ॑స॒: పర॑స్తాత్ |
తమే॒వం వి॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ భ॑వతి |
నాన్యః పంథా॑ విద్య॒తే'య॑నాయ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
(ఇది 16వ మంత్రం వంటిదే కానీ మరింత స్పష్టతతో ఉంది): సూర్యకాంతి వలె వెలుగుతూ, అజ్ఞానమనే చీకటికి అతీతంగా ఉన్న ఆ మహా పురుషుని నేను తెలుసుకున్నాను. ఆయనను తెలుసుకోవడం వల్లే మనిషి మృత్యువును జయించి అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. మోక్షానికి ఇంతకు మించిన మార్గం లేదు.
VERSE #23
ప్ర॒జాప॑తిశ్చరతి॒ గర్భే॑ అ॒ంతః |
అ॒జాయ॑మానో బహు॒ధా విజా॑యతే |
తస్య॒ ధీరా॒: పరి॑జానంతి॒ యోనిమ్” |
మరీ॑చీనాం ప॒దమి॑చ్ఛంతి వే॒ధస॑: ||
అ॒జాయ॑మానో బహు॒ధా విజా॑యతే |
తస్య॒ ధీరా॒: పరి॑జానంతి॒ యోనిమ్” |
మరీ॑చీనాం ప॒దమి॑చ్ఛంతి వే॒ధస॑: ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రజాపతి (సృష్టికర్త) ఈ విశ్వమనే గర్భం లోపల సంచరిస్తున్నాడు. ఆయనకు పుట్టుక అనేది లేదు (అజాయమానః), అయినప్పటికీ ఈ జగత్తులో ఇన్ని రూపాల్లో (బహుధా) ఆయనే జన్మిస్తున్నాడు. జ్ఞానులు (ధీరాః) ఆయన మూలాన్ని (యోనిమ్) గుర్తిస్తారు. బ్రహ్మదేవుని వంటి సృష్టికర్తలు కూడా మరీచి వంటి మహర్షులు పొందిన అత్యున్నతమైన ఆ పరమపదాన్ని పొందాలని కోరుకుంటారు.
VERSE #24
యో దే॒వేభ్య॒ ఆత॑పతి |
యో దే॒వానా”o పు॒రోహి॑తః |
యో దే॒వానా”o పు॒రోహి॑తః |
పూర్వో॒ యో దే॒వేభ్యో॑ జా॒తః |
VERSE #25
నమో॑ రు॒చాయ॒ బ్రాహ్మ॑యే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఎవరైతే దేవతలందరిలోనూ తేజస్సుగా ప్రకాశిస్తున్నారో, ఎవరైతే దేవతలకు పురోహితులో (మార్గదర్శకులో), దేవతల కంటే ముందే జన్మించిన ఆది దేవుడో… అటువంటి ప్రకాశవంతమైన బ్రహ్మ స్వరూపునికి నా నమస్కారం.
VERSE #26
రుచ॑o బ్రా॒హ్మం జ॒నయ॑ంతః |
దే॒వా అగ్రే॒ తద॑బ్రువన్ |
యస్త్వై॒వం బ్రా”హ్మ॒ణో వి॒ద్యాత్ |
తస్య॑ దే॒వా అస॒న్ వశే” ||
దే॒వా అగ్రే॒ తద॑బ్రువన్ |
యస్త్వై॒వం బ్రా”హ్మ॒ణో వి॒ద్యాత్ |
తస్య॑ దే॒వా అస॒న్ వశే” ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సృష్టి ఆదిలో దేవతలు ఆ పరబ్రహ్మ తత్వాన్ని ప్రకటిస్తూ ఇలా అన్నారు: “ఏ బ్రాహ్మణుడు (జ్ఞాని) ఈ విధంగా ఆ పరమాత్మను తెలుసుకుంటాడో, అతనికి దేవతలందరూ వశీభూతులవుతారు.” అంటే, ఆత్మజ్ఞాని సర్వశక్తులను పొందుతాడని అర్థం.
VERSE #27
హ్రీశ్చ॑ తే ల॒క్ష్మీశ్చ॒ పత్న్యౌ” |
అ॒హో॒రా॒త్రే పా॒ర్శ్వే |
నక్ష॑త్రాణి రూ॒పమ్ |
అ॒శ్వినౌ॒ వ్యాత్తమ్” |
ఇ॒ష్టం మ॑నిషాణ |
అ॒ముం మ॑నిషాణ |
సర్వ॑o మనిషాణ ||
అ॒హో॒రా॒త్రే పా॒ర్శ్వే |
నక్ష॑త్రాణి రూ॒పమ్ |
అ॒శ్వినౌ॒ వ్యాత్తమ్” |
ఇ॒ష్టం మ॑నిషాణ |
అ॒ముం మ॑నిషాణ |
సర్వ॑o మనిషాణ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హ్రీ (లజ్జా/విద్యా రూపిణి) మరియు లక్ష్మి (ఐశ్వర్య రూపిణి) నీకు పత్నులు. పగలు మరియు రాత్రి నీకు రెండు ప్రక్కలు. నక్షత్ర మండలాలు నీ రూపము. అశ్విని దేవతలు నీ తెరిచిన నోరు (దవడలు). ఓ పరమాత్మ! మాకు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని (ఇష్టం) ప్రసాదించు, మాకు లౌకిక సుఖాలను (అముమ్) ప్రసాదించు, మాకు సర్వమును (మోక్షముతో సహా) అనుగ్రహించు.
VERSE #28
ఓమ్ | తచ్ఛ॒oయోరావృ॑ణీమహే |
గా॒తుం య॒జ్ఞాయ॑ |
గా॒తుం య॒జ్ఞప॑తయే |
దైవీ” స్వ॒స్తిర॑స్తు నః |
స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః |
ఊ॒ర్ధ్వం జి॑గాతు భేష॒జమ్ |
శం నో॑ అస్తు ద్వి॒పదే” |
శం చతు॑ష్పదే ||
గా॒తుం య॒జ్ఞాయ॑ |
గా॒తుం య॒జ్ఞప॑తయే |
దైవీ” స్వ॒స్తిర॑స్తు నః |
స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః |
ఊ॒ర్ధ్వం జి॑గాతు భేష॒జమ్ |
శం నో॑ అస్తు ద్వి॒పదే” |
శం చతు॑ష్పదే ||
VERSE #29
ఓం శాంతి॒: శాంతి॒: శాంతి॑: ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వేద సూక్తములు
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Purusha Suktam represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.